श्री. तुकोबारायांचे हस्ताक्षर

श्री.तुकोबारायांचे हस्ताक्षर साठेक वर्षांपूर्वी श्री. परांजपे यांनी देहूच्या श्री. तुकारामांच्या वंशजांकडून " भिजलेल्या वहीचे अभंग " नावाचे सातएकशे अभंग मिळवून ते प्रसिद्ध केले होते. आज ते दुर्मीळ असल्याने " वरदा प्रकाशन " पुनर्मुद्रित करत आहे. त्यांत श्री तुकोबारायांचे हस्ताक्षर असलेले एक पान येथे देत आहे. यातील काही अक्षरे आज आपण लिहतो त्यापेक्षा निराळी असल्याने खाली देत आहे. याचा उपयोग करून आपण हे अभंग वाचू शकता. (१) ब्राह्मी ही भारतातील सर्वप्राचीन लिपी होय. इजपासून गुप्त-सिद्धमातृका-कुटिल-देवनागरी अशा निरनिराळ्या लिप्या कालोघात प्रचारात आल्या. देवनागरी लिपीतही काही बदल झाले असे दिसते. सोळाव्या शतकातील मराठी ग्रंथांच्या लिपीत असेच बदल दिसतात कां ? यावर तज्ञांनी प्रकाश पाडावा. (२) या पाच अभंगातील पहिले दोन माझ्याकडे असलेल्या साखरे महाराज प्रकाशित सकलसंतगाथा भाग-२ यातील श्री. तुकाराम महाराजांच्या गाथेत आढळत नाहीत. जोग महाराजांनी संपादित केलेया गाथेत ते आहेत असे कळते. (३) आज प्रकाशित असलेल्या गाथांमधील अभंग व वरील अभंग यात बरेच पाठभेद आहेत. दुसर्‍या अभंगात तुका म्हणे आले घरा ! तोची दिवाळी दसरा !! असे लिहले आहे. पण आपण लहानपणापासून " साधुसंत येती घरा ! तोची दिवाळी दसरा !! " असे वाचत-म्हणत आलो आहोत. याचे कारण कळू शकते. सुरवातीचा संतांचा संदर्भ सोडला तर " तुका म्हणे " ला अर्थ लागत नाही. केवळ दोन ओळींचा अर्थ पूरा लागावा म्हणून " तुका म्हणे " जाऊन "साघुसंत " आले असावे. शरद