बायकांनी करिअर विषयीची संकल्पना आता तरी बदलली पाहिजे असे वाटते.जमेल तितकी कुटुंबाला आर्थिक मदत करण्यासाठी नोकरी किंवा घरी बसुन वेळ जात नाही म्हणुन टाइमपास करण्या साठी नोकरी याच्या पलीकडे जाऊन स्वत:चे व्यक्तिमत्व शोधण्यासाठी, त्याला झळाळी देण्यासाठी, निर्मितीचा धोधो आनंद मिळविण्यासाठी, स्वत:ची ओळख निर्माण करण्यासाठी, स्वत:च्या क्षमतेची ओळख होण्यासाठी ........ का नाई ?

__________________
हे सगळं ठिकेय .पण ते ' का नाई? ' हे कळलं नाई :(

छानच विचार. अनुभवाचे बोल असल्याने लगेच मनाला स्पर्शुन गेले...

थोडसं अवांतरात बोलतो :- तुम्ही अजुन एक निरीक्षण केलं आहे का ? ते म्हणजे ओफीस कामाच्या बाबतीत पुरुषांची कार्यक्षमता स्त्रियांपेक्षा किती तरी अधिक असते. किंम्बहुना जिथे जिथे डोक्यावर बसायची संधी इम्युनीटीसकट मिळेल तिथे तिथे कोणतीही व्यक्ती लिंगभेदाशिवाय सुरेख कार्यक्षमता दाखवते.

भारतीय कुटुंबात स्त्रियांना कधी डोक्यावर बसवले जात नाही म्हणुनच त्या बाहेर कार्यक्षमता दाखवत आपले काम आनंदाने व व्यवस्थित करुन दाखवण्यात तत्पर असतात, ज्यातुन त्या शक्यतो घरातील व्यापाच्या वैतागातुन सुरेख विरंगुळा निर्माण करतील . पण ज्या स्त्रियांना कुटुंबात डोक्यावर बसवले जाते त्यांना हे जमत नाही (जर उद्योग घरचा नसेल अथवा सेल्फ एम्प्लोयमेंट नसेल तर). नेमकं हेच कारणं आहे की घरी प्रसंगी बंड करायचे धाडस कार्यालयात वाघीण असणा-या बायकां कडे नसते. शेवटी घरं आपलं असत, कार्यालय परकं, (जर का घरचाच व्यवसाय नसेल तर). हे मत लिंगभेदाशिवाय लागु होतं. तसच जॉब करणारी स्त्रि नवराही काम करतोय या समाधानानेही जास्त उत्साही असते. तु जॉब कर मी घर सांभाळतो म्हणनारे नवरे जॉबकरी स्त्रियांना आवडत नाहीत.

नेमकं या उलट पुरुषांना घरी डोक्यावर बसता येतं पण ऑफीसमधे तसं वागणं शक्य नसतं, म्हणुनच त्यांच्या ऑफीसमधील कार्यक्षमतेवर फार विपरीत परीणाम होतो. पण मुख्य मुद्दा पुरुषांच्या कार्यक्षमतेबरोबर त्यांच्या डोक्यावर बसता येणे याविशयी असलेल्या पराकोटीच्या कल्पना हे आहे. स्त्रिया फुटकळ गोश्टीत डोक्यावर बसुन घेण्याला समाधान नैसर्गीक रित्याच मानतात, तर पुरुषी अहंकार हा फार विचीत्र असतो. फुटकळ गोश्टीला तो डोक्यावर बसता येणे समजुच शकत नाही...

स्त्रियांना नेमक्या याच गोश्टीची जाणीव जेनेटीकली असते म्हणून त्या घरात पुरुषांना क्रॉस करत नाहीत कारण त्यातुन फक्त्त विभक्ती निर्माण होउ शकते कुटूंब नाही... शाहरुख खान त्याच्या पत्नीबाबत बोलताना एक मस्त गोश्ट म्हणाला It doesnt matter with who you romance on the set but by the end of the day you love to get back at the home for woman like her....

