शाळा?

आमच्या शाळेत ८ वी पासून पुढच्या मुलांनी मुलींशी बोलायला अघोषित बंदी होती. म्हणजे लाईन/प्रपोज खेरीज इतर कारणासाठी बोलण्यास बंदी होती. ;)

आमच्या ही शाळेत ही बंदी "स्वयंघोशीत " होतीच. पण ती ९ पर्यंतच. ९ वी नंतर २/३ जोड्या जमल्या होत्या. आणि आम्ही मोठ्या धिटाईने मुलींशी बोलू लागलो होतो. १० मध्ये तर मुला-मुलींनी बोलणे काही विषेश राहीले नाही. आणि..... ९ पर्यंत "मुलीं" बद्दल जे (अती रंजीत-अतीअश्लिल )कुजबुजले जात होते , त्याची खूपच पातळी सुधारली. बोळा निघाला -पाणी वहाते झाले > - मला वाटते तो आमचा सखाराम गटणे अवतार होता.

काल झी मराठी अ‍ॅवॉर्डस २०१२ मधे ... शाळेला ५ पुरस्कार मिळाले... सर्वोत्कृष्ट लेखन, सर्वोत्कृष्ट पटकथा लेखन सर्वोत्कृष्ट संवाद सर्वोत्कृष्ट चित्रपट सर्वोत्कृष्ट बालकलाकार = जोश्या.. ;-) आता बोला...

>>जे सवांद आहेत ते नववीतल्या मुलांच्या तोंडी शोभतील असे नक्कीच नव्हते आमच्या शाळेतले नववीचे संवाद एकून बरेच मास्तर , मॅडम झीट येउन पडल्याचा इतिहास आहे..त्या मानाने संवाद चांगले होते म्हणायचे

