मनुष्यप्राणी हा मुलतः शाकाहारीच

स्मोक्ड् सॅल्मन,बोंबलाचं कालवण,पापलेटचं भुजणं,सोलकढीभात नि तळलेली कोलंबी,तिसर्‍या,बांगडे,कर्ली नि चिंबोर्‍या अशांच्या नुसत्या आठवणीनेच टपाटपा लाळ गळायला लागली,की लेखातले जीवशास्त्रीय विवेचन तद्दन होपलेस् वाटायला लागते सामंत साहेब :(
(सामिषप्रेमी)बेसनलाडू
बाकी लेख माहितीबिहितीपूर्ण वाटला,हे मात्र खरे
(माहितीप्रेमी)बेसनलाडू

या विषयावर मिपावर यापूर्वीच चर्चा (आणि हाणामारी!) झालेली आहे हो....
तुम्ही जरा उशीर केलांत बघा जॉईन व्हायला....
:)

लेख विचारप्रवर्तक आहे, पण त्यात काही अतिसुलभीकरणे आलेली आहेत. त्यामुळे निष्कर्ष वाटतो तितका तर्कशुद्ध नाही.

असं दिसून येईल की,ह्या जीवसृष्टीतपण निसर्गाने
दोन group केले आहेत १) शाकाहारी आणि २) मांसाहारी

हे बरोबर नाही. अनेक सस्तन प्राणी वनस्पती आणि मांस हे दोन्ही सोयीनुसार खातात. यांत आपले नेहमीचे प्राणी उंदीर, कुत्रा येतातच, डुकरा अस्वलासारखे वन्य प्राणी येतात. तसेच जीववंशशास्त्रामध्ये मनुष्यप्राण्याचे जवळचे प्राणी म्हणजे माकडे आणि वानरे, हेसुद्धा सोयीनुसार वनस्पती आणि मांस दोन्ही खातात. इथपासूनच सुरुवात केली तर बाकी सर्व मुद्दे तकलादू होत जातात.

मुख्यतः गवत/पाला खाऊ शकणार्‍या अनेक प्राण्यांना एक तर अनेक भाग असलेले जठर असते (गायी म्हशी) किंवा लांबलचक आंत्रपुच्छ (ऍपेंडिक्स) असते (घोडा, वगैरे). मुख्यतः मांस खाणार्‍या प्राण्यांना साधे (एक-कप्प्याचे) जठर असते, आणि आंत्रपुच्छ फार लहान असते (मांजर वगैरे). अशा प्रकारे अवयवांची गणना केली तर "निसर्गानुसार" मनुष्यप्राणी मांसाहारी आहे असा निष्कर्ष निघतो. तोसुद्धा तितकाच तकलादू मानावा.

मानव हा सोयीनुसार वनस्पती/मांस खाणारा प्राणी आहे, आणि दोन्ही प्रकारचे अन्न पचवू शकतो. अधिक प्रमाणात वनस्पती आणि कमी प्रमाणात मांस खाणे आरोग्यास बरे असावे, असे संशोधनावरून दिसते. मुबलक अन्न उपलब्ध असलेल्या ठिकाणचे आदिवासी जमातींतले अन्नही "पुष्कळ वनस्पती/थोडे मांस" असे मिश्र असते.

या प्रतिसादाचा असा अर्थ घेऊ नये की मी शाकाहाराचा विरोध करत आहे (व्यक्तिशः मी बहुतेक दिवस शाकाहारच जेवतो). फक्त "नैसर्गिक" वाद पटण्यासारखा नाही, असे येथे म्हणत आहे.

श्रीकृष्णराव,

तुम्ही काहीही म्हणालात तरी मला बोकडाचं मटण आवडतं आणि मी ते खाणारच!

च्यामारी, काय व्हायचं असेल ते होईल पण मी खाणार. मला मटणवडे, मटण-खिमा, खिम्याचे पॅटिस, मटणबिर्याणी, मटणातली नळी, पाया, मटणचॉप हे सर्व प्रकार अतिशय आवडतात. शिवाय तूर्तास मी मोहाला किंवा वासनेला जिंकण्याचा प्रयत्नही करत नाहीये त्यामुळे हे सर्व खाणं बंद करण्याचा प्रश्नच उद्भवत नाही! :)

आपला,
तात्याभैय्या देवासकर,
देवासकरांची कोठी, इंदौर.