सुज्ञ नोकरदार स्त्रियांना ही जाणीव फार नैसर्गीक असते की करीअर पैसा, सामर्थ्य व क्रिएटीव्हीटीचा आनंद काही प्रमाणात नक्किच देतं पण देउ शकत नाही ते एक माणुस म्हणुन हवं सुख टिकवण्याचं समाधान. Woman understand very well that to make an happy ending... they really need to know where to stop the story. जर स्त्रियांना मरुन रोबचं सत्य (की प्रकृती अन पुरुष वेगवेगळे नाहीत ते) इतक्या सहजतेने माहीत असतं तर उगाच आता स्त्रियांवर आगपाखड करण्यात काय अर्थ आहे ?

हलके घ्यावे ;)

"एक आई मुलीला पाळणा घरात सोडून जात होती. मुलीचा केवीलवाणा चेहरा पाळणा घराच्या खिडकीतून यांना दिसला. जो ते कित्येक दिवस म्हणे विसरू शकले नाहीत. मुलीला आई पाहिजे होती. पण आई नोकरी करणारी. म्हणजे आई मुळे पोर केविलवाणी होते. पण यांनी बापाचा उल्लेख भाषणात नाही केला. म्हणजे बाबाने नोकरी करायची हे अध्यहृत!"

हे पटलं नाही. सरसकट आकाशवाणी आणि कोण ते उपाध्ये यांना दोष देताना यात काही गोष्टी विचारात घेतलेल्या नाहीत.
१. कितीही बापाचा लळा असला, काहीही झालं तरी मुलांना शेवटी आई'च' हवी असते हे सत्य आहे.
२. बापाने नोकरी करायची हे अध्यहृत असतं (कमीतकमी आपल्या देशात) याचं कारण आपल्या लग्नसंस्थेत आहे. साधारणपणे मुलगा हा मुलीपेक्षा मोठा असतो. मुलांचं आणि मुलींचं शिक्षण एकाचवेळी पूर्ण होत असल्याने लग्नाच्या वेळेस मुलगा नोकरीत स्थिरस्थावर झालेला असतो पण मुलीच्या नोकरीची सुरूवात असते किंवा तिला नोकरी लागायची असते किंवा काहीवेळा शिक्षणही पूर्ण व्हायचे असते. माझ्याकडे अगदी अचूक विदा नसला तरी बहुतेक वेळा असंच असतं हे कुणालाही मान्य व्हावं. तेव्हां बापाने नोकरी करायची हे अध्यहृत मानलं तर त्यात काही वावगं नसावं. उदाहरणच द्यायचं झालं तर आपल्या घरी कुणी जेवायला येतात तेव्हां "स्वयंपाक चांगला झाला आहे" हे घरातल्या स्त्रीलाच सांगतात, पुरूषाला नव्हे (अर्थात स्वयंपाक पुरूषानं केलाय हे माहीत नसेल तर :))

कार्यस्थळी वाघीण असणा-या बायका नवरा किंवा कुटुंबाच्या बाबतीत म्याव का असतात?
बऱ्याच घरात बाईला तू मूर्ख आहेस, तुला अक्कल नाही असं सतत ऐकवला जातं. नवर्याने त्याच चुका केल्या तरी तो स्वतः आणि घरचे इतर लोक पण त्यावर पांघरून घालायला बसलेले असतात, पण बाईने चूक केली तर बरेचदा ऐकायला लागतं. कदाचित त्याचा मानसिक परिणाम म्हणून तिला सुद्द्धा वाटू लागतं कि आपल्याला जमणार नाही, पण कामाच्या ठिकाणी असं कोणी बोलू शकत नसल्याने तिचा आत्मविश्वास वाढतो.

कारण नव-याला तव्या वरची गरम पोळी लागते !!!

