मस्त लेख आणि त्यावरील प्रतिक्रिया ही ..
वाचुन वाचुन पुरे वाट पार ...
माझ्याकडे ही बरेअचसे असे अनुभव आहेत .. अआणि यातले पण काही किस्से सेम आहेत ...
मजा आली ...
मी पण् किति दिवस् "मति मंद् झाल्या तारका" म्हणत् होतो..
नंतर सखी असे कळाले कळाले...सखीने समजावल्या वर
तसेच रघुपतीं राघव राजाराम..सबको संतती दे भगवान असे गुणगुणायचो..
गांधि जयंतिच्या वेळी निट गाणे ऐकले व स्न्मति ऐकुन मलाच हसु फुटले
तसेच श्रीमंता घरच्या काहि पोरींना भिकेचे डोहाळे लागतात..व ड्रायव्हर वगैरे आवडायला लागतो त्यावर अमिर खानचा एक टुक्क्क्क्क्कर सिनेमा होता
त्यातल्या गाण्यातले शब्द पलदेसी पलदेसी असे बोबडे आहेत का परदेसी परदेसी असे आहेत हे अजूनही कळाले नाहि
पलदेसी पलदेसी असं डोक्यात बसण्याचं कारण मुख्यतः हे असावं की ते भिकार्यांचं चोजन वन साँग होतं.
ते अशा बोबड्या टोन मधे म्हणायचे.
बाकी मति मंद तारका..!!
खी खी खी.
आजोबांना "नाचत ना गगनात नाथा" गाणं खूप आवडायचं. जवळजवळ दररोज ऐकायला बसत ते. मला दुसरी-तिसरीत वगैरे असताना गाणं पाठ झालं होतं. पण शेवटच्या कडव्यात "तीही वरची देवाघरची दौलत लोक पहात नाथा.." चं मी नेहमी "टीव्हीवरची देवाघरची..." असंच म्हणायचो!
"दिलबर दिल से प्यारे..दिलबर " या गाण्यात मला नेहमी "बिरबल"च ऐकू येई!
"विठ्ठल आवडी प्रेमभावो" गाण्यात "विठ्ठल नामाचा रेटा हो!" म्हणजे काय हे फार मोठं कन्फ्युजन होतं!
बरेच जण "संकष्टी पावावे निर्वाणी रक्षावे.." म्हणतात. गणपती काय संकष्टीलाच पावावा का? तसेच, शंकराची आरतीसुद्धा बरेच जण "लवलवती विक्राळा" अशी सुरू करतात! ही सुद्धा ऐकण्यात झालेली चूकच असणार.. पिढ्यानपिढ्या पुढे ट्रान्स्फर झालेली!
१) गवि, तुमचे बरोबर आहे. ते संकष्टी नसून संकटी आहे. गणपती विघ्नहर्ता असल्याने संकटात त्याची आठवण येणे साहजिक आहे.
२) ते लवलवती नसून लवथवती आहे. लवथवणे हे क्रियापद अजून कुठे वापरलेले मी ऐकले नाही. त्याचा निश्चित अर्थही माहित नाही मला.
३) ते साई विवाद नसून साही आहे, देवीच्या आरतीतील त्या ओळीचा अर्थ शोधायचा थोडा प्रयत्न केला होता. कुणीतरी मला "चारी श्रमले" म्हणजे चार वेदांचा संदर्भ आहे, आणि साही म्हणजे सहा रिपू असे काहीसे सांगितले होते. पण पूर्ण अर्थ नक्की तेव्हाही नव्हता कळला. पण ते साई नाही हे नक्की. साई हे प्रस्थ गेल्या काही वर्षात वाढले आहे.
४) "तेथुनि भक्तालागे" हे वाक्य "ते तू भक्तालागी" असे आहे माझ्यामते.
