नेत्यांना शिक्षणाची अट हवी का?

>>>१. तुम्हाला एका व्यक्तीने निवडणूकीला उभे रहाण्यासाठी अ‍ॅकेडेमिक शिक्षणाची अट असावी असे वाटते का? नाही. >>>असल्यास का? निरंक >>>नसल्यास का? शिक्षित व्यक्तीमुळे चोखच राजकारभार झाल्याचा पुरेसा पुरावा नाही. >>>२. अशी अट योग्य वाटत असल्यास ती कोणास असावी - आमदार /खासदार/ राज्यातील मंत्री / केंद्रिय मंत्री/नगरसेवक निरंक >>>>३. उच्चशिक्षित व्यक्ती आमदार/खासदार झाल्यास देशाची/राज्याची परिस्थिती सुधारेल असे वाटते का? नाही >>>>४. उच्चशिक्षित व्यक्ती आमदार/खासदार झाल्यास भ्रष्टाचार कमी होईल असे वाटते का? नाही

१. नाही - कमी शिकलेल्यांकडे प्रगल्भता, निर्णय घेण्याची क्षमता नसतेच असे काही नाही. अन कुठल्या एका विषयात भरपूर शिकले आहे म्हणून लोकप्रतिनिधी म्हणून विविध विषयांचे काम सहजपणे करता येईल असे पण काही नाही. २. नाही वाटत - मुळात परिस्थिती एकदम वाईट आहे या मताचा मी नाहीये. अनेक कारणांपैकी एक कारण - १९९१ पासून राबवलेल्या अनेक धोरणांचा आपल्या सर्वांना भरपूर फायदा झालेला आहे. या बाबतीत सर्वात महत्त्वाचे गुण म्हणजे राजकीय इच्छाशक्ती व घेतलेल्या निर्णयांची कठोरपणे अंमलबजावणी करणे. केवळ एखाद्या विशिष्ट विषयात उच्चशिक्षण घेतले म्हणून हे गुण येतीलच याची अजिबात शाश्वती नाही. ३. उच्चशिक्षित व्यक्ती आमदार/खासदार झाल्यास भ्रष्टाचार कमी होईल असे वाटते का? - हे तर मुळीच नाही. उलट भ्रष्टाचार करण्याच्या व करून मागे पुरावा न ठेवण्याच्या नव्या क्लृप्त्या अंमलात आणल्या जातील हे नक्की. माझेच उदाहरण घ्या - संगणकशास्त्रात बऱ्यापैकी शिकलोय म्हणून माझा समाजाला / देशाला आजवर काही विशेष उपयोग झालाय का? याउलट कमी शिकलेले पण समाजाच्या भल्यासाठी समर्पित भावनेने मोठमोठी कामे करीत असतात.

'भारतात लोकशाही हवीच का? ' हा आम्हाला पडलेला खरा प्रश्न आहे.

मिपा वर सद्स्यत्व घेण्यासाठी शिक्षणाची अट हवी का? असे विडंबन येउ शकते. All in all, it's just a Nother brick in the wall

आमच्या एका इंजिनियर मित्राला आम्ही आत्ताच विचारलं, "अरे, तो शिक्षणाविषयीचा काही कोट आहे, मी शिकलो आणि वाट लागली, असा काही तरी? कोणाचा?" त्याला ते काही सांगता आलं नाही, पण त्यानं बरोबर 'एज्युकेशन रूईन्ड मी' असं सांगितलं. आमच्या सातवी पास वसंतदादांनी विनाअनुदान या नावाखाली शिक्षणातील खासगीकरणाची वाट पहिल्यांदा चोखाळली त्यातून स्थापन झालेल्या अभियांत्रिकी महाविद्यालयातून हा मित्र इंजिनियर झाला आहे. त्यानं उल्लेख केले ते उद्धृत वास्तवात अल्बर्ट आईनस्टाईनच्या "the only thing interfering with my learning is my education" या वाक्यावरून तयार झाले आहे, असे म्हणतात: "I was born intelligent, but education ruined me''. :-) ऋषिकेश यांच्या बहुतेक प्रश्नांची उत्तरे देण्याचा हा आमचा अल्प प्रयत्न. ज्यानं त्यानं आपापल्या पद्धतीनं गोड मानून घ्यावा. कुणाला गुळाचा गोडवा चालतो, कुणाला नाही... ;-)

अशिक्षित नेते चालतील.. मग जनतेला तरी कशाला शिक्षण हवय ? सध्याची शिक्षणपद्धती परीपूर्ण नाही मान्य आहे. पण टाकाउसुद्धा नाहिये.. थोडी शिक्षणाची अट ठेवली तर.. निवडणूकीला उभ राहण्यासाठी घरी संडास असला पाहीजे अशा अटी ठेवाव्या लागणार नाहीत असं वाटतं..

