छोटीसी मुलाकात प्यार बन गयी... २

छोटीसी मुलाकात प्यार बन गयी... योगायोगांबद्दल माझ्या मनात संमिश्र भावना आहेत. संमिश्र म्हणजे, मला ते आवडतात सुद्धा, आणि त्यांचा रागही येतो. जेव्हा मी एखाद्या व्यक्तिचा सतत विचार करत असतो, ती व्यक्ती भेटत राहावी, समोर यावी अशी मनातल्या मनात प्रार्थना करत असतो, ती मुलगी समोर आल्यावर तिच्याशी मी कसा बोलेन, तिला कसा सामोरा जाईन वगैरे कल्पना रंगवत असतो, तेव्हा ती व्यक्ती कधीच समोर येत नाही. आणि नेमका मी बेसावध असताना, माझ्या मनाची काहीच तयारी नसताना, ती व्यक्ती, म्हणजे मुलगी, समोर येऊन उभी राहते. अजुन एक योगायोग जो मला कट्ट्यावर बसलेलं असताना नेहमी जाणवतो, तो हा, की आपलं स्वतःचं असं जे फेव्हरेट प्रेक्षणीय स्थळ असतं, ते नेहमी आपल्याआधी आपल्या मित्राला किंवा मैत्रीणीला कुठेतरी दिसतं आणि मग ते आपल्याला दाखवतात. आमच्या ग्रुपमध्ये, आपल्याला आवडणारी मुलगी दिवसभरात कुठेही पहिल्यांदा दिसली, की 'माझा अटेंडंस लागला', असं म्हणायची पद्धत होती. मी आठवडाभर रोज नियमितपणे संध्याकाळी चारच्या लेक्चरला कट्टा-क्लासरूम मध्ये माझी नेहमीची जागा पकडून बसलो होतो. पण माझा एकदाही अटेंडंस लागला नाही. मी निराश झालो. तिच्याबद्दल माहिती काढायला हवी होती. पूर्वार्धात (म्हणजे संघभेदिकांचा ग्रुपमध्ये शिरकाव होण्याआधी) आमच्या अखंड ग्रुपमध्ये एक मुलगा होता. त्याला आम्ही 'इन्फोसिस' म्हणत असू. तो सगळ्या मुलींची माहिती काढायचा. नाव, पत्ता, नंबर, बॉयफ्रेंड(किंवा इतर इच्छुक स्पर्धक), इयत्ता-तुकडी, इतिहास(म्हणजे शाळेतली लफडी), आणि सर्वात मुख्य म्हणजे, बजेट. त्याच्याच मदतीने संघभेदिकांचा संघात शिरकाव झाला होता. तो आता संघाच्या दुस-या तुकड्यात होता. मी त्याच्याकडे गेलो, तर मला म्हणाला, 'यार अभी ट्वेल्थ का पढाई छोडके तू लडकीयो के पीछे क्यु दौड रहा है? और वो भी बाजुवाले कॉलेजकी? मैने अभी लडकीयो की इन्फो लडकोमें बाटना बंद कर दीया है(एका संघभेदिकेने केलेल्या कानउघाडणीचा परिणाम. याच्या सांगण्याचा अर्थ हा की मुलींची इन्फो हा यापुढे फक्त इतर मुलींना देणार, मुलांना नाही. म्हणजे त्यांना चरायला आयता चारा मिळाला ना. तरीच ग्रुपचे तुकडे पडूनही सगळ्या संघभेदिका याच्याशी मात्र सलगी ठेवून होत्या). फिर भी तेरे लिये अपने कॉलेजकी होती तो ढुंढ भी लेता मै. पर बाजुके कॉलेज के बारे में मै कुछ नही बता पाऊंगा!! फिर भी ट्राय करता हु. गॅरंटी नही दे सकता.' तेवढ्यात एका ललनेची त्याला हाक आली, आणि कॉलेजमधल्या घडामोडींचा इत्थंभूत समाचार द्यायला तो तिच्याकडे निघून गेला. मी निराश झालो. ती मुलगी पुन्हा भेटण्याचा आता काही चान्स नाही, हे मला कळून चुकलं होतं. मी आता मूव्ह ऑन होण्याचं