--
"उद्या जर मला कुणी म्हटलं की तू रोज दूधभात अन् भेंडीची भाजी खा तर मी सांगेन ना त्याला की तू रोज मटण बिर्याणी खा!" :)
(इति काकाजी, नाटक - तुझे आहे तुजपाशी)

सर्किटसाहेबा॑च्या विधानामुळे शास्त्रीय चर्चा मिपावर कराव्या की नाही असा स॑भ्रम मनात निर्माण झाला आहे. मिपा म्हणजे 'पबमेड' कि॑वा 'नेचर' नाही हे ठाऊक आहे. पण सायन्सचे मिपाला अगदीच वावडे असू नये असेही वाटते.
चर्चा उत्तम चालली आहे. सगळेच सदस्य प्रतिक्रिया लिहित नाहीत त्याचा अर्थ असाही नाही की त्या॑ना लेखन आवडलेल॑ नाही. पुष्कळदा वेळ नसतो.. मला चर्चा आवडली. आणखी येऊ दे..

कुबड्या खवीसजी,
>> "बाकी एक शाकाहारी माळकरी पायला व्हता मी .. बिचारा खोकून खोकून मेला ..३-४ आजार हुते त्याला. त्यो पूर्ण शाकाहारीच व्हता बा."
मला वाटतं की संख्याशास्त्रात (statistics) या विधानाला फार वजन नाही. एका माणसाची माहितीवरुन निष्कर्ष नाही काढता येणार!

आणि शाकाहारी असण्याचं आणखी एक नैसर्गिक समर्थन:
आपण (मुळात) खातो ते ऊर्जेसाठी (याचा अर्थ पीळदार स्नायू बनवणे असा घेऊ नये). आणि ऊर्जा मिळवण्याचा सर्वात साधा आणि छोटा मार्ग (efficient way) म्हणजे शाकाहार! सूर्याची ऊर्जा वनस्पतीच शोषून घेऊ शकतात. त्यामुळे जर वनस्पतीच खाल्ल्या (शाकाहार) तर कमीतकमी वेळात आणि कमीतकमी संसाधनं (resources) वापरून पोट भरतं. एक किलो कोंबडीसाठी ३ एकर जमीन लागते, एक किलो बैलासाठी ५ एकर जमीन लागते असं मधे वाचनात आलं होतं. १ किलो तांदूळ/गहू/कडधान्य/भाजीपाला यासाठी किती जमीन लागते त्याचा आकडा तिथे नव्हता, पण खूप कमी जमीन पुरते असं त्या लेखकाचं म्हणणं होतं. (बहुतेक बी.बी.सी.न्यूज वर मी हे वाचलं.)
या वेबसाईटच्या बुडाशी एक उपयुक्त तक्ता दिला आहे:
https://www.accessexcellence.org/AE/AEPC/WWC/1991/land.php

आजच्या, global warming चे तडाखे बसण्याच्या दिवसात, या मुद्द्याचा जरूर विचार व्हावा.

(मांसाहार न आवडणारी आणि पृथ्वीवर प्रेम करणारी)
खादाड संहिता

श्रीकृष्णराव, १ नं आहात.. आम्हि तुमच्याशी पुण्र सहमत आहोत. चालु दे चर्चा.
जिथे कमी तिथे आम्ही. :)

जी गोष्ट आपल्या पुर्वीच्या स्वरुपात स्वत:हून हलचाल करीत नव्हत्या त्या सर्व गोष्टी शाकाहरी (whatever was not moving in it's previous state at it's own) बाकी सारी प्राण्यांची प्रेते.... :W
(प्राण्यांची प्रेते न खाणारा)केशवसुमार.

अगग!!!!! काय हि चर्चा.थोडक्यात काय?
इथे चर्चा करुन करुन आमचे डोके खाणारे सर्वजण मासांहारीच म्हंटले पाहिजेत.
(ह.घ्या.)

अभिज्ञ.

(स्वगत: आमचे डोके म्हणजे लाल मांस कि पांढरे मांस बरे? :? )

मला वाटतं की भौगोलिक परिस्थितीचा देखील विचार करावयास हवा. हिमाचल, दिल्ली, चंदिगड ह्या बाजुकडच्या लोकांचं शरीर तुलनेने आपल्यापेक्षा अधिक मजबुत असतं. ते मांस सहज पचवतात. त्यांचा आहार तसा तगडा असतो.

