णमस्कार्स लोक्स,
हा श्लोक आम्ही प्रथम गोनीदांच्या दुर्गभ्रमणगाथेत वाचला. त्यांनी तो श्लोक बहुधा महादेवशास्त्री जोशी किंवा शां.वि.आवळसकर यांच्याकडून ऐकला असावा असे वाचल्याचे आठवते. तदुपरि मूळ श्लोक कुठला, कुणाचा, काहीही माहिती नाही. मोठा मजेदार वाटल्याने इथे मिपाकरांसोबत शेअर करतोय. संस्कृतमध्ये अध्यात्मासारखे जडजड विषय अन सुभाषितांसारखे एरंडेली काढे अन कामसूत्रांसारखे एकदम खंग्री डोस सोडूनही साधी सोपी सरळ काव्यरचना बरीच होत असे. त्याचा एक नमुना म्हणून हा श्लोक देत आहे. अजूनही बरेच श्लोक आहेत, तेही कधी प्रसंगोपात शेअर करेनच.
कस्येयं तरणि: प्रपा पथिक नः किं पेयमस्यां पयः |
धेनोर्वा उत माहिषं बधिर रे वारः कथं मंगल: |
भौमो वाऽथ शनेश्वरोऽमृतमिदं तत्तेऽधरे दृश्यते |
श्रीमत्पान्थ विलाससुन्दर सखे, यद् रोचते तत्पिब ||
तर एक वाटसरू एका गावी आला आहे. त्याला तहान लागलीये. पण विहीर समोर दिसली तरी समोर एक तरुणी दिसल्यावर बोलायला काहीतरी निमित्त हुडकले तर पाहिजेच नैका? मग साहेबांनी विचारले,
"कस्येयं तरणि: प्रपा?-तहानेपासून तारणारी ही विहीर कुणाची आहे?"
"पथिक, नः- रे वाटसरू, आमची आहे."
"किं पेयं अस्यां? - यात पेय काय आहे?"
तरुणी मोठी सुंदर असावी. नपेक्षा आता यापुढे बोलण्यासारखे काही फारसे नसले तरी वाटसरू साहेब परत पीजे मारू लागले. ती काय दुधातुपाची विहीर थोडीच असणार होती? पण बोलायची हौस दांडगी ;)
"पयः-पाणी".
आता पय शब्दाची मजा अशी की त्याचा अर्थ दूध अन पाणी असा दोन्ही होतो. प्रवाश्याने दूध असा अर्थ घेऊन पुन्हा वेळ काढण्यासाठी पीजे मारणे सुरू केले.
"धेनोर्वा उत माहिषं?-गायीचं आहे की म्हशीचं?"
मुलगीही लगेच त्याची संभावना करते.
"बधिर रे, वारः- अरे बहिर्या, वार आहे ते!!!"
आता वार शब्दाची मजा अशी की वारि म्हंजे पाणी अन वार म्हंजे दिवस. [खरे तर व्याकरणदृष्ट्या श्लोकातले रूप चुकलेले आहे, पण कोटीच्या विनोदास्तव तिकडे जरा दुर्लक्ष करू.] मग प्रवासी तरुणाने अजून पीजे मारत संभाषण सुरू ठेवले.
"कथं मंगलः, भौमो वाऽथ शनेश्वरः?-वार म्हंजे काय मंगळवार आहे, रविवार आहे की शनिवार?"
आता मात्र तरुणीने सांगितले,
"अमृतमिदम्- अरे, हे अमृत आहे!"
आता इथे चांगला मौका मिळालासे पाहून तरुणाने चौका मारला-एकदम हेलिकॉप्टर शॉट!
"तत्तेऽधरे दृश्यते- ते तर तुझ्या ओठात दिसतंय" फुल्टू फ्लर्टिंग :D
आता या इतक्या बोल्ड उत्तरावर तरुणीची प्रतिक्रिया काय आहे?