चारी श्रमलो परंतु न बोले काही, साही विवाद करिता पडलो प्रवाही
हे देखील विनोदीच! देवीची आरती चालू झाली की मी नेहमी मजा बघतो या ओळींच्या वेळी! माझ्यामते पुरूषांनी स्त्रीलिंगी क्रियापद कसं वापरायचं म्हणून 'श्रमले', 'पडले' चं 'श्रमलो', 'पडलो' झालं असावं. आणि आता पिढ्यानपिढ्या ज्ञानप्रदानातून ते आजच्या पिढीकडे आलं असावं. कारण मी बर्याच ठिकाणी श्रमलो, पडलोच ऐकलेलं आहे. चुकून कुठे श्रमले, पडले ऐकलं की फार बरं वाटतं कानाला! ते अख्खं कडवं नीट वाचल्यास 'श्रमले' नि 'पडले'च योग्य आहे हे कळते.
त्रिभुवनी भुवनी पाहता तुज ऐसी नाही
चारी श्रमले परंतु न बोलवे काही
साही विवाद करिता पडले प्रवाही
तें तू भक्तांलागी पावसि लवलाही
यात 'चारी श्रमले' ला वर मेहेंदळ्यांनी म्हटल्याप्रमाणे वेदांचा रेफरन्स आहे. तुझं गुणगान करता चारही वेद श्रमले, थकले. त्यांच्याकडून आता काही बोलवत नाही. 'साही विवाद करिता पडले प्रवाही' ला भारतीय तत्त्वज्ञानातील षडदर्शनांचा (वैशेषिक, न्याय, मीमांसा, सांख्य, योग नि वेदांत) संदर्भ आहे. ही षडदर्शने वेदांना मानतात. (वेदप्रामाण्य - अधिक माहितीसाठी नानाश्रींशी संपर्क साधावा.) त्यामुळे वेदांच्या संदर्भांनंतर त्यांचा संदर्भ सयुक्तिक आहे. तर हे दुर्गे, तुझं गुणगान गाता गाता चतुर्वेदही थकले नि सहाही पंथ - तीच षडदर्शने - विवाद करता प्रवाहात पडले (मात्र अजून त्यांनाही दुर्गचं खरं रूप, तिची शक्ती वर्णिता आलेली नाही). मत्र बरेच जण आपणच श्रमलो नि प्रवाहात पडलो, देवीच काही बोलत नाही अशा अर्थाने श्रमलो, न बोले, पडलो असं म्हणतात!
असो. मी शक्य तितक्या जणांना सांगत असतो योग्य रूपं. लोक चुकीचें म्हंणतांत म्हणून आपण मजा घेंत हसण्यांपेक्षा तेवढेंच जरा प्रबोधनाचें पुण्य प्राप्त करून घेतलेलें बरें! कसें? ;)
अशीच आणखी एक मजेदार ओळ म्हणजे विठ्ठलाच्या आरतीत - "राही रखमाबाई राणी या सकळा, ओवाळितीं राजा विठोबा सावळां." या ओळीत बरेच जण सरळ "ओवाळितो राजा विठोबा सावळां.." म्हणतात! म्हणजे काय? विठोबा ओवाळतो की काय राहीबाई, रखमाबाईंना? हल्ली स्त्री-पुरूष समानतेच्या युगात बायका घेतील करून असं नवर्यांकडून पण त्या काळी, देवादिकांकडून अशा अपेक्षा ठेवण जरा अतिच नाही का? ;)
गगनविहारी साहेब , तुम्ही दिलेल्या अनुभवांपैकी काही अनुभव अगदी तंतोतंत माझ्यासारखेच आहेत! विशेषतः
१. आप मेरी जिन्दगी
२. ना कुछ तेरे बस मे जुली
३. तोफा तोफा!
इथे ऑफिस मधल्या लोकांना अजुन माहित नाहिए कि मी इतक्या जोरजोरात का बरं हस् तेय! :)
"ऐरणीच्या देवा" हे गाणे मी कित्येक दिवस "पैरणीच्या देवा तुला थंडी थंडी वाजू दे" असे ऐकत होतो. आता थंडीच्या दिवसात पैरण घातली तर थंडी वाजणारच ना, स्वेटर घालावा ना सरळ. पण तरीही देवाला असा शाप का देते आहे ती बाई हे कळत नव्हते.
