जुन्या काळातील वेतन श्रेणी आणि इमान

लोभ, भीती आणि विचार हे प्रोत्साहनाचे आधारभूत मुद्दे आहेत. यातील सर्वात कमी प्रभावशाली मुद्दा हा लोभ हा असून विचार हा सर्वात जास्त प्रभावशाली मुद्दा आहे. मला वाटते कुणीही मनुष्य कुठलेही कार्य करण्यास उद्युक्त का होतो ह्या प्रश्नाचे उत्तर इथे दडलेले आहे.

शिवाजी राजे यांनी बरेच किल्ले किल्लेदारांस फितवून मिळावले आहेत. .... म्हणजे मोघलांपेक्षा जास्त पगार देऊनच ना ?

शिवाजी महाराज vs मुघल

हे उदाहरण तितकेसे पटले नाही. आजही समजा चीन भारतीय सैन्यापेक्षा जास्त पगार देणार असेल तर भारतीय सैनिक चीनच्या सैन्यात थोडी सामील होतात? पूर्वीच्या काळी शेतमजूर एक शेतकरी सोडून दुसर्‍याकडे जास्त पगारासाठी जातच नव्हते का?

१) शिवाजी महाराज vs मुघल मुघल केव्हाही जास्त पगार देऊ शकत होते तरी इब्राहीम गारदी मराठ्या मधेच टिकून होता

काही ऐतिहासिक गडबड आहे का? इब्राहिमखान गारदी १७५८-१७६१ या काळात पेशव्यांच्या तोफखान्याचा प्रमुख होता. तो पानिपतात पडला. सदाशिवरावभाऊ पेशव्यांनी निजामाविरुद्ध युद्ध करताना त्याचा डी बुसी नावाच्या फ्रेंच मनुष्याने चालवलेला तोफखाना पाहिला आणि प्रभावित झाले. डी बुसीला आपल्या बाजूला वळवून घ्यायला त्यांनी त्यांच्या तोफखान्याचे सरदार महिपतराव पानसे यांना पाठवलं. महिपतरावांना डी बुसीला पेशव्यांच्या बाजूला वळवून घ्यायला जमलं नाही, पण त्याच्या खालोखालच्या अधिकार्‍याला - म्हणजे इब्राहिमखान गारद्याला - मात्र निजामापेक्षा अधिक आणि वेळेवर पगाराचं आमिष दाखवून घेऊन आले. पानिपताच्या ऐन झुंजाच्या आदल्या महिन्यापर्यंत गारद्यांच्या तोफखान्याचा पगार (जो इतर लष्करापेक्षा मुळातच जास्त होता) वेळेवर होत असे. इतर मराठी लष्कराला ते सलत असे अशा तत्कालीन पत्रव्यवहारात नोंदी आहेत. (**माझ्या आठवणीप्रमाणे - संदर्भ पाहून लागली तर दुरुस्ती करेन)

व्यावसायीक फायद्यांसाठी नोकरी बदल आणी गद्दारी बेइमानी या दोन अतिशय वेगवेगळ्या स्केलवरील बाबी आहेत...

तुम्ही फारच मागे गेलात. शिवाजी आणि मुघल कशाला. अगदी १९९१-२००० पर्यंत बरेच लोक एकाच ठिकाणी राहत होते. संधी जास्त उपलब्ध झालीये आणि एकदा ते बंद झाले कि अपोआप सगळे एकाच ठिकाणी बसतील. बाहेर कोणी घेणारच नसेल तर कोण कशाला नोकरी बदलेल. अगदीच चांगली संधी मिळाली तरच.

नोकरी बदलण्यासाठी फक्त पैसा हेच कारण नसते. तुम्ही कोणत्या कंपनीत काम करता, कोणत्या हुद्द्यावर काम करता आणि किती वर्ष काम करता, तुमचे वय आणि इतर बर्‍याच गोष्टी ह्यात अंतर्भूत असतात. १) तुमचे सॉफ्टवेअरवाल्यांचे भाऊबंद हार्डवेअरवाले जेव्हा ज्युनिअर डेस्कटॉप इंजिनिअर असतात तेव्हा अगदी ५०० रु. पगारवाढ मिळाली तरी लगेच दुसरीकडे पळतात. हार्डवेअर हे एकमेव असे क्षेत्र आहे की जेथे तुम्ही १० वी नंतर ३ महिन्याच कोर्स केला तरी लगेच इंजिनिअर बनता. :) २) कुणाला कंपनीचे वर्क कल्चरशी मिळतेजुळते घेता येत नाही असे लोक दुसरी संधी मिळाली की लगेच नोकरी बदलतात. ३) कुणी आपले टीम मेंबर दुसरीकडे गेले तरी त्यांच्या मागोमाग जातात. ४) एकदा वय ३५-४० च्या दरम्यान झाले की मनुष्य शक्यतो एकाच जागी टिकून राहण्याचा प्रयत्न करतो. या वयात त्याला स्थिरता हवी असते. ५) वयाच्या ४० शी नंतर मात्र बहुधा कंपनीने हाकलून लावले तरच लोक नोकरी सोडतात. अन्यथा रिटायर्ड होईपर्यंत नाही. ६) सॉफ्टवेअरवाल्यांना दोन वर्षात ऑन साईट (म्हणजे इंडियाच्या बाहेरच बरका !) नाही पाठवले की ते लगेच दुसरी नोकरी शोधायच्या मागे लागतात. ७) सेल्सवाल्यांना कंपनीत पहिले सहा महिने नवीन आहे म्हणून धंदा मिळत नाही किंवा मिळविता येत नाही म्हणा. नंतरचे सहा महिने अमुक प्रोजेक्ट येणार आहे, तमुक कॉन्ट्रॅक्ट मिळणार आहे असे सांगून वेळ मारुन नेली जाते. एक वर्षानंतर जो पहिला वैतागतो (कंपनी किंवा सेल्सवाला) तो दुसर्‍याला लाथ मारतो. ८) अजून कित्येक उदाहरणे देता येतील पण मिपाकरांच्या बुद्धीला चालना देण्याकरीता माझी यादी येथेच संपवितो. 'देखणी बायको दुसर्‍याची' या म्हणीप्रमाणे किंवा दुरुन डोंगर साजरे या न्यायाने आपल्याला आपली नोकरी सोडून दुसर्‍याची नोकरी नेहमीच चांगली वाटते. अवांतर : मी माझ्या जुन्या कंपनीसाठी मुलाखती घेत असतांना चक्क एक विक्रमवीर पाहिला ज्याने १० वर्षांत तब्बल ५० नोकर्‍या बदलल्या होता. टीप : वरील वर्गीकरण ढोबळमानाने आहे आणि प्रत्येक गोष्टीस अपवाद असतात तसेच येथेही असतात. किंबहूना येथे अपवादच अपवाद आढळतात.

जपानमध्ये जसे प्रत्येक कंपनीत पोस्ट प्रमाणे पगार सारखा असतो तसे जर आपल्याकडे झाले तर कोणी नोकरी बदलणार नाही.