शिक्षणाची अट खरं तर गरीब आणि मध्यमवर्गीय यांनाच जास्त आहे सध्या (अपवाद सोडून), शिक्षणच त्यांना बर्‍या दर्जाचं आयुष्यभरांचं अन्न, वस्त्र निवारा देऊ शकतं असं माझं मत आहे. मंत्र्यांच म्हणाल तर तिथे शिक्षणापेक्षा चारित्र्यशीलता आणि दूरदृष्टीता यांच्या कसोटीवर पारखले पाहिजे. केवळ शिक्षण घेऊन सगळे गुण जोपासले जातीलच असे नाही. शिक्षण घेतल्यावर त्याचा खर्‍या आयुष्यात कितपत फायदा होईल हा शिक्षण कसे वापरले जाते यावरुन ठरेल कदाचित, पण शिक्षण घेतल्या जाण्यार्‍या निर्णयांना एक दिशा किंवा एक वेगळा विचार करण्याचं सामर्थ्य नक्कीच देऊ शकतं अवांतरः यावरून एक सेमीनार आठवला. एक उद्योगपती कॉलेजात भाषण द्यायला आले होते. प्रश्नोत्तराच्या काळात एका विध्यार्थ्याने विचारले की "बिल गेट्स, धिरुभाई अंबानी यांनी कुठे उच्च शिक्षण घेतले होते, तरीपण ते इतके मोठे उद्योजक झाले, मग आम्ही का शिकतोय?" यावर चांगलाच हशा पिकला. उद्योजकांनी दिलेले उत्तर "धिरुभाई स्वतः नसले तरी मग त्यांनी स्वतःच्या मुलांना उच्चशिक्षणासाठी का पाठवले? कारण त्यांनी काळाची गरज ओळखली होती आणि शिक्षणाची महती त्यांना कळाली होती म्हणूनच"

स्त्रीभ्रूणहत्या करणारा डॉक्टर उच्चशिक्षित आहे. आत्महत्या करणारा शेतकरी मात्र अल्पशिक्षित आहे. देशाचा कारभार चालवणारे नेते परदेशात शिकतात अशिक्षित लोक मात्र इथे पोटच्या पोरांनाही विकतात खर्चावरुन भांडून मुले आईला चितेवर तशीच ठेवतात आईबापांना वृद्धाश्रमात टाकून घरी सुखाने जेवतात उच्चशिक्षण घेणारी पोरे 'वेलकम रेव्ह' पार्टी करतात आदिवासींची मुले तिकडे कुपोषणाने मरतात अंधार पसरलाय फार, कसा लावायचा दिवा तेलाचा थेंबही नाही, आता तूच रक्षण कर देवा!

१. तुम्हाला एका व्यक्तीने निवडणूकीला उभे रहाण्यासाठी अ‍ॅकेडेमिक शिक्षणाची अट असावी असे वाटते का? असल्यास का? नसल्यास का?

शिक्षणाचे महत्व पटले असल्याने अशी अट असावी असे वाटते.."कशाला पाहिजे शिक्षण..चौथी/सातवी पास अमुक तमुक ने राज्य/देश चालवलाच की" सारखे युक्तिवाद हास्यास्पद वाटतात.

२. अशी अट योग्य वाटत असल्यास ती कोणास असावी - आमदार /खासदार/ राज्यातील मंत्री / केंद्रिय मंत्री/नगरसेवक?

सगळ्यांना.

३. उच्चशिक्षित व्यक्ती आमदार/खासदार झाल्यास देशाची/राज्याची परिस्थिती सुधारेल असे वाटते का?

आशा आहे.

४. उच्चशिक्षित व्यक्ती आमदार/खासदार झाल्यास भ्रष्टाचार कमी होईल असे वाटते का?

सांगता येत नाही.