ठरवलं आणि माझा अटेंडंस लावण्यासाठी आता नवं स्थळ शोधायला लागलो. जुलै महिना उजाडला. एक आठवडा सरला. पावसाने हल्ली जोर धरला होता. धो-धो कोसळायचा. सेंट्रल साईडच्या सगळ्या ट्रेन्स तासन-तास लेट व्हायच्या नाहीतर सरळ रद्द व्हायच्या. वेस्टर्न ब-यापैकी सुरळीत चालू होती. पण रस्त्यांत पाणी खूप साचायचं. आमच्या कॉलेजबाहेर तर तळं व्हायचं अक्षरशः. गाड्या बंद पडायच्या. त्यामुळे सगळ्यांनाच स्टेशनपर्यंत पाण्यातून वाट काढत चालत जावं लागायचं नाहीतर पाऊस ओसरे पर्यंत कॉलेजात थांबावं लागायचं. हे चित्र रोज नाहीतर किमान एक-दिवसाआड तरी दिसायचंच. मी एक दिवस कँटीनमध्ये माझी बॅग टाकून शेजारच्या कॉलेजातल्या मित्राकडून पेन ड्राईव्ह घ्यायला गेलो होतो(अर्थात वॉचमनची नजर चुकवून). कॉलेजच्या इमारतीत शिरलो, आणि बाहेर धो-धो पाऊस सुरू झाला. थोडक्यात वाचलो, असं वाटलं. पण परत जाताना भिजावंच लागणार होतो. आणि आज भिजायचा मूड नव्हता. हरकत नाही, मित्राबरोबर बोलत उभा राहिलो असतो. मी दुस-या मजल्यावर जाऊन त्याच्याकडून पेन ड्राईव्ह घेतला, तसा तो सटकायला लागला. 'अरे लेक्चर आहे रे, नंतर भेटून बोलू ना आपण...' मी काही बोलायच्या आतच तो पसार. मी त्याला मनातल्या मनात शिव्या घालत खाली उतरलो. पेन ड्राईव्ह माझा होता. तो जराही भिजलेला मला चालला नसता. आता धावतच जावं लागणार होतं. मी खाली उतरलो, तशी मला बिल्डींगच्या दारापाशी गर्दी दिसली. घरी जायला निघालेले, छत्र्या रेनकोट असलेले पण जोराचा पाऊस जरा तरी ओसरण्याची वाट पाहणारे बरेच जण तिथे उभे होते. मी त्यांच्यामधनं वाट काढत पुढे सरकू लागलो. इतक्यात मला ती दिसली. तिच्याकडे छत्री किंवा विनचिटर, काहीही नव्हतं. मी मुद्दामून तिच्याजवळ जाऊन थांबलो. कमरेवर हात ठेऊन तिला ऐकू जाईल अशा आवाजात बाहेर पावसाकडे बघत, 'ए यार... त्च!!' असं स्वतःशीच म्हटलं. मग अलगद तिच्या दिशेने मान हलवली. ती सुद्धा आवाज ऐकून माझ्याकडे पाहात होती. मग मी ती आत्ताच माझ्या नजरेला पडल्यासारखे हावभाव केले आणि स्माईल दिली. मी स्माईल दिल्यावर तिनेही दिली(ओळखलं की नाही कुणास ठाऊक). 'पाऊस खूपच आहे नाही आज?' मी. 'हो ना... मी सुद्धा नेमकी आज विनचिटर घरी विसरले घाईगडबडीत... सकाळी तेवढा पाऊस सुद्धा नव्हता ना त्यामुळे लक्षातच आलं नाही.' 'हो... खरंच.' त्यापुढे ती काहीही बोलायला तयार नाही. मलाही काही सुचेना. खरं तर मला मस्त वाटत होतं. थोड्या वेळापूर्वी याच पावसाला मी शिव्या घालत होतो आणि आता त्याच्यामुळेच मला ती दिसली होती, तिच्याशी बोलता आलं होतं, तिच्या बाजुला इतका वेळ उभं राहता येत होतं. पण गाडी तिथेच अडली होती. पुढे सरकत नव्हती. कॉलेजसमोर रस्त्यावर तळं तयार झालं होतं. फुटपाथवर सुद्धा पाणी ब-यापैकी