हा एक मजेशीर प्रकार आहे. माझ्या माहितीच्या घरांमध्ये यात त्या बाईची ८०-९०% चूक असते. त्यांना आपण नवर्याला-मुलांना गरम पोळ्या खाऊ घालतो याच खूप कौतुक असत. एक वेळ नवर्याच्या वाईट सवयी नाईलाजाने चालवून घेणं समजू शकतो पण मुलांना पण वाईट सवयी लावणं ह्यात आईचीच चूक १००% असते. सगळं अन्न हातात आणून देणं, माझं मुलगा/मुलगी एकपण काम करत नाहीत घरात हि तक्रार करताना अभिमानाचा सूर असणं हि त्या बाईचीच चूक.

कितीही बापाचा लळा असला, काहीही झालं तरी मुलांना शेवटी आई'च' हवी असते हे सत्य आहे.
हे फक्त पहिले ६ महिने ते वर्ष समजू शकतं. त्या नंतर बरेचदा ती चक्क बाबा लोकांची टाळाटाळ किंवा आई बाळा बाबत possessive असणं असू शकतं.

साधारणपणे दुसऱ्या लोकांकडे राहायला जाताना पालक आपल्या पाल्यासाठी do's आणि dont'ts ची यादी तयार करतात, मग तो मुलगा असो कि मुलगी. आपल्याकडे मुलगी सासरी म्हंजे दुसर्यांकडे राहायला जाते, म्हणून तिला पण हि यादी दिली जाते. पण बऱ्याच बायका आयुष्यभर दुसर्याकडे राहतो अश्याच वागतात आणि त्यालाच संस्कार समजतात. म्हणून सासरी मतप्रदर्शन न करणं हा आयुष्यभर एक संस्कार आहे असाच समजतात. राहिला प्रश्न नवर्याला कंट्रोल घेऊ देण्याचा, जर सासू सासरे बरोबर राहत असतील तर बरेचदा सगळे विरुद्द्ध एकटी असं सामना असतो आणि तो सगळ्यांना जमतोच असं नाही. एखादीला जमला तर भांडकुदळ आहे, शिस्त नाही, संस्कार नाही हे ऐकवलं जातं. आणि बरेचदा यात तिच्या माहेरच्यांना पण मनस्ताप होऊ शकतो. हे सगळं टाळण्यासाठी गप्पा बसणं, घराला प्राधान्य देणं हे करावं लागतं. आणि काही वर्षांनी त्याची सवय होते.

याची अनेक उत्तरं असू शकतात.
पुरुषसत्ताक पद्धतीमुळे वर्षानुवर्षे मुलग्यांचे (मुलगा असल्याने झालेले) 'फाजील' लाड (त्यामुळे बनलेली मतं).
आजकाल मुलींचेही (समानतेच्या नावाखाली) तसेच लाड झाल्यावर घराघरात संसार हा प्रकार कितपत होतोय ते दिसतच आहे.
एक शास्त्रज्ञ मैत्रिण म्हणते की शनिवार, रविवार घरी कामांचे ढीग दिसत असताना माझा नवरा हातात बीयर घेऊन टिव्हीपुढं बसूच कसा शकतो? पण जाऊ दे! मीच करते सगळं. (त्याची लहानपणापासून असलेली मतं बदलण्यात वेळ घालवण्यापेक्षा कामं उरकलेली बरी असे वाटत असे बिचारीला.)

लेख आवडला.

गरम पोळ्या खाणं हि वाईट सवय नक्कीच नाहीये पण आई/बायको दमून कामावरून आलेली असताना गरमच पोळ्या हव्यात असं हट्ट धरणं हि नक्कीच वाईट सवय आहे. हा जर त्या घरात सगळ्यांनाच पोळ्या करता येत असतील आणि रोज जो लवकर येईल तो गरम पोळ्या करत असेल तर गोष्ट वेगळी.

राहिला स्वयंपाकी ठेवण्याचा प्रश्न. आजकाल कामाच्या वेळा इतक्या विचित्र असतात कि ठराविक वेळी घरी यायला जमत नाही, स्वयंपाकी त्या वेळेला येऊ शकेलच असं नाही. आणि नीट ओळख नसल्यामुळे स्वयंपाकी पण इतका विश्वासाचा पण नसतो कि त्याच्याकडे घराची किल्ली ठेवून गेलं तरी चालेल.