१. तुम्हाला एका व्यक्तीने निवडणूकीला उभे रहाण्यासाठी अ‍ॅकेडेमिक शिक्षणाची अट असावी असे वाटते का? असल्यास का? नसल्यास का? २. अशी अट योग्य वाटत असल्यास ती कोणास असावी - आमदार /खासदार/ राज्यातील मंत्री / केंद्रिय मंत्री/नगरसेवक?

ह्या पेक्षा प्रत्येक मतदाराला किमान शिक्षणाची अट असावी.

३. उच्चशिक्षित व्यक्ती आमदार/खासदार झाल्यास देशाची/राज्याची परिस्थिती सुधारेल असे वाटते का? ४. उच्चशिक्षित व्यक्ती आमदार/खासदार झाल्यास भ्रष्टाचार कमी होईल असे वाटते का?

ह्यापुढे भ्रष्टाचार, महागाई, कर, सामान्यांची पिळवणू़क कमी वैग्रे होईल अशी अपेक्षा ठेवणेच मुर्खपणाचे आहे. निदान ती आहे तिथेच तरंगावी येवढी माफक अपेक्षा आहे.

नेत्यांना शिक्षणाची अट हवी का ? मला वाटते जनतेलाच शीक्षणाची गरज आहे. जनता जागरुक असेल तर असे चु** नेते तयारच होनार नाहीत,निवडुन येणार नाहीत.

गेले एक शतक हा वाद चालू आहे... लो.टिळक ह्यांचा स्वराज्य आणण्यावर भर होता.लोक शिकोत का न-शिकोत, स्वराज्य प्रथम.(म्हणजेच लोकप्रतिनिधीला शिक्षणाची अट नसावी असा गर्भितार्थ पण निघू शकतो.) तर आगरकर ह्यांचा शिक्षणावर भर होता.लोक शिकले तर स्वराज्य आणायला सोपे जाईल असे ह्यांना वाटायचे.(परखड मत.शिकलेले उमेदवार आणि शिकलेले मतदार.) बाकी चालू द्या. आपल्या ह्या चर्चेचा , भारतीय लोकशाहीवर काहीही परीणाम होणार नाही. शिकलेले लोक , निवडणूकीला उभे रहायचे तर सोडूनच द्या, पण, मतदान पण करत नाहीत.. ही वस्तूस्थिती आहे.

नेत्यांपेक्षा लोकं जास्त फॅन आणि फॉलो करणार्‍या बॉलिवूडच्या अभिनेत्यां(त्रीं)च्या शिक्षणाचा लेखाजोखाही वाचायला आवडेल... सध्याच्या गोतावळ्यात मला वाटते विद्या बालन एकमेव उच्चशिक्षित असावी.

नेत्यांना (किंवा इतरांनाही) आपापल्या क्षेत्रातल्या शिक्षणाची अट हवी असे वाटते. अल्पशिक्षित किंवा अंगठेबहाद्दर मनुष्य 'चांगला' नेता बनू शकतो तसा उच्चशिक्षितही मनुष्यही चांगला नेता बनू शकतो. त्या दोन्हीतले चांगले काय? वर दिलेली नावे आणि शिक्षण यांचे उदाहरण फारसे पटले नाही. शिक्षण घेताना किंवा बक्षिसे, पुरस्कार मिळवताना आपण उद्या अमूक एक मिनिस्टर बनणार असे कोण छातीठोकपणे सांगू शकेल? अगदी मंत्र्यांची अपत्ये असली तरी त्यांना 'रंपाट' मेहनत चुकलेली नाही. वेगवेगळी राजकारणे, खेळ्या करून त्यांना आपली 'पात्रता (?)' सिद्ध करावीच लागते. ;) त्याची कसर नंतर ते भरून काढतात ही गोष्ट वेगळी. शिक्षणाने भ्रष्टाचार कमी होईल ही फक्त आशा आहे. :( खरंतर त्या मनुष्याची इच्छा काय आहे हेही महत्वाचे. कोणत्या मिषाने एखादा व्यवसाय, वाट निवडली जाते त्यावर अवलंबून आहे.