साचत चाललं होतं. अशा अवस्थेत या मुलीला टॅक्सी मिळण्याची काहीच चिन्हं नव्हती. मग ही घरी कशी जाणार होती?? उजवीकडून नेऊन आमच्या कॉलेजच्या मागच्या बाजुला एक गल्ली होती, तिथून हायवेला जाता आलं असतं. तिथे विशेष पाणी साचलं नसणार. तिथून टॅक्सी सुद्धा मिळेल. पण तिथपर्यंत तरी तिला पाण्यातून चालत जावं लागणार होतं. त्यात त्या गल्लीत त्या पाण्याची पातळी किती होती, कमी की जास्त? हे मी इथून सांगू शकत नव्हतो. त्यात ही विनचिटर विसरलेली. म्हणजे आधीच या मुलीला त्या पाण्यातून कुबड्या घेऊन जावं लागणार होतं, आणि त्यात तेवढं अंतर पार करून टॅक्सी मिळेपर्यंत भिजावंही लागणार होतं. पाऊस ओसरायची चिन्हं नव्हती. नुकताच तर सुरु झाला होता. काय करावं? बरं मी स्वतःहून काही करायला गेलो तर तिला ते आवडेल का?? हात्तिच्या! पुन्हा तेच!! का नाही आवडणार? आणि विचारायला काय जातंय? कमॉन यू कॅन डू इट... विचार तिला. वन, टू, थ्री!! - 'अम्म... आजही सायनलाच जायचंय ना?' 'अं? तुला कसं माहिती की मी सायनला जाणार आहे? आणि आजही म्हणजे?' ओक्के. हिने मला ओळखलं नव्हतं. कोई बात नही. मी जरा बावचळलो. पण हिम्मत नही हारनेका बच्चू. 'अगं मी तो.. मी तुला टॅक्सी पकडून दिली नव्हती का, काही दिवसांपूर्वी...' मी चाचरत विचारलं. 'अरे हो.... तरीच म्हटलं तुला कुठेतरी पाहिल्यासारखं वाटतंय. सॉरी मी आधी ओळखलं नाही. हाय!!' 'ओह.. हाय!!' जीव भांड्यात पडला. 'पण मी ओळखलं तुला.' मी हसत हसत म्हटलं. तिने लगेच स्वतःच्या कुबड्यांकडे पाहिलं आणि मग माझ्याकडे बघून 'ओह' असं म्हणून एक खोटं स्माईल दिलं. मी लगेच दुरुस्ती केली. 'अगं म्हणजे, मला सुंदर मुलींचे चेहरे चांगलेच लक्षात राहतात.' मी खूप हिम्मत करून डायलॉग मारला होता. 'ओह.. मी सुंदर? अरे बापरे!! थँक्स!' तिचं खोटं स्माईल गायब होऊन आता त्या चेह-यावर एक मोकळं हसू आणि गोड खळी उमटली होती. ती लाजली होती की काय?? तिचा चेहरा अजुनही शांत होता. ती घरी कशी जाणार याचं मला टेन्शन होतं पण ती निर्विकार दिसत होती. तिच्या बोलण्यात अजुनही तोच सहजपणा होता. आपण मात्र (तिचं लक्ष वेधून घेण्यासाठी का असेना) पाऊस पडतोय म्हटल्यावर लगेच 'ए यार... त्च' म्हणून वैताग दर्शवला होता. 'इथे तर टॅक्सी मिळणार नाही. मिळाली तरी ती मध्येच बंद पडेल.' मी. 'हो... पण ठीक आहे. हळूहळू ओसरेल पाऊस.' 'अगं पण तोवर तू अशीच उभी राहणार का??' 'मग दुसरा उपाय काय आहे??' तिने हसत हसत विचारलं. 'तू काय करणारेस दुसरं?' 'मी काय मी छत्री आणलीये गं. माझ्या बॅगेत आहे ती. आणि बॅग कॉलेजमध्ये आहे. (तिने प्रश्नार्थक नजरेनं पाहिलं) मी त्या कॉलेजचा आहे. मी पोचेन धावत जाऊन. थोडासा भिजेन फार फार तर... त्यात काय!!' 'मग थांबलायस का?' आता आली का पंचाईत. 