ई शॉपिंग - बिचारे डिलिव्हरी वाले

डिलीवरी बॉयज, हे मैन्युफैक्चरिंग सेक्टर चे कामगार नव्हेत ह्या लूपहोल पाई त्यांस कायद्याचे ताळतंत्र सोडून ताबडवले जात असेल का? हा एक प्रश्न मला मनात येतो, अर्थात ह्यात अनेक लोकांचे अनेक विचार असतील! मी इतका संवेदनशील होऊन कधी इतका विचार केला नव्हता! सोचना पड़ेगा! :)

अ.पा. - तुम्ही काम काय करता माहीती नाही पण बर्‍याच शॉप फ्लोअर वर कामगार आणि सुपरवायजर्स ना असेच कष्टाचे काम असते. पुन्हा तिथे दर्जा सांभाळायला लागतो.
तसेच बांधकामावरचे मजुर, माथाडी कामगार हे ही आहेतच.

कमीत कमी ३ चाकी रिक्षा-टेम्पो ची सक्ती करावी कंपन्यांना, डिलिवरी लॉजीस्टीक्समधे, २ चाकी वरून डिलिवरी सक्तीने बंद करावी.

माझा फोन दिवाळीपूर्वी यावा म्हणून ऑनलाईन ऑर्डर दिली होती.दिवाळीच्या आदल्या दिवशी अगदी चातकासारखी फोनची वाट बघत होतो.रात्री साडेआठपर्यंत फोन आला नाही म्हणून माझा जीव वरखाली होत होता.त्या वेबसाईटीच्या कस्टमर केअरला तक्रार करावी या विचारात असतानाच रात्री नऊच्या सुमारास माझा फोन घेऊन तो डिलीव्हरी बॉय आला.त्याच्याकडे डिलीव्हरी द्यायला आणखी किमान १५-२० गोष्टी होत्या.म्हणजे तो बिचारा दिवाळीच्या आदल्या दिवशी रात्री किमान दहा-साडेदहा पर्यंत अशी डिलीव्हरी देत फिरणार होता.सकाळी किती वाजता निघाला होता काय माहित.

आपण सगळे आपल्याला बरेच काही मिळत असतानाही आपल्याकडे काय नाही हे बघून त्याविषयी तक्रार करत असतो.पण अशा लोकांकडे (आणि त्याच्यापेक्षाही अनेक पटींनी अधिक दुर्दैवी असलेल्या लोकांकडे) बघून आपण नक्की कसली तक्रार करत असतो हे लक्षात आले की भयंकर ओशाळल्यासारखे होते.

हं चलता हय जगातल्या जवल जवळ सर्वानीच मुक्त अरर्थ्व्यवस्था आपखुशीने स्वीकरलेली आहे तशी ती या डिलिव्हरी बॉयनेही ! मुक्त अर्थ्व्हवस्थेचे मूल तत्वच प्रोफिट हे आहे. त्यामूळे येन केन प्रकारेण तो मिळविणे आलेच. कुणी कुणाला दोष द्यायचा ?

बर्‍याच कुरियर कंपन्या हल्ली व्हॅन पाठवतात. डीटीडीसी, ईकार्ट वाले व्हॅन घेऊन येतात.

या डिलिव्हरी बॉईजचा आणखी पण एक प्रॉब्लेम आहे. कॅश ऑन डिलिव्हरीचे पैसे विसरतात. मी एकदा स्नॅपडीलवरून काही तरी बारीक गोष्ट कॅश ऑन डिलिव्हरी मागवली होती. आमचे नेहमी प्रीपेड पार्सल असते म्हणून मी घरात नसताना मुलाकडे पार्सल देऊन तो पोरगा गायब. २७५ रुपये द्यायचे म्हणून मला चार दिवस झोप नाही. स्नॅपडीलवाल्यांना फोन लावला, कुरियरवाल्यांना फोन लावला. पण लोकल ऑफिसचा फोन लागेना. आणखी ४ दिवसांनी स्नॅपडीलकडून आणखी एक पार्सल आले, तेव्हा मुलाने त्याला ओळखले, की हाच तो पैसे न घेता गेला होता.

त्याला पैसे दिले आणि विचारले, की ते पैसे स्नॅपडीलला कोणी पाठवले. तर म्हणाला डिलिव्हरी पार्सलचे रेकॉर्ड बघून दिवसाच्या शेवट जे काय असतील ते आम्हाला भरावे लागतात. त्या दिवशी मला पैसे शॉर्ट आले होते. पण कोणाचे ते कळले नव्हते. जाताना दहावेळा थँक्स म्हणून गेला. मात्र नंतर आता काही पार्सल असेल तर सकाळी सगळ्यात आधी आणून देतो!

डिलिवरी बॉयबद्दल मला सहानुभूती आहे. त्यांच्याकरिता सध्या कुठलेही रुल्स आणि रेग्युलेशन्स नाहीत. किमान किती ओझे वहावे ह्याचे नियम नाहीत. एवढे अवजड ओझे घेऊन बाइक हाकणे सोपे नाही. त्यातून तोल जाऊन अपघात होतात. पाठीचे, कंबरेचे वगैरे दुखणे ओढावते. हे पोरं बहुतेक कॉन्ट्रैक्ट वर असतात. ह्या जॉब मध्ये कोणीही फार काळ टिकत नाही. अ‍ॅट्रिशन रेट जबरा आहे. आणि इफिशिएंट डिलिवरी बॉय्सचा तोटा आहेच. त्यामुळे अगदीच कमी पगार आहे असेही नाही. एकाला विचारले होते तर म्हणाला की १५हजार मिळतात. हा खूप नाही, पण अगदीच वेठबिगारी पण नाही.

ट्रेकींग करताना वापरतात तशा हलक्या वजनाच्या, पाठिवर कुठलंच ओझं न देणार्‍या आणि चाकं असलेल्या बॅग वापरल्या तर झालं कि काम. अर्थात, या बॅगकरता खर्च कुणी करायचा हा प्रश्न आहेच. पण मला जर हे काम आणखी ५ वर्षं करायचं असेल तर मालकाला पटवुन, किंवा स्वतः पैसे खर्च करुन मी ही बॅग विकत घेईल, किंवा एखाद्या सेकंडहॅण्ड बॅगला घरीच चाकं बसवुन घेईल.
मेहेनत तर आहे. त्याला इलाज नाहि. पण कोणापुढे हात न पसरता कष्ट करुन पोट भरायचं ठरवलं असेल तर हि किंमत फार नाहि.

चेतन भगत वगैरेंच्या पुस्तकामुळे माझा कॉल सेंटर बद्दल असच समाज होता. पण भारतीय भाषांच्या कॉल सेंटर मध्येही पोरांना प्रंचंड काम आणि पगार कमी असतो हे पाहिले आहे.

मागच्या ६ वर्षांच्या आयटी मधल्या अनुभवामध्ये २ वेळा दिवाळीला पहाटे पर्यंत काम करायचा अनुभव आहे ! दोन्ही वेळेस १८-२० तास काम करून पहाटे लोक फटाके वाजवत असताना आणि अभ्यंगस्नान असताना घरी पोचलो होतो !
एक हमाल तर रात्री ३ ला निघून कोल्हापूरला गेला होता ..
काय करणार ! गंदा है पर धंदा है ये

पोटासाठी काहीही कराव लागत ! मग ते कुरियर बॉय असो वा आयटी हमाल !

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Ek दो Teen चार Otthukkadi... ;) :- { Anjaan }

खूपच छान !!