पण शिक्षणप्रणालीत एक अत्यावश्यक बदल हवा. अगदी प्रथम इयत्तेपासुन बॅचलर डिग्री पर्यंत नागरीकशास्त्र विषय चढत्या परिपक्वतेने अभ्यासक्रमात समाविष्ट व्हायला हवा. अगदी मेडिकल, इंजीनियरींग ची डिग्री असो वा संगीत, नाट्य, वाणिज्य... झाडुन सगळ्यांना नागरीकशास्त्र अत्यंत प्रगल्भ रितीने कळायला हवे. आपली नोकरशाही, राज्यप्रशासन, न्यायव्यवस्था, मंत्रीमंडळ, जिल्हापरिषदा, ग्रामपंचायती... जे काहि म्हणुन भारतीय नागरीकच्या जगण्यावर प्रभाव पाडते त्या सर्व संस्थांची कार्यपद्धती अगदी व्यवस्थीत डिटेलमध्ये लोकांच्या नर्व्हस सिस्टीममध्ये उतरायला हवी. राजकारणी पक्षांचे सदस्यत्व मिळाल्यानंतर सर्वप्रथम वर उल्लेख केलेले नागरीकशास्त्र ज्ञान त्या सदस्याला आहे कि नाहि याची तपासणी व्हावी आणि ते नसल्यास तत्संबंधी आवश्यक ते २-३ वर्षीय कोर्सेस घेणे त्याला कंपल्सरी करावे. पक्षाच्या घटनेत असे बदल करणे कायद्याने कंपल्सरी करावे आणि प्रत्येक पक्षात एक डेडीकेटेड सेल यासंबंधी कार्यरत असावे. त्यात रिटायर्ड नोकरशाहा, न्यायव्यवस्थेतील मंडळी असावी. अपक्ष उमेदवार देखील अशी पात्रता दाखवल्याबिगर निवडणुकीला अपात्र ठरावा. ज्याप्रमाणे सरकारी रुग्णालये वैद्यकीय सेवा देतात त्याप्रमाणे केवळ परिपक्व नागरेकशास्त्राचे शिक्षण देणारे एक जाळे सरकारी पातळीवरुन राबवावे. हे सर्व भ्रष्टाचार रोखायला वगैरे मदत करणार नाहि. याचा एकच उपयोग, तो म्हणजे राजकारणी आणि जनता एका कॉमन प्रोटोकॉलने संवाद साधेल आणि लोकांना राजकारण्याचे व्हेल्युएशन करताना एक कॉमन प्लॅटफॉर्म उपलब्ध होईल. राजकारणी आलतुफालतु वचननामे जाहीर करु शकणार नाहि. आणि दिलेल्या वचनाची सार्थता एक नागरीक म्हणुन आपल्या चटकन ध्यानात येईल. अर्धवटराव

मूळ धागा विषय पहाता 'नाही 'असे म्हणावे लागेल. त्यापेक्षा मतदारांनाच शिक्षणाची अट असावी. सध्याची लोकशाही पहाता 'लोकांनी निवडून दिलेला' याला महत्व आहे आणि लोक मेंढरे कशी राहातील यावर नेत्यांचे पोस्ट डॉक् संशोधन चालू आहे. त्यामुळे दोन उच्च शिक्षित किंवा अर्धशिक्षित कसेही उमेदवार असतील तरी कुणाला निवडायचे हे कळणारी जनता हवी. बाकी शिकलेले अधिकारी त्यांच्या पदरी सेवेत असतातच. शिवाय शिक्षणाने विचार करायची क्षमता येतेच असे पण नाहीये. तो विषय अजून वेगळाच..

एखादा उत्तम कथा-कादंबरीकार किंवा कवी हा भाषा विषयात एम ए, पिएचडी केलेलाच असतो का? की असा भाषा विषयातील उच्चशिक्षितच उत्तम लेखक होऊ शकतो? आपण अनेकदा ऐकतो की अशिक्षित मंत्र्यांमुळे पुढार्‍यांमुळे देशाचे कसे वाट्टोळे झाले आहे. मूळात ह्या वाक्याशीच असहमत, त्यामुळे पुढार्‍यांना किमान शिक्षणाचे अट असावी ह्याच्याशीदेखिल असहमत. अर्थात, देशाचे अगदीच उत्तम चालले आहे असे नाही. सुधारणेला अजूनही पुषकळ वाव आहे. पण अगदीच वाट्टोळं झालय, असेही नाही. आणि ते केवळ अशिक्षित मंत्री-पुढार्‍यांमुळेच झालय, असे तर अजिबातच नाही.