'तुझ्यासाठी थांबलोय' असं म्हणू कसं मी तिला? 'अगं पण तू कशी जाणार?' 'मी काय मी थोडा वेळ थांबेन. नाहीच ओसरला पाऊस तर इथून चालत हायवेला जाईन आणि तिथून टॅक्सी पकडेन. तुझ्यासारखं धावता येणार नाही म्हणा. थोडी जास्त भिजेन मी फार फार तर.. त्यात काय!!' मी ओशाळलो. माझ्या बोलण्यातून मी सारखं तिला ती अपंग असल्याने असहाय आहे असं दाखवतोय, तिच्या क्षमतेवर शंका घेतोय आणि ती मात्र अतिशय खिलाडूवृत्तीने मला उत्तर देत्येय हे माझ्या लक्षात आलं. मी ओशाळलोय हे तिच्याही लक्षात आलं असावं. ती हसली. 'सॉरी अगं... म्हणजे, आपली काही ओळखही नाही आणि मी...' 'इट्झ ओके रे. तुझी काही चूक नाही. तू काळजीपोटीच बोलतोयस ना...' 'हो हो... प्लीज डोंट माइंड हा...' 'अरे इट्झ ओके. माझ्याकडे सगळेच सिम्पथेटिक नजरेने बघतात. खरं तर सिम्पथीची किंवा त्यामुळे इन्स्पायर होऊन केलेल्या मदतीची मला गरज वाटत नाही, मला ते आवडतही नाही. पण तरी लोक मदतीला येतातच. तू सुद्धा आलासच की.' 'अगं मी सिंपथी म्हणून नाही मी आपलं...' 'अरे ठीक आहे. खरं तर माझ्या अपंगत्वाचे मी खूप आभार मानते. सुरुवातीला मी अपंग आहे, हे बघून मदतीच्या हेतूनेच लोक माझ्याजवळ येतात आणि मग माझी त्यांच्यापैकी बहुतेकांशी मैत्री होते. आणि एकदा मैत्री झाली, की मला सिंपथी आणि मदतीची गरज नाही, हे त्यांना आपोआप कळतं. म्हणून तर मी माझ्या सगळ्या फ्रेंड्स ना माझ्याआधी घरी पाठवते. त्या गेल्या, की मग मी खाली उतरते आणि टॅक्सी पकडून घरी जाते.' 'ओह्ह... म्हणजे थोडक्यात तुला सिम्पथी दाखवलेली आवडत नाही.' 'अर्थातच नाही...' 'मग अपंगत्वाचे आभार का मानतेस?? लोक मैत्रीच्या दृष्टीने न बघता सहानुभती म्हणून तुझ्याजवळ येतात जे तुला आवडत नाही, आणि तरी त्याबद्दल तू अपंगत्वाचे आभार मानतेस?' ती जरा बावचळली. तिला कदाचित असा थेट प्रश्न विचारणारा मी पहिलाच असेन. मी सुद्धा जरा जास्तच आक्रमकतेने हा प्रश्न विचारल्याचं माझ्या लक्षात आलं. 'सॉरी, मला वादविवादात मजा येते. मी लगेच एक्साईट होतो. सॉरी.' ती गप्प. मी अस्वस्थ झालो. तिला म्हटलं, 'एक मिनिट हा... इथेच थांब. कुठेही जाऊ नकोस. प्लीज इथेच थांब. ओके?' 'ओके' मी धावत धावत कॉलेजात गेलो. छातीची धडधड वाढली होती, ते आत्ता लक्षात आलं. कँटिनमध्ये शिरलो, बॅगेतून छत्री बाहेर काढली, आणि धावत धावत पुन्हा तिच्याजवळ आलो. 'चल..' 'कुठे??' 'तुला हायवेपर्यंत सोडतो.' 'अरे नको... तू कशाला उगाच त्रास घेतोस?' 'चल अगं.. तुझ्याशी मैत्री करायची हीच पद्धत असेल, तर मग शुभस्य शीघ्रम!! डोंट वरी माझी छत्री मोठी आहे, ही बघ!!' मी तिला छत्री उघडून दाखवली. 'तू ही छत्री तुझ्या कँटीनमधून घेऊन आलास ना?' 'हो!!' 'मग येतानाच जर तू ती उघडली असतीस तर तू सुद्धा कमी भिजला असतास...' 