"श्रीमत्पान्थ विलाससुन्दर सखे- अरे विलासी प्रवासी मित्रा,
यद् रोचते तत्पिब- जे आवडते ते पी!!! " ;) ;)
फुल ऑन ग्रीन शिग्नलच दिला की हो एकदम तिने. यापुढे काय झाले हे कवी सांगत नाही, अन सांगायला तरी कशाला पाहिजे म्हणा. राजकन्येबरोबरच्या अशाच कैक अनुभवांवरती त्या कुणा "चोर" नामक डेअरिंगबाज कवीने पंच्याऐंशी श्लोक रचले, सुळावर जातानाही त्याला तेच आठवत होते म्हणे. तेव्हा राजाने सुळावरून त्याला उतरवले. ते नंतर कधीतरी शेअर अवश्य करेन. लै मसाला आहे त्यात ;)
मिसळपाव
प्रतिक्रिया
अवधूत चिंतन श्री गुरु देवदत्त
In reply to दत्तगुरूंचा कित्ता गिरवतोय.. by बॅटमॅन
अवधूत चिंतन श्री गुरु देवदत्त...! ;-)
अगदी अगदी
In reply to अवधूत चिंतन श्री गुरु देवदत्त by अत्रुप्त आत्मा
अगदी अगदी ;)
वत्सा,
In reply to नाह! by बॅटमॅन
वत्सा,
सहा सोपान चढून इतक्या उंचीवरुन तुला प्रेमात 'पडायचं' का आहे? जरा पायथ्याशी असतानाच पडलास तर कमी लागेल की जरा...
अनुभवाचें बोल दिसताहेंत
In reply to वत्सा, by पिशी अबोली
अनुभवाचें बोल दिसताहेंत ;)
कसला अनुभव, जीवनोन्नतीचा???
In reply to अनुभवाचें बोल दिसताहेंत by बॅटमॅन
कसला अनुभव, जीवनोन्नतीचा??? छे छे... ते कुठे माझ्यासारख्या सामान्यांना यायचे?? ;)
हीहीही
In reply to कसला अनुभव, जीवनोन्नतीचा??? by पिशी अबोली
बॅट्या ते कायतरी लिव्हलेले आहे ना तेच खरे बघ ;)
तेच पुरुष भाग्याचे, अंगे भिजल्या जलधारांनी, ऐंशा ललना स्वयें येऊन आलिंगिती ज्यांना.
कसलं खत्रा बे , कोणती कविता
In reply to हीहीही by अभ्या..
कसलं खत्रा बे , कोणती कविता आहे म्हणे ;)
अब्या डब्या >>> अत्यंत सहमत!!
In reply to हीहीही by अभ्या..
अब्या डब्या >>> अत्यंत सहमत!!! =))
अता अख्खि कविता टाक,म्हणजे परीपूर्ण सहमत होइन. ;-)
__/\__ दंडवत स्विकारावा.
__/\__ दंडवत स्विकारावा.
पुढचा भाग आला नाही अजून?
+१
In reply to __/\__ दंडवत स्विकारावा. by गणपा
...
तिला पाऊस खूप आवडतो..
तिला पाऊस खूप आवडतो..
आणि मला पावसात ती.
तिला भिजायला खूप आवडते..
आणि मला भिजलेली ती.
मला खूप आवडते ती..
पण तिला नाही आवडत मी.
म्हणून खड्ड्यात गेला पाऊस आणि खड्ड्यात गेली ती!!!! :-D
ओल्ड बट गुड वन!
In reply to तिला पाऊस खूप आवडतो.. by मोदक
ओल्ड बट गुड वन!
भर्तृहरी साहेबांच्या या श्लोकाची आठवण झाली.
यां चिन्तयामि सततं मयि सा विरक्ता - जिचे मी सारखे चिंतन करतो ती माझ्याबद्दल विरक्त आहे.