काही लोक असा युक्तीवाद करतात की, मांसाहार करणार्‍या लोकांची वृत्ती कालांतराने तामसी बनते. मला तरी हे विधान पटत नाही. पुर्ण शाकाहारी पण जमदग्नीचा अवतार असलेले लोक आपल्याला पहायला मिळतात.

शेवटी ज्याला जे पटतं आणि पचतं त्यानी तो आहार करावा हे उत्तम!!!

-ह्रषिकेश
https://sucheltas.blogspot.com

हिमाचल, दिल्ली, चंदिगड ह्या बाजुकडच्या लोकांचं शरीर तुलनेने आपल्यापेक्षा अधिक मजबुत असतं. ते मांस सहज पचवतात
सहमत.. ज्याला पटेल ते व पचेल ते खाव॑.. 'चराचर सृष्टी ही मुळात चरणारी सृष्टी आहे..(पुल॑चा हसवणूक मधला 'माझे खाद्यजीवन' हा लेख (लाळ गाळत)वाचावा :)
पुर्ण शाकाहारी पण जमदग्नीचा अवतार असलेले लोक आपल्याला पहायला मिळतात
क्रूरकर्मा हिटलर हे तामसी शाकाहारी माणसाचे उत्तम उदाहरण आहे! तो मद्यपानही करीत नसे.
भारतातील विशेषतः पुण्या- मु॑बईकडच्या शहरी माणसा॑नी शाकाहारावरच भर द्यावा असे माझे मत आहे. कारण शहरी जीवनमानात शरिराचे व्हावे तेव्हढेही चलन-वलन होत नाही, व्यायम करायला वेळ नसतो. बैठे काम करणार्‍या॑ची स॑ख्या जास्त आहे. त्यामुळे पचायला हलका आहार असावा. बद्धकोष्टतेमुळे अमेरिकन लोका॑मध्ये कोलॉन कर्करोगाचे प्रमाण जास्त आहे हे सत्य आहे. शाकाहार स्वस्तही आहे व पूरकही आहे. तसेच बर्ड फ्ल्यू वगैरेची भितीही नाही. (फवारलेल्या कीटकनाशका॑ची मात्र आहे). शहरी लोका॑मध्ये 'य॑ग मायोकार्डियल इन्फार्क्ट' म्हणजेच तरूण वयात हृदयविकाराने मृत्यूचे प्रमाण वाढत आहे ज्यास 'हरी, वरी, करी' म्हणजेच अतिमहत्वाका॑क्षा, चि॑ता व मसालेदार आहार कारणीभूत आहेत हे सिद्ध झाले आहे. मटण-चिकन म्हटले की भरपूर मसाला, तेल वगैरे आलेच. त्यामुळे ते कमी खावे. हा॑, आता खवैय्या॑नी महिन्यातून एकदा नळी ओरपायला हरकत नाही पण व्यायाम करून जिरवायचीसुद्धा तयारी हवी!
(रोस्ट कबाब चवीने खाणारा) प्रसाद

आठवड्यातून एक/दोनदा मांसाहार करणार्‍याला मांसाहारी म्हणता येणार नाही...ज्याचा आत्मा दिवसातून किमान एकदा तरी "तंगडी" तोडल्याशिवाय तृप्त होत नाही तो खरा मांसाहारी...अमेरिकेतील मंडळी तिकडच्या खर्‍या मांसाहारी मंडळींच्या खाण्याविषयी जास्त सांगू शकतील...

आपली इच्छा असल्यास ते समीकरण समजावून देण्याचा प्रयत्नतरी मी करु शकते. इच्छा नसली तर पुढचं स्पष्टीकरण वाचू नका.