सगळीकडे 'शाळा'चा फार उदोउदो चालला होता म्हणून बघितला.सुरुवातीलाच डोक्यात गेला. चित्रपट सुरुवातीलाच डोक्यात जाण्याचे काय कारण? सुरुवात काही भीषण नाही आहे, चित्रपट अति सुंदर नाही हे मान्य कारण तो पुस्तकाला योग्य न्याय देत नाही. पण तरीही त्यात डोक्यात जाण्यासारखे काहीच नाही मी पुस्तक वाचल नाहीये,त्यामुळे मूळ पुस्तकाचा विषय मला माहित नाही. चित्रपट पुर्णतः पुस्तकावर बेतलेला आहे. पण इथे तर पूर्ण चित्रपट विषयावरच बनवलाय. चित्रपट विषयावरच बनवावेत अशी अपेक्षा असते, बिनविषयाचा चित्रपट कसा बनवायचा? तश्या तर फक्त पॉर्नफिल्म्स बनवता येउ शकतात. अर्थात त्यातही थोडा विषय असतोच म्हणा. नववीतल्या मुलांच्या मानाने आणि शाळा या नावाचा विचार केला चित्रपटात शाळेचा फळा आणि वर्ग एवढंच आहे.बाकी शाळेची मुल,त्यांची टिंगल टवाळी कॉलेजमधल्या मुलांसारखीच आहे. तुम्ही शाळेत नक्कीच कधीही गेला नव्हता आणि गेलाच असाल चुकुन माकुन तर कॉलेजात तर नक्की गेला नव्हता. आमच्या शाळेत एका विद्यार्थ्याने एका विद्यार्थीनीची आठवीत असताना छेड काढली होती (म्हणजे जबरदस्तीने चुंबन घेतले होते). त्याला त्या मुलीच्या पाया पडुन माफी मागण्याची शिक्षा झाली. त्यावेळेस त्या मुलीने स्कर्ट घातला होता. पाया पडुन झाल्यावर त्या विद्यार्थ्याने जी प्रतिक्रिया दिली ती ऐकुन मला आजही किळस वाटते. शाळा मध्ये दाखवलेले प्रसंग खरोखर निरागस आहेत त्या मानाने. आणि प्रातिनिधिक आणि वास्तव तर नक्कीच आहेत. त्यातला म्हात्रेनि बर्याच ठिकाणी ' भें....' हि शिवी वापरलीये.तेव्हा सेन्सोर बोर्ड वगैरे काही खरच अस्तित्वात आहे का असा प्रश्न पडला होता. आम्ही शाळेत् असताना शिव्याच्या भेंड्या खेळल्याची आठवण आहे मला. मला त्या काळी किमान १०० एक शिव्या पाठ होत्या. त्यातील काही युनिक होत्या. भेंड्या खेळताना उपयोगी पडायच्या. माझ्यापेक्षा वर्गातल्या ९०% मुलांचा शब्दसंग्रह खुपच भारी होता हेही नम्रपणे नमूद करु इच्छितो. वर्गात शिवी न देणारे फारतर २-३ मुले होती. ती शिव्या न देणारी होती म्हणजे दर दूसर्‍या वाक्याला शिवी द्यायची नाही. अन्यथा भें*द, भिका**द, माद**द, **व्या, आ**ल्या, आ**व्या, *डु, अच्चीत गच्ची......, ल्*ड्या आणि अश्या अनेक शिव्या खुपच कॉमन होत्या. आमच्या शाळेतली किमान ५-७ मुले दरवर्षी बॉर्डात यायची आणि आमच्या ३-४ वर्ष आधीच्या बॅच मधला मुलगा बॉर्डात पहिला आला होता. आमची तुकडी शाळेतली सर्वात हुषार तुकडी होती. यावरुन वर्गात कश्याप्रकारची मुले होती आणि शाळा कशी होती याचा थोडाफार अंदाज येइल. आज वर्गातली ८०% मुले / मुली उत्तम पदांवर काम करत आहे अथवा अतिशय उत्तम शैक्षणिक अर्हता बाळगुन आहेत. एका दृश्यात शाळेतली मुलं तोंडातून लाळ गळेल एवढा मोठा आ करून त्यांच्या पाठमोर्या बाईंकडे बघत आहेत. मी लाळ गळालेली मुले बघितली आहेत. शाळेत असताना. अजुनही भन्नाट नमुने आमच्या शाळेत होते. वाचलेत तर तुम्ही तुमच्या मुलांना हिमालयातल्या मठातच शिकवायला पाठवाल बहुधा. जोशीच प्रेमपत्र,शिरोडकरच घर शोधून काढण्याची ट्रिक बघता अस वाटत कि त्याला आधी खूप अनुभव आहे अस आहे. याला अनुभव लागतो? अरेरे. आठवीतली मुले करायची हो आमच्या शाळेत हे सगळे आणि आम्हीही हे अनुभव नसतानाच केले आहे (त्यावेळी आम्ही शाळेत नव्हतो ही गोष्ट वेगळी) (कदचित हि सगळि त्याच्या मामाचि शिकवण असावी) असेलही. पणा या गोष्टी शिकवायला लागत नाहीत हो. मुले आपसूक शिकतात. लग्न झालेल्या लोकांना कश्या काही गोष्टी अनुभव नसतानाही व्यवस्थित जमतात. तसेच. जे सवांद आहेत ते नववीतल्या मुलांच्या तोंडी शोभतील असे नक्कीच नव्हते.