साप्यन्यमिच्छति जनं स जनोऽन्यसक्त:। - तीही दुसर्या एकावर प्रेम करते ज्याचे अजून दुसरीवर प्रेम आहे.
अस्मत्कृते च परिशुष्यति काचिदन्या - माझ्यासाठीही दुसरीच एकजण झुरतेय.
धिक् तां च तं च मदनं च इमां च मां च ॥ - धिक्कार असो तिचा(तरुणी क्र. १), त्याचा, कामदेवाचा, हिचा (तरुणी क्र. २) आणि माझाही!!
है की नै चपखल ;)
भर्तृहरी रॉक्क्स्स्स !!
In reply to ओल्ड बट गुड वन! by बॅटमॅन
केवळ ३०० (+/-) सुभाषिते लिहुन हा नांउस महाकवी कसा झाला ? ह्या प्रश्नाचे उत्तर एकेक सुभाषित वाचल्यावर उमगत जाते !!
भर्तृहरी रॉक्क्स्स्स !!
भर्तृहरी इंडीड रॉक्स!!!!
In reply to भर्तृहरी रॉक्क्स्स्स !! by प्रसाद गोडबोले
भर्तृहरी इंडीड रॉक्स!!!!
@म्हणून खड्ड्यात गेला पाऊस
In reply to तिला पाऊस खूप आवडतो.. by मोदक
@म्हणून खड्ड्यात गेला पाऊस आणि खड्ड्यात गेली ती!!!! smiley>>>
@धिक्कार असो तिचा(तरुणी क्र.
@धिक्कार असो तिचा(तरुणी क्र. १),त्याचा,कामदेवाचा,हिचा(तरुणी क्र. २)आणि माझाही!! >>>
जबरी... शाळेत संस्कृतमधील
जबरी... शाळेत संस्कृतमधील रुपांनी छळले.. पण संस्कृतचे हे रुप आवडले..
हे एक असे असेल, तर ते आगामी आकर्षण ८५... वाट बघतोय :)
फायनल अपडेटः चौरपंचाशिका
फायनल अपडेटः चौरपंचाशिका मध्ये ८५ नसून ५० श्लोक आहेत. कुठे डुलकी मारली होती दिमागाने कोण जाणे.
संस्कृत काव्याची लिंक.
याचे मराठीत भाषांतर करणारे कवी म्हणजे श्री. विठ्ठल बीडकर हे होत. (इ.स. १६२८-१६९०)
मराठी विश्वकोषातली विठ्ठल बीडकरांची लिंक.
या मराठी भाषांतराला बिल्हणचरित्र असे नाव आहे. मूळ संस्कृत काव्य रचणारा कवी बिल्हण होय. महाराष्ट्र सारस्वतात याच्या अर्ध्या भागाचे भाषांतर दिलेय.
त्यासंबंधीची महाराष्ट्र सारस्वतातील लिंक.
अजून शोध घेता घेता कळाले की ज्येष्ठ मिपाकर श्री. शरद यांनी यावर ऑलरेडी एक लेख मिपावर लिहिलाय अन माझ्या सुरुवातीच्या उत्खननसत्रात मीही कधीकाळी त्यावर प्रतिक्रिया दिलेली आहे. तस्मात या विषयावरती पुन्हा लेख लिहून रिपिटिशन नको करायला.
शरद यांच्या मिपावरील लेखाची लिंक.
सो लोकहो, मराठी भाषांतर पहा अन एंजॉय ;) :D :D
ऊप्स लिंका गंडल्या. पुन्हा
In reply to फायनल अपडेटः चौरपंचाशिका by बॅटमॅन
ऊप्स लिंका गंडल्या. पुन्हा देतो.
संस्कृत काव्याची लिंक.
मराठी विश्वकोषातली विठ्ठल बीडकरांची लिंक.
त्यासंबंधीची महाराष्ट्र सारस्वतातील लिंक.