'अरे हो... विसरलो.' 'एवढा एक्साईट झालायस माझ्याशी वाद घालण्यात?' 'हो.. चल ना!!' ती माझ्या छत्रीखाली आली. मी तिला पूर्णपणे माझ्या छत्रीखाली येऊ दिलं आणि स्वतः बाहेर राहिलो. 'अरे तू भिजतोयस की पूर्णपणे. याला काय अर्थ आहे??' 'अगं नाही ठीक आहे.' 'ठीक आहे काय? ये ना तू सुद्धा छत्रीत. दोघं एका छत्रीतून जायला लागलो तर काय लगेच कपल वाटणार नाहीयोत आपण' 'अगं तसं नाही (मी लाजलो!!) मला खरं तर भिजायला आवडतं.' 'मग छत्री कशाला आणतोस?' '(तुझ्यासाठी) अगं बॅग... बॅग ओली होता कामा नये ना' 'ह्म्म!!' माझं लक्ष तिच्या कुबड्यांकडे होतं. आम्ही छोट्या-मोठ्या डबक्यांतून जात होतो. त्यात रस्त्यांत कुठे खड्डा आहे कुठे नाही, त्याचा बरोबर अंदाज यावा म्हणून मी तिच्या आधी सगळीकडे पाय टाकून बघत होतो आणि मग तिला गाईड करत होतो. माझी तारांबळ उडत होती. पण ती बिन्धास्त होती. 'अरे तू एवढं लक्ष देऊ नकोस, मी येते बरोबर. पाण्यातून जायची सवय आहे मला. नाही सरकणार मी. आणि सरकले समजा, तर फारफार तर काय होईल, पडेन मी घसरून. पडले तर पडले - मज्जा असते त्यातसुद्धा!!' 'मज्जा काय, पडलीस आणि काय झालं म्हणजे?' 'काय होणार आहे? मी कोणी म्हातारी आहे का?' 'म्हणजे?' 'समज आत्ता तू घसरून पडलास, तर काय होईल?' 'मी ओला होईन. बाकी काय?' 'हो ना!! मग माझ्याबाबतीत दुसरं काय होणार आहे??' 'हो गं... बरोबर!!' 'माझ्या फक्त चालण्याच्या स्टाईलमध्ये लोचा आहे. बाकी मी तुझ्यासारखीच आहे रे' 'हो माहितीये मला!!' ही मुलगी मला सारखी खजील करत होती. 'हा तर तू काय म्हणत होतास? मी अपंगत्वाचे आभार का मानते!!' 'नाही ते जाऊ दे तो विषय आता सोड.' 'अरे नाही ऐक ना, बरं झालं तू विचारलंस. त्यामुळे मीच विचारात पडले... पण आता मनात सगळं क्लिअर झालंय!' 'म्हणजे?' 'म्हणजे असं बघ... लोकांनी मला सहानुभुती दाखवलेली मला आवडत नाही हे खरंय. मला नाही वाटत माझ्याकडे तुम्हा लोकांच्या तुलनेत काही कमतरता आहे. त्यामुळे साहजिकच माझ्या कुबड्या बघून कोणी मदतीला आलं की सुरुवातीला मला राग यायचा. पण मग मी विचार केला, की समजा मी तुमच्या सारखीच 'नॉर्मल' असते, तर मी आज आहे तशा एखाद्या अपंग माणसाकडे बघून मलाही सहानुभुती वाटलीच असती ना... आणि तसंही सहानुभुती लोकांना का वाटते? सांग बरं.' 'का वाटते?' 'कारण समोरच्या माणसामधली जी उणीव, जी कमतरता दिसून येते, तीच कमतरता उद्या आपल्या नशिबी आली, तर आपण तिच्यावर मात करु शकलो असतो का? असा प्रश्न त्या माणसाच्या मनात नकळत उपस्थित होतो. माणूस नकळत स्वतःला समोरच्या कमनशिबी माणसाच्या जागी उभा करतो आणि त्या जगण्याची कल्पना करून बघतो. ज्यांना त्या कल्पनेचा खूप त्रास होतो, ते माझ्या मदतीला येतात. ज्यांना