माणसं कमी असल्यामुळे सगळेच प्रोब्लेम्स असतात. जर आई/ बैको कडून गरम पोळ्या हव्या असतील तर भाजी चिरणे, ओटा आवरणे, केर काढणे इ कामा करण्याची सवय घरात सगळ्यांनाच असली पाहिजे.

शिकल्या सवरलेल्या/ नोकरी करणार्‍या मुली, लग्न होऊन सुना म्हनून गेल्यावर त्यांच्या तोंडून ही वाक्य ऐकली की डोक्यात जातं.

१) "मला पण केस छोटे ठेवायचे आहेत. पण आमच्याकडे (सासरी किंवा नवर्‍याला) चालत नाही. म्हणून मग मी केस छोटे करत नाही"

२) आमच्याकडे (सासरी) पुरूषांनी घरी कामं केलेलं आवडतं नाही. (बहुतेक वेळा पुरूषांनी घरी काम करण्याला सासूचा विरोध असतो. तर काही ठिकाणी असा विरोध नसला तरी पुरूष घरी काम करत नाहीत. काही जण तर स्वत:च ताट वाढून घेणार नाहीत की जेवल्यावर ताट सिंकमध्ये टाकणार नाहीत.)
टीपः सगळेच पुरूष असे नसतात. बरेच ठिकाणी बायकोला, आईला मदत करणारे पुरूष पाहिले आहेत. अगदी तान्ह्या ४-५ महिन्याच्या (स्वत:च्या) बाळाला आंघोळ घालणे पण काही बाबांनी केले आहे हे पाहिले आहे. पण हेही तितकेच खरे की अशा पुरूषांचे प्रमाण अगदी कमी आहे. (माझ्या मते ८-१०%च असावे.)

३) हमारे यहा तो ममी-पापा आ गये तो जनरली बेटी के घर नही रहते. ओर अगर बेटी के घर खाना खाया तो खाना खाने के बाद प्लेट के बाजू मे पैसा रखते है.

४) सकाळी ८ वाजताच्या ऑफिससाठी घरून ७ ला निघायचं आणि परत घरी ७ ल पोचायचं इतकं व्यस्त शेड्यूल असल्यावरही सकाळी सातच्या आत पोळ्या-भाजी करून निघायचं. पोळीवाली बाई लावायची नाही. का तर म्हणे घरच्याना पोळीवाली बाई लावलेली चालत नाही.
अरे पोळीवाली बाई चालत नाही म्हणजे काय. हा काय माज आहे. आता एवढी नोकरी करत असू तर लावायची ना पोळ्याला बाई बिनधास्त. आणि ज्यांना घरच्या पोळ्या हव्या आहेत. त्यांनी घरी करून खाव्यात. नीट शोधले की नक्की चांगल्या बाई मिळतात. २-३ पोळीवाल्या बायका बदलून पाहिल्या, त्यांना नीट ट्रेन केले की झकास पोळ्या करतात या पोळीवाल्या मावशी.

५) माझी एक मैत्रिण आहे. ती डॉक्टर आहे. एकत्र कुटूंबात रहाते. तर सांगायची की कधी कधी इमर्जन्सी ला जायला लागले आणि त्याच वेळी घरी कोणी (सासरकडचे) नातेवाईक आले की मग त्यांच्याशी बोलून, त्यांची सरबराई करून जावे लागते नाहीतर रूसवे-फुगवे होतात.
हेच जर नवरा डॉक्टर असता आणि त्याला इमर्जन्सी ला जायला लागले आणि त्याच वेळी घरी कोणी (त्याच्या सासरकडचे) नातेवाईक आले असते तर नवरा तर वेळ न घालवता इमर्जन्सी गेलाच असता आणि वर त्याचे कौतूक पण झाले असते. की किती कर्तव्यपरायण नाही, लगेच गेला. आणि सगळ्या पेशंटना हेच डॉक्टर हवे असतात इ.इ.