शरद यांच्या मिपावरील लेखाची लिंक.
स्वस्त्री घरात नसता
धाग्यातील विषयाशी साधर्म्य राखणारा जुना धागा
मोरोपंताची "स्वस्त्री घरात नसता" या सु(कु)प्रसिद्ध आर्येच्या चर्चेचा धागा
वटवाघुळ मानवा... पळवाट शोधुन
वटवाघुळ मानवा... पळवाट शोधुन नकोस ! भाषांत देण्याचे कष्ट घ्या.
बाकी चौरपंचाशिका मधे पहिल्याच श्लोकात माझ्या नावाची यंट्री दिसली ! ;) बा द वे पीनस्तनीं म्हणजे काय रे ब्यॅटॅ ?;)
मगनबाण साहेब, शरद यांच्या
In reply to वटवाघुळ मानवा... पळवाट शोधुन by मदनबाण
मगनबाण साहेब, शरद यांच्या लेखाची लिंक दिलीय की वर, त्यात जवळपास १५-२० "महत्वाच्या" श्लोकांचे वर्णन आल्रेडी आहेच.
अन पीन च्या अर्थाचा दुवा इकडे पहा. काये ना, अर्थ सरळ लिहिले की संस्कृतिरक्षक ब्रिगेडकडून आरडाओरडा सुरू होतो उगीच. काव्यशास्त्रविनोद राहिला बाजूला, नैतिकता अन शिष्टाचाराचे काढे उकळून पाजले जातात. त्यापेक्षा लिंक देतो, कळेलच.
<a href="http:/
In reply to मगनबाण साहेब, शरद यांच्या by बॅटमॅन
पीन
च्यायला या लिंकच्या.
च्यायला या लिंकच्या.
https://spokensanskrit.de/
ही वेबसाईट पहा अन पीन शब्द त्यात पेष्टवा.
वरच्या दुव्या बद्धल धन्स !
In reply to च्यायला या लिंकच्या. by बॅटमॅन
वरच्या दुव्या बद्धल धन्स ! :)
मी राउंड हा अर्थ घेतला. ;)
च्यायला-वाल्या लिंकमधल्या
In reply to च्यायला या लिंकच्या. by बॅटमॅन
च्यायला-वाल्या लिंकमधल्या स्मायली अन्वर्थक समजाव्या काय??? =))
वाघुळराव
आयला म्हंजी त्या टाईंबालाबी आपली सांस्क्रुतीक चालुगीरी चालु हुती म्हना की ;-)
लै भारी हाय हे आवडल अमासनी.
ते म्हराटीतबी लिवलयसा म्हनताना ट्क्कु-यात वाईच शिरल, न्हाईतर देवादीकाच हाय समजुन चिपळ्या वाजवत हरी हरी म्हनत उड्या मारल्या असत्या राव. येवढ कश्यापाई प्वोरा कडुन सकाळ अन सांज्याला अस दोन टायबांला पाठ कराया लावल असत.
भारी ! (y)
भारी ! (y)
जबरी लेखन. :)
जबरी लेखन. :)
अता
अश्या लिखाणाची फक्त आठवण...
खंतावलेला नाखु
कशाला नुसती आठवण!
येईल परत नक्कीच!
जी.एं च्या कथेतल्या ग्रीक कथेच्या संदर्भात कालच मिसल्या गेले आहे बॅटमॅनाला.
ब्याटम्यानला परत बोलवा!
हे सस्तनखेचरमानव, मिपास्थले पुनरुद्भव !
-गा.पै.
= ?
In reply to ब्याटम्यानला परत बोलवा! by गामा पैलवान
हे बरोबर बोललो का?
-गा.पै
खलु युक्तमेव कथितं गामामल्लेन
In reply to ब्याटम्यानला परत बोलवा! by गामा पैलवान
खलु युक्तमेव कथितं गामामल्लेन |