>>पण थोडा वेळ मी ही कन्फ्युज झालो.आरती म्हणुन पाहीली आणि 'सजणा' च तोंडात यायला लागले
माझेही असेच झाले. मलाही पटकन खरे काय आहे ते आठवेचना. खरी ओळ चारदा म्हटली पाहिजे. पुढील आरतीला घोळ नको व्हायला :-)
शालेय वयात शब्दाच्या अपभ्रंशाने केलेली पांचट विडंबने म्हणून इतरांना हसवण्याची सवय मला लागली होती. बहुधा या ओळींचे कर्ते निराळे असत. आम्ही आपले शाहिराचे काम करायचो. पुन्हा, लोक हसतात म्हणून आणखी चेव यायचा. त्यातील काही काव्ये अशी होती
या गडे नाचुया, करुया मंगलगान (नागडे नाचुया, करुया जंगल घाण )
पार्वतीपते हर हर महादेव (पार्वती पळाली, धर धर महादेव)
अजुन तुझ्या डोळ्यातील मोठेपण कवळे गं..कवळे गं (अजुन तुझ्या डोळ्यातील मोठेपण कवळे गं...टवळे गं)
काटा रुते कुणाला (काटा रुते कुल्याला)
ताटी उघडा ज्ञानेश्वरा (ताटी उचला ज्ञानेश्वरा) ..... ताटी = तिरडी
वादळ वारं सुटलं गं, वार्यानं तुफान उठलं गं (वादळ वारं सुटलं गं, चड्डीचं बटण तुटलं गं)
घेऊन एकतारी गातो कबीर दोहे (घेऊन एक वाटी, खातो कबीर पोहे)
नाविका रे वारा वाहे रे (नाभिका रे वारा वाहे रे)
'छू कर मेरे मन को किया तुने क्या इशारा' या गाण्याची चाल तीच पण शब्द मात्र बदलून 'शू कर जरा लवकर, मला जायचंय तुझ्या नंतर' असे म्हणल्यावर पब्लिक हमखास हसायचे.
शब्दात श्लेष हुडकण्याच्या या खोडीपायी मी एकदा वडिलांचा मार खाता खाता वाचलो. ते माझ्याकडून श्रीसूक्त म्हणवून घेत होते. त्यात एक श्लोक आहे, 'आर्द्रायः करिणीं यष्टिं सुवर्णां हेममालिनी'. मी हसल्याचे पाहाताच वडिलांनी कारण विचारले. मी आचरटपणे म्हटलो. 'इथे पण हेमामालिनी आलेली दिसते.' बापरे! पिताश्री काय भडकले म्हणून म्हणता! माझ्यावर फेकण्यासाठी त्यांनी सहाणेवरचे चंदनाचे खोड उचलून हातात घेतले. काहीतरी बोलणार पण होते, पण प्रेमस्वरुप आई लेकराच्या मदतीला धावली. ती म्हणाली, ' तुम्ही दोघांनी आधी पूजेकडे लक्ष द्या. भांडामारी मागाहून करा.' त्या गडबडीत वडील तो विषय विसरुन गेले. पण नंतर मात्र 'चिरंजीव. आपलं वय वाढतंय. जरा तारतम्य ठेवा' असं म्हणाले.
गगनविहारींच्या लेखामुळे गाभुळलेल्या किशोरवयाची आठवण आली... :)
शालेय वयात शब्दाच्या अपभ्रंशाने केलेली पांचट विडंबने
हा तर एक नवाच मस्त विषय आहे.
आपल्या या रचनांमधे माझ्याकडून एक पाकळी:
पुंडलीक वरदे हरी विठ्ठल्..श्री ज्ञानदेव तुकाराम्..(पुंडलिकान मारली इटकर्..ती लागली तुकारामाला..)
(भा. दु. घे. न.)
बादवे..सहाणेवरचं चंदनाचं जे खोड होतं, त्याची साईझ काय होती हो..?