मुलं कॉलेजमध्ये आहेत अस दाखवलं असत तर चित्रपट बघण्याजोगा झाला असता. कंबख्त तुने पिहीच नै च्या धर्तीवर कंबख्त तूने शाळा मे पढ्याच नै असे दुर्दैवाने म्हणावे लागते आहे. म्हात्रे नि एका मुलीला सरळसरळ 'लाईन देतेस' का अस विचारलय. खरेच सांगतो आमच्या वर्गातली मुले (आणि मुली सुद्धा) याच्या खुप खुप पुढे गेले होते हो. वरती एक उदाहरण तर दिलेच आहे. आमच्या वर्गात काही जोड्या होत्या. ही आठवी नववीतली गोष्ट. ही मुले मुली सायकलवर डबलसीट फिरायची. कदाचित काही चाळेही केले असावेत कारण याची तक्रार मुख्याध्यापकांकडे गेली होती. एका बाइंनी वर्गात येउन यावर मुलांचे बौद्धिकही घेतले होते. फरक काहीच पडला नाही ही गोष्ट वेगळी. त्याचा सुजलेला चेहरा बघून आनंद वाटला.पण कस बदडलं हेदेखील दाखवलं असत तर आत्म्यास शांती मिळाली असती(आणि चालू पिढीला धडा). अरेरे. सुदैवाने असे काही आमच्या शाळेत झाले नाही. नाहितर अर्धी मुले (आणी काही मुलीदेखील) रोज सुजलेल्या चेहर्‍याने वर्गात बसली असती. ;). बाकी तुमच्या आत्म्यास शांती मिळण्यासाठी खुपच विचित्र कारण लागते आहे हे बघुन मनाला क्लेष झाले. जोशीच्या वडिलांचं ह्या अडनिड वयातल्या मुलांना समजून घेतलं पाहिजे हे कळतंय.पण ते जरा जास्तच कुल वाटत. ते खुपच स्वाभाविक आणि समतोल वाटले. माझ्या पिढीमधील माझ्या सगळ्या मैत्रिणी आणि मित्र (वय २६ ते ३०)यांचा प्रतिसाद 'काहीही चित्रपट बनवतात!आमच्या शाळेत नव्हत अस काही.याला कसे काय मिळाले पुरस्कार?'असंच होता. माझ्झ्यानंतर एका वर्षाने बाहेर पडलेली पिढी वाया गेली (किंवा शाळेत गेलीच नाही) असे दुर्दैवाने म्हणावे लागते आहे. पण एवढे नक्की की आजची पिढी आमच्या १५ -२० पावले पुढे आहे. माझ्या १५ वर्षाच्या पुतण्याच्या आत्तापर्यंत आम्हाला ज्ञात असलेल्या ४ गर्लंफ्रेंड्स होउन गेल्या आहेत. त्यातली जी शेवटची आहे तिने त्याला " आर यु व्हर्जिन?" असा प्रश्न एसेमेस द्वारा विचारला होता. त्याने "ऑफकॉर्स" असे उत्तर दिलेले पाहुन वहिनेने निश्वास सोडला. भावाची आणी वहिनीची इतकीच माफक इच्छा आहे की त्याने जे काही करावे ते घरी सांगावे. बादवे वहिनीची होउ घातलेली ( या वेगाने पुतण्या गर्लफ्रेंड्स बदलतो आहे त्या वेगाने ती सून होइल की नाही देव जाणे) सून सध्या १४ वर्षांची आहे. ओळखीमध्ये अजुन एक असेच कुटुंब आहे ज्यांच्या १४ वर्षाय मुलीच्या बेडरुम मधुन एक दिवस वापरलेला गर्भनिरोधक सापडला होता. तिचे आईवडील अजुन मुलीला याबद्दल स्पष्टीकरण विचारावे की नाही याचा विचार करत आहेत. तिला २ वर्षापासुन बॉयफ्रेंड आहे हे तर त्यांना माहितीच आहे घरी आल्यावर जाणवले कि आजूबाजूच्या मुलांमध्ये म्हण्जे नववी ते कोलेज ह्या मुलांना हा चित्रपट प्रचंड आवडलाय.म्हण्जे 'सोलिड आहे ,कडक आहे,जबरा आहे.' पण थोडी मोठी म्हण्जे जोब करणारी,लग्न न झालेली यांनाहि हा चित्रपट आवडला नव्हता. मी वय वर्षे ३० पुर्ण. विवाहीत असे जाहीर नमूद करु इच्छितो की चित्रपट चांगला आहे किमानपक्षी बरा तर नक्कीच आहे. पण या चित्रपटात ज्या गोष्टी आपल्याला आक्षेपार्ह वाटल्या त्या चित्रपटात ज्या पुस्तकातुन उचलल्या आहेत ते पुस्तक केवळ अप्रतिम असे आहे. माझे सर्वात आवडते पुस्तक आहे आणि वय वर्षे २१ ते ४५ ( बिका तुमचे वय काय हो?) मधल्या अगणित व्यक्तींनी मला असाच अभिप्राय दिला आहे. तुम्हाला काय वाटत? मला असे वाटते की तुमचे सगळेच्याअ सगळे मुद्दे प्रचंड चुकीचे आहेत.

