धर्मांतर्.....पाकिस्तान आणि बरेच काही

तुमच्यासारखी धर्म नावाची अफूची गोळी घेऊन आलेली मोहनिद्रा नाही. आम्ही धर्म नावाची अफुची गोळी घेउ नाही तर गांजा मारु ! तुम्ही तुमची "नैसर्गिक" झोप काढा मस्त ! प्रतिक्रियेचा काही भाग संपादित.

पण मग त्यासाठी अखंड भारताचे तुकडे का करायला लावले?

जीना हे कट्टर इस्लाम चे आग्रही नव्हत. त्याना पाकिस्तान हे सर्वधर्मीयांचे राष्ट्र हवे होते.

जीना हे कट्टर मुसलमान नक्कीच नव्हते. दारू-सिगरेट या इस्लामला मंजूर नसलेल्या गोष्टींचे ते सेवन करत असत. तसेच कुराणचे नियमित वाचन ते करत नसत. (याउलट ज्या महात्मा गांधींबरोबर त्यांची चर्चा चालू होती त्यांना कुराणमधील संदर्भ अधिक चांगल्या पध्दतीने अवगत होते)--- संदर्भः फ्रिडम अ‍ॅट मिडनाईट हे डोमिनिक लापिएरे आणि लॅरी कॉलिन्स यांचे पुस्तक. इतरही काही ठिकाणी हे संदर्भ मी वाचले आहेत. तरीही जीनांना पाकिस्तान हे खरोखरच सेक्युलर राष्ट्र हवे होते का याविषयी थोडे मतभेद असू शकतात. ऑगस्ट १९४७ मध्ये जीना दिल्ली विमानतळावरून विमानाने कराचीला गेले. आपले जीवनध्येय साकार झाले असताना अपेक्षित असलेला आनंद त्यावेळी जीनांच्या चेहर्यावर नव्हता. तसेच विमान उडल्यानंतरही ते मागे वळून वळून खाली दिसत असलेल्या दिल्ली शहराकडे बघत होते आणि दिल्ली शहर आपल्याला परत बघायला मिळणार नाही अशा स्वरूपाचे उद्गार त्यांनी काड्।अले होते. (संदर्भः वि.स.वाळिंबे यांच्या १९४७/फाळणीवरील पुस्तकात हा उल्लेख होता. पुस्तक वाचून बरीच वर्षे झाली आहेत. पुस्तकाचे नाव बहुदा सत्तांतर १९४७ अशा स्वरूपाचे होते.) अडवाणींच्या आत्मचरित्रात जीनांच्या विविध लेखकांनी लिहिलेल्या चरित्रांचा उल्लेख आहे. त्यात असे म्हटले आहे की पाकिस्तान मिळाल्यानंतर जीना हताश झाले होते. एक वेळ अशी आली होती की आपण दिल्लीला जाऊन नेहरूंना भेटून "झालेगेले विसरून जाऊ आणि परत आपण एकत्र येऊ" असे सांगावे असेही जीनांना वाटू लागले होते. पण जीनांना लियाकत अली खान आणि मुस्लिम लीगच्या इतर नेत्यांनी गुंङाळून ठेवले आणि त्यांचे फारसे चालत नव्हते. तसेच कराचीमध्ये बोटीतून भारतात जाण्यासाठी हिंदू निर्वासित कराचीच्या स्वामीनारायण मंदिरात एकत्र आले होते तिथे जीना त्यांना भेटायला गेले आणि शुभेच्छा दिल्या अशा स्वरूपाचेही उल्लेख वाचले आहेत. जीनांच्या पाकिस्तानच्या कन्सेप्टविषयी हा आणि व्हिजनविषयी हा असे ए.जी. नुरानींचे दोन लेख उपयुक्त ठरावेत. (केवळ ए.जी.नुरानींच्या लेखांसाठी फ्रंटलाईन मासिक विकत घ्यावेसे वाटते). जीना खरोखरच सेक्युलर होते तर फाळणीच्या वेळी झालेल्या रक्तपाताविषयी त्यांची भूमिका काय होती, त्यांनी १६ ऑगस्ट १९४६ रोजीच्या कलकत्त्यातील प्रत्यक्ष कृतीदिनापासून सुरू झालेल्या दंगलींचा निषेध केला का, त्या थांबविण्यासाठी त्यांनी काय केले इत्यादी प्रश्नांची उत्तरे मिळणे गरजेचे आहे. नाहीतर त्यांचे सेक्युलॅरिझम म्हणजे तोंडपाटिलकी झाली. ए.जी.नुरानींच्या लेखांत म्हटले आहे की जीनांची पाकिस्तानविषयीचे व्हिजन पूर्णपणे स्पष्ट होते (सेक्युलर पाकिस्तान) पण त्यांची पाकिस्तानविषयीची कन्सेप्ट (नक्की कोणता भाग पाकिस्तानात जाणार) ही मात्र तितकीशी स्पष्ट नव्हती. हे लेख वाचल्यापासून मला जीनांच्या दिल्ली प्रेमाविषयी एक प्रश्न पडला आहे. या लेखातच बेगम इक्रामुल्ला या पाकिस्तान चळवळीच्या महिला गटाच्या नेत्याच्या पुस्तकाचा हवाला देऊन म्हटले आहे: "“East Punjab and west Bengal were to be incorporated in the Indian Union. Muslims were shocked and disturbed at this turn of events. The borders of Pakistan had never been clearly defined. Many in the rank and file of the Muslim League had continued to hope that some last minute agreement would ensure for them a position in an independent India without partition, and if partition came it should certainly mean the whole of Bengal and Punjab, and that in the Punjab, the line would be drawn just below Delhi where there was a 52 per cent overall majority of Muslims. For millions of persons like myself to whom Delhi was synonymous with Muslim culture, a Pakistan without Delhi was a body without a heart, and yet this is what was going to happen. In Bengal, Calcutta, the main port and the lifeline for East Pakistan, was also to be lost, and there was no time to do anything about it. Events had got out of control and there was a Kafka-like atmosphere about the whole thing." जीनांनी दिल्लीकडे बघून काढलेले उद्गार हे दिल्ली पाकिस्तानात सामील झाली नाही या दु:खातून कशावरून नसतील? कशावरून हे जीनांचे नक्राश्रू नसतील?