विशेष त्रास होत नाही, ते नुसतीच कसरत बघत बसतात किंवा सरळ दुर्लक्ष करतात. अशा वेळी मला खरंच मदतीची गरज आहे का, मी मदत मागत्येय का, याची त्यांना तितकीशी फिकीर नसते. माझी मदत केल्याने त्यांना त्या कल्पनेच्या जाचातून मुक्तता मिळणार असते. कठीण परिस्थितीतल्या माणसाला मदत केल्यानंतर 'आपण काहीतरी चांगलं केलं आज' म्हणून आपल्याला समाधान मिळतंय असं माणसाला वाटतं. मुळात आपल्या मनातली अस्वस्थता दूर करण्यासाठी त्यांनी असं केलेलं असतं.' 'मी एक सांगू?' 'सांग ना!!' 'सगळं बाऊन्सर गेलं गं. तू काय सायकोलॉजी वगैरेची स्टुडंट आहेस का?' 'हेहे. अरे सायकोलॉजी आहे आम्हाला पण आपलं माझं मत सांगितलं तुला.' 'अच्छा अच्छा!! चांगलंय!!' 'शॉर्टमध्ये सांगते. जी माणसं माझ्या असहायतेकडे बघून माझ्या मदतीला येतात, खरी मदतीची गरज त्यांनाच असते. मला मदतीची गरज नसतानाही मला मदत केल्याने त्यांना बरं वाटणार असतं म्हणून मी त्यांच्यावर न रागावता त्यांना मदत करू देते आणि हीच गोष्ट मी तुला एक्स्प्लेन करून दिली तशी एरवी एक्स्प्लेन न करता त्यांच्या लक्षात आल्याने ते माझे फ्रेंड्स होतात.' खरं तर तिने माझी इज्जतच काढली होती. 'जे इतरांना न सांगता कळतं, ते तुला इतकं स्पष्टीकरण देऊनही बाऊन्सर गेलं म्हणतोस म्हणजे तू केवढा मोठा च ला उकार असशील, असाच तिच्या म्हणण्याचा रोख वाटायला लागायला मला. तिने मला असा हा नवा दृष्टीकोन दिला हे खरं, पण तिचा हा दृष्टिकोन तिच्याचकरवी आणि तिलाच मी नकळत समजावून देत होतो, क्लिअर करून देत होतो, हे तिच्या लगेच लक्षात आलं नसावं. पण तिच्या ते लक्षात आलं असणार, कारण बाय म्हणताना तिने माझं नाव आधी विचारलं, माझा नंबर मागून घेतला, आणि आमच्या 'मैत्रीचा' असा शुभारंभ झाल्यावर त्यात रंग भरायचं कामही तिनेच आधी केलं. आम्ही हायवेला पोचलो. तिथे तिला मी टॅक्सी पकडून दिली. ती स्वतः चढली, मी मदत करायला गेलो नाही. मीटर पडला, आणि ती घरी निघून गेली. मी ओलाचिंब झालो होतो. छाती अजुनही धडधडत होती. मला आता तिच्याबद्दल करुणा, दया, सहानुभुती, यातलं काहीही वाटत नव्हतं. वाटत होता तो आदरयुक्त जिव्हाळा. तिच्या या असा विचार करण्याच्या स्टाईलमुळे मी थक्क झालो होतो. मी पुन्हा एकदा लुळा पांगळा झालो होतो. पहिल्या भेटीत माझे नुसते हात पाय गळून गेले होते, दुस-या भेटीत माझे डोळे आत्तापर्यंत काही कामाचे नव्हते हे मला तिने दिलेल्या दृष्टीतून उमगलं होतं. मी छत्री बंद केली, आणि एक हात खिशात घालून कॉलेजकडे चालायला लागलो. हाताला पेन ड्राईव्ह लागला. त्यात भरपूर पाणी गेलं असणार. म्हणजे तो नक्कीच खराब झाला असेल. पण मी 'अरे यार...' म्हटलं नाही. माझा चेहरा निर्विकार होता. आणि मनातल्या मनात मी हसत होतो. (समाप्त)