श्री गुरुदेव दत्त

तुम्ही जर सदगृहस्थ असाल तर तुमची सदसदविवेकबुद्धी तुम्हाला तसे करु देणार नाही. यात तुम्ही म्हणजे तुम्ही आम्ही आपण छक्के पंजे न करणारी पापभीरु माणस. बर्‍याचदा गैर मार्गाने पैसा कमावणारी माणसे त्यांची टोचणी कमी करण्यासाठी दान धर्म वा धार्मिक कार्यक्रम करतात.

मर्म जाणून घेणे अपेक्षित आहे.

भ्रष्ट माणूस बाहेरच्या जगासमोर आपण बिनधास्त आणि अतिशय सुखात असल्याचा आभास निर्माण करत असतो. कदाचित तो स्वतःलाही फसवत असतो. पण तो कधीच सुरक्षित नसतो. स्वतःच्या भ्रमात जगत असतो आणि आपण सुरक्षित आहोत ह्या भ्रामक भावनेत सुरक्षितता शोधत असतो.

तो एकटाच नाही तर, सुबुद्ध असतील तर, त्याच्या आजूबाजूचेही फरफटले जात असतात. त्यांचा कांही दोष नसताना दहशतीखाली जगत असतात.

पापभीरू माणूस भीत भीत कशाकरता जगेल? तो, पापभीरू म्हणजे, फक्त पापाला भीत असतो. ते (पाप) टाळून तो भ्रष्ट व्यक्तीपेक्षा जास्त निर्धास्त जगत असतो.

ऐहिक सुखासाठी नितीमुल्यांचा बळी देऊन कोणी क्षणैक सुखाचा धनी होत असेलही पण दीर्घकालीन समस्यांना त्याला आज न उद्या सामोरे जावेच लागते. मी आजपर्यंत पाहिलेल्या बहुतेक केसेस मध्ये भ्रष्ट माणूस शारीरिक व्याधींनी ग्रस्त तर असतोच पण मनाची शांतताही त्याला लाभत नाही. रात्री अपरात्री दारावरची बेल वाजली तरी त्याच्या काळजात धस्स्स होते.

पापभीरू माणूस एकवेळ गरीबीत जगेल, आपल्याजवळ 'माया' नाही ह्याने कधी कधी खंतावतही असेल पण त्याचं मन शांत असतं. कर नाही त्याला डर कशाला? ह्या भावनेचं बळ त्याच्या जवळ असतं.

योग्य अयोग्याच्या प्रत्येकाच्या व्याख्या वेगळ्यावेगळ्या असतात. ही माझी व्याख्या आहे.

त्याचे पाठीराखे "तुम्ही लिहिलेले सर्व + त्याला समाजात मान देवून त्यांच्याकडे तिर्थप्रसादला जाणारे सर्व".

समाजातला वाईटपणा "वाईट माणसे वाईटपणा करतात" यापेक्षा जास्त "चांगली माणसे तो सहजपणे स्विकारतात" यामुळे असतो.

पंचक्रोशीत भला माणूस हाये पण माया लई जमवली बघा त्यांनी असे ऐकू येते. या वाक्यातल्या "भला माणूस" आणि "माया लई जमवली" या स्वतःच्याच शब्दांतला विरोधाभास जेव्हा लोकांच्या नीट ध्यानात येईल आणि त्याप्रमाणे चोराला चोर म्हणण्याची धमक त्यांच्यात जेव्हा येईल तेव्हाच तुम्ही या लेखातून व्यक्त केलेली तुमची गुप्त इच्छा प्रत्यक्षात आलेली दिसेल.

तोपर्यंत तिर्थप्रसादावर समाधान मानावे !

हा मुद्दाच नाही. भ्रष्ट असणे अयोग्यच.
मुद्दा ha आहे की ह्यांचे पाठीराखे कोण ?

'भ्रष्ट असणे हे अयोग्यच.' इतक्या ठामपणे जर हे ठाऊक असेल तर त्या भ्रष्टाचार्‍यांचा पाठीराखा कोण? ह्याचा 'अभ्यास' कशाकरीता? कुठल्या गोष्टीमुळे भ्रष्टाचारी 'निवांत' जगू शकतात हे जाणून घेण्याचे औत्सुक्य कशाकरीता? ज्या गावाला जायचे नाही त्या गावच्या गल्याबोळांची चौकशी करण्यात आपण आपला अमुल्य वेळ खर्ची पाडत नाही. ते शहाणपणाचे नसते.
'दरोडेखोरांची कौशल्ये ते कुठून आत्मसात करतात? पहिला खून करणार्‍याच्या भावना कशा उत्पन्न होतात? बेकायदेशिर व्यवसाय करणार्‍या वेश्येला ती स्फूर्ती कोठून येते? गैरमार्गाने कमविलेला एवढा पैसा ती कसा पचवते? एखाद्याचा गळा चिरायला जाताना ते धाडस त्या माणसात कोठून येते? त्याला कोणाचे पाठबळ असते?' अशा अनंत वांझोट्या चर्चा करण्यापेक्षा सकारात्मक आयुष्य जगण्यासाठी प्रयत्नशील असणं जास्त महत्त्वाचं.

बरेच जणं वैयक्तिक पातळीवर विचार करत आहेत.

'समाज' व्यक्तिसमुदायातून बनत असतो. त्या समुदायातील प्रत्येक 'व्यक्ती'च्या विचारधारेतून एक सामुदायिक सामाजिक विचारधारा तयार होते. प्रत्येकाने वैयक्तिक पातळीवरच आचार आणि विचार शुचिता बाळगली तर 'समाजसौष्ठव' वाखाणण्याजोगे असेल. त्यामुळे ह्याने भ्रष्टाचार करू नये (आणि करून पचविल्यास त्याची 'बलस्थाने' शोधण्यापेक्षा) असा विचार करण्यापेक्षा मी भ्रष्टाचार करणार नाही. जे अनैतिक आहे, बेकायदेशिर आहे ते करून पचविण्याचे सुलभ मार्गही शोधणार नाही असा वैचारिक मार्ग प्रत्येकाने अंगिकारीला तर किती बरं होईल.
पण दुर्दैवाने तसे होताना दिसत नाही. कुठल्याही मार्गाने पैसा मिळविलेल्या व्यक्तीबद्दल आदरयुक्त कुतुहूल वाटतं. त्याच्या नकारात्मक हुशारीचं कौतुक वाटतं. हीच समाजाच्या अधःपतनाची सुरुवात आहे.

भक्ताची परिक्षा घ्यायला गेले असतील. ती घेऊन झाली की येऊन सांगतील.