गगनविहारी,
माझ्या आईकडच्या आजोळी परड्यात चंदनाची दोन तीन झाडे होती. आजीने ती तोडून त्याच्या खोडांचे तुकडे घरी जपून ठेवले होते. घरचे चंदन म्हणून आम्हालाही ती भेट मिळाली. दीड वीत लांब आणि एका हाताच्या पकडीत न मावणारे असे ते चंदनी खोड होते. तुम्हाला एक अवांतर माहिती देतो. चंदनाचे खोड कापल्या कापल्या त्याचा सुगंध येत नाही. खोडाचे तुकडे ओलसर मातीत गाडून ठेवावे लागतात. काही काळानंतर ते खोड आतून मऊ पडते. वरची साल तासल्यावर आत उरते ते मनमोहक सुगंधाचे चंदन. आता चंदन इतके महाग झाले आहे, की बाजारात बोटभर लांबीचेच तुकडे मिळतात. सहाणीसुद्धा बशीच्या आकाराच्या उरल्या आहेत.
असो. आपल्या प्रश्नाचे सोपेसे उत्तर म्हणजे त्या खोडाचा साईझ माझा कपाळमोक्ष घडवण्याइतका पुरेसा होता :)
तिसरी/चौथीत असताना मराठीच्या पेपरवर "हस्ताक्षर सुवाच्य असावे" अशी काहीशी सुचना होती कुणा मित्राने बाईंना विचारले 'हस्ताक्षर" म्हणजे काय आणि मी पचकलो "अक्षर वाचुन हसता यायला हवे"... बाईंनी भर वर्गात कान पकडला होता. :(
जाहिरातीच्या धाग्यापाठोपाठ आलेल्या या "सुमधुर" गाण्यांनी मनमुराद हसण्याचा आनंद दिला आहे, हे नि:संशय ! याच यादीत अगदी फिट बसणारी काही हिट ~~
"मानसीचे चित्र काढतो, तुझे निरंतर चित्र काढतो..." हे गाणे,
ऐकू यायचे मात्र "मानसीचे चित्र काढतो, तुझे मी नंतर चित्र काढतो...".
"एक लडकी को देखा तो ऐसा लगा...."
आम्ही समजत असू "एक लडकी को देखा तो आरसा लगा..." (चष्मा या अर्थाने)
"...आजकल पाँव जमीं पर नही पडते मेरे...." या गाण्याच्या श्रवणावेळी असे वाटायचे की ही बया "पाव" जमिनीवर पडत नाही म्हणून का कोकलते? पाव ही खाण्याची वस्तू आहे ना?
आशा भोसले यांचे 'गुलजार' लिखित एक प्रसिद्ध गाणे...."मेरा कुछ सामान तुम्हारे पास पडा है..."
इथे संध्याकाळी रूमवर मित्रांसमवेत पैज लागायची "तिच्या सामानाची यादी" तयार करायची. सर्वात मजेशीर 'सामान' जो लिहिल त्याच्या जेवणाचे बिल इतर तिघांनी भरायचे. एक संध्याकाळ मी विजयी ठरलो....माझ्या सामानाच्या यादीत होती "दाताची कवळी....!"
.....असेच एकदा कॉलेजमधीलच एका गायिकेला तिची मजा करावी म्हणून तिने निवडलेल्या गाण्याची ओळ "हा महाल कसला....सख्या रे घायाळ मी हरिणी..." ऐवजी "हा हमाल कसला...." करून दिली होती.
इन्द्रा
माझा मुलगा तेव्हाचे वय अडीच तीन वर्षे. माझे मित्र मैत्रिणी घरी आलेल्या असताना त्याला गाणे म्हणून दाखवायला.सांगितले असताना त्याने माला डी हे नेहमी दूरदर्शनवर लागणारे जिंगल (??) सारखे तेवढ्याच ताकदीने म्हणले.
चांगला रिस्पौन्स मिळाल्यामुळे तो आणखी चेकाळल्याप्रमाणे ते म्हणतच राहला. त्याला वय पाहता रागवता पण आले नाही.
शाळेत असताना गणपतीच्या आगमनाच्या मिरवणुकीत "रांजणगावाला गावाला ..........." हे गाणे म्हणायचे होते त्या गाण्यातल्या चला पहाटे पहाटे देव केंव्हाचा जागला ह्या ओळीवर मी त्या दिवशी जाम हासुन फुटत होते.बिचारा देव केंव्हाचा जागा झालाय अन त्त्याला ज्याम जोराची लागलीय त्यामुळे पहाटे पहाटे लवकर लवकर चाला असे काहिसे चित्र माझ्या समोर सारखे येत होते(गणपती हातात टमरेल घेउन चालला आहे असे सारखे समोर दिसत होते)तेंव्हा आमच्या खेड्यात असेच जावे लागे.