लेख आवडला...
पण प्रतिसादांवरून लेखाचं वळण आणि अंतिम स्थान आत्ताच दिसायला लागलंय
आता बाई- बुवा वाद सुरु होईल.
परवाच वाघ्या कुत्र्या वाद आटोपला
आता बाई- बुवा.
उद्या शाकाहार- मांसाहार
परवा निवासी - अनिवासी ..

चालुद्या ...
आनंद आहे .

बाई बुवा वाद असं नाही हो, पण कुठलाही माणूस एखाद्या प्रकारे वागतो ते का याला नक्कीच कारण असत. कुठलीही व्यक्ती जर आपल्या दृष्टीने विचित्र वागत असेल तर त्याचं ८०/९० % कारण त्याच्या घरचे, आजूबाजूचे आणि तो ज्या समाजात राहतो तिथल्या लोकांचे विचार, वागायच्या पद्धती यात असतं. लेखकाला त्या बायकांच्या वागण्याची चीड आली म्हणून त्यांची बाजू मांडण्याचा प्रयत्न केलं एवढंच.

लेख छान. खुद्द एका व्यावसायिकाच्या प्रदीर्घ अनुभवातून, निरिक्षणातून आल्यानं गोष्टी प्रत्य्क्षातल्या आहेत. प्रतिक्रिया वाचण्यास उत्सुक.
बादवे,
इतक्या शिकलेल्या, अनुभव असलेल्या, कार्यस्थळी वाघीण असणा-या बायका नवरा किंवा कुटुंबाच्या बाबतीत म्याव का असतात?
आमी तर ब्वा घरात जाउन "म्याव" करणारेच नवरे पाहिलेत. बायकोला घाबरत नाही असा नवरा सापडणे मुश्किल . "बाहेर सरदार अन् घरात पिंजार".

मस्त लेख. पुरुषप्रधान समाजयवस्थेचे अवशेष , दुसरे काय? पण अशा बायका पाहिल्या की खरंच लै ऑड वाटतं. एकदा पुण्याहून मिरजेला जात असताना बसमध्ये एक फ्यामिली भेटली, गप्पा सुरू झाल्या. आई, बाबा अन मुलगा. मुलगा तिशीचा, ऐ-बाबा पंचावन्न वैग्रे वयाचे. सुखवस्तू, सौदी अरेबियात वैग्रे कैक वर्षे राहिलेले. आई स्वतः पुणे युनिव्हर्सिटीच्या फर्स्ट क्लास फर्स्ट एमेस्सी बायोमध्ये. आणि त्या अभिमानाने सांगत होत्या की मी कुटुंबासाठी करिअरला तिलांजली दिली, मुलं वाढवली, इ.इ. मुले वाढवणे काही वाईट गोष्ट नाही, पण नोकरदार महिलांबाबत त्यांची मते ऐकून कीव आली. जास्त कीव येण्याचे कारण म्हणजे उच्चशिक्षित महिला इतक्या हिरीरीने करिअरला दुय्यम महत्व देण्याचा पुरस्कार करत होती. असो.

चांगला लेख !

ग्रॅज्युएशन किंवा त्यापुढे शिक्षण झालेल्या नवर्‍याचं शेपूट होउन परदेशी स्थाईक झाल्यामुळे करीयर न करू शकणार्‍या बायका पण या मध्येच मोडतात का? :)

विचार खूप छान मांडले आहेत. लेख आवडला.

म्हणजे बाबाने नोकरी करायची हे अध्यहृत!

हे सोशल कंडिशनिंग आहे. हे विचार बदलायचा आपण प्रयत्न करायला हवा, आणि मुख्य म्हणजे तेवढा वेळही द्यायला हवा. एका झटक्यात समाजाच्या सर्व स्तरांत बदल घडणार नाहीत, हे हळूहळूच होईल.