सर्व जिवंत प्राणी, पक्षी, झाडं, अमीबा, इत्यादी, जगण्यासा लागणारी ऊर्जा सूर्यापासून मिळवतात. पण त्यातल्या काहिच सजीवंकडे ही ऊर्जा शोषून घेण्याची क्षमता आहे, उदा. झाडं. नुसतं उजेडात बसून प्राण्यांचं पोट भरत नाही. प्राण्यांना झाडं किंवा इतर प्राणी खावे लागतात (याला अपवाद असले तर मला कल्पना नाही). तर शाकाहारी माणसाला मांसाहारी माणसांपेक्षा (खवीस, मुंजे, हडळ पकडून सर्वांना) ऊर्जा लवकर मिळते. शाकाहारी झाडं खातात, जी झाडं सूर्याची ऊर्जा अन्नात रुपांतरीत करतात. मांसाहारी माणसांबाबतीत हा मार्ग थोडा लांबचा होतो. झाडं -> प्राणी --> माणूस असा होतो.
मी जी लिंक दिली होती त्यातील शेवटच्या कोष्टकावरून असं अनुमान काढता येईल की:
एका वर्षात, एका चौरस मीटरमधे शाकाहारातून मांसाहारापेक्षा जास्त ऊर्जा मिळेल. याचाच अर्थ, जमिनीचा एक तुकडा, एका ठराविक कालावधीमधे मांसाहारींच्या तुलनेत जास्त शाकाहारी लोकांची भूक भागवेल.

तर्कट (आणि अनाकलनीय?) संहिता.

मला ऊर्जा म्हणायचं होतं, शक्ती नाही! ऊर्जेला विंग्रजीत energy म्हणतात आणि शक्तीला power! आता माझ्यासारखे शाकाहारी पामर शक्तिशाली मांसाहारींशी दोन हात काय करणार? पण कळफल़क बडवण्याएवढी ऊर्जा आमच्या पालापाचोळ्यातून मिळते म्हणून एवढी हिम्मत केली.

तो मुद्दा सोडून आणखी एका मुद्द्यावर कोणी स्पष्टीकरण देऊ शकेल काय? तो मुद्दा असा की, प्राणी जर नीट शिजवले (किंवा नाही) तर त्यांच्यातील जंतू जास्त हानीकारक ठरतात का? तसंच सर्व प्राण्यांच्या शरीरातील सर्व अमिनो ऍसिड्स माणसांसाठी चांगलीच असतात का? मी कुठेतरी ऐकलं होतं की सापाचं विष म्हणजे प्रथिनंच असतात, पण आपण त्यांचं आपल्यासाठी योग्य अशा अमिनो ऍसिड्स मधे रुपांतर करु शकत नाही, म्हणून ते विष ठरतं. तर जे प्राणी आपण खात नाही, किंवा प्राण्यांचे जे भाग आपण (मांसाहारी माणसं, आणि भूतं-खेतंही) खात नाही, त्यामधे असा काही विचार आहे का?

विचारी आणि बिचारी संहिता

माझं नाव संहिता "जी" नसून संहिता "जे" (जोशी) आहे. गेलाबाजार त्याचं पांढय्रा लोकांनी सह्निता, सॉन्या (आपल्यासाठी सोनिया), सोन्जा असं केलं होतं. पण एवढं "जी" वगैरे भारदस्त संबोधन माझ्यासारख्या फाटक्या लोकांना नाही शोभत!

"मी कुठेतरी ऐकलं होतं की सापाचं विष म्हणजे प्रथिनंच असतात, पण आपण त्यांचं आपल्यासाठी योग्य अशा अमिनो ऍसिड्स मधे रुपांतर करु शकत नाही, म्हणून ते विष ठरतं""

नाही, जर आपण ते पोटात घेतल, आनि रक्तात मिसळू न देता त्याच पचन केल, तर ते प्रोटिन म्हणुनच काम करत, पन जर ते रक्तात न पचता तसच मिसळल(सर्पदंश) तर ते अपाय करते.

सामंत साहेब ....
सुंदर विषय काढ्लात.
मी डॉ. अभय बंग यांचे "माझा साक्षात्कारी ह्रुदयरोग" हे पुस्तक गीते समान मानतो. त्यात ही हेच दिले आहे.
सुंदर लिखाणा बद्द्ल आभार. अजुन येवू द्या.

--- आपला.. बबलु-अमेरिकन

:H मी शाकाहरि आहे
मला तुमचा लेख खुप आवड्ला आहे

खुप आवडला

" जीवो जीवस्य जीवनम "

ज्याला जे रूचेल आणि --पचेल--त्याने ते ते खावे.......

धागालेखकाचे धमाल विनोदी विचार वाचून मी पण हा कु-प्रसिद्ध डॉयलोक मारून घेतो.

"काहीही हं श्री....!"