बिचारा देव केंव्हाचा जागा झालाय अन त्त्याला ज्याम जोराची लागलीय त्यामुळे पहाटे पहाटे लवकर लवकर चाला असे काहिसे चित्र माझ्या समोर सारखे येत होते(गणपती हातात टमरेल घेउन चालला आहे असे सारखे समोर दिसत होते)
पुन्हा एकदा लहानपनीची सैर घडवलीत. आमचही बहुतांशाने अस्सच व्हायचं. गाणीही तीच "प्यार करनेवाले" वगैरे.
"ए तो बलात्कार करतो म्हणजे रे काय करतो" हे आमचेही तेव्हाचे प्रश्न
धागा वर काढल्याबद्धल ...
जबरदस्त आहेत एकेक किस्से. ह.ह.वाट लागली
हे कसे काय सुटुन गेले होते समजत नाही
शाळेत असतांना आम्ही असेच मजा करायचो." निले गगन के तले "ह्या गाण्याच्या चालीवर "निले गगन के तले सवेरे संडास को चले ,हाथ मे लोटा .लोटे मे पानी....
(गवि चे खास आभार लहानपनीची सैर घडवल्याबद्दल)
या कुंदेंदुतुषारहारधवला या शुभ्रवस्त्रावृता |
या वीणावरदण्डमंडितकरा या श्वेतपद्मासना ||
या ब्रह्माच्युतशंकरप्रभ्रृतिभिर्देवै: सदा वन्दिता |
सा मां पातु सरस्वती भगवती नि:शेषजाड्यापहा |
या प्रार्थनेने बालपणात प्रचंड त्रास दिला आहे ..
प्रत्येक पोरगा वेगळा उच्चार करायचा...विशेषत "जाड्यापहा " " ब्रह्माच्युतशंकरप्रभ्रृतिभिर्देवै"
आणि पोरं नको तिथे शब्द तोडायची ...मग फारच इनोदी प्रकार व्हायचे !!
प्रतिक्रिया
(विषय दिलेला नाही)
हा हा... एकदम निरागस!
मस्तच
लय भारी
मस्त लेख आणि त्यावरील
(विषय दिलेला नाही)
मी पण् किति दिवस् "मति मंद्
पलदेसी पलदेसी असं डोक्यात
"मति मंद तारका..!!"
आजोबांना "नाचत ना गगनात नाथा"
मेवे, ते संकटी पावावे असं
१) गवि, तुमचे बरोबर आहे. ते
चारी श्रमलो परंतु न बोले
छान प्रतिसाद रे मेवे!
छान प्रतिसाद रे मेवे!
मेवे ....__/\__
साई विवाद करता पडलो प्रवाही
गविसाहेब.............भन्नाट
मस्त लेखन... चाळूसोबती हा
ह. ह. पु.वा!
"ऐरणीच्या देवा" हे गाणे मी
पैरणीच्या देवा.. हे जाम धमाल
अजुन...
साबुदाणा.. हेहेहे.. वाट पाहे
वाट पाहे सजणा असंच आहे
मलाही पटकन खरे काय आहे ते
वडिलांचा मार खाता खाता वाचलो..
शालेय वयात शब्दाच्या
शंकासमाधान..
पुरेवाट
तिसरी/चौथीत असताना मराठीच्या
मेरा कुछ सामान.....!!!
जबरदस्त धमाल करायचात
मस्त लेख.. जुण्या आठवनी
जिवन गाणे गातच र्हावे
पोटभर हसले...................
धमाल
माला डी माला डी
शाळेत असताना गणपतीच्या
मेलो!
"गौरी-हरा चा कुमारनाव त्याचे
धागा वर काढल्याबद्धल
वाहवा...
आयला....
विडंबन
आभार..
मती मंद झाल्या तारका... :)
सखी स्वस्त झाल्या खारका
भयंकर त्रास
हा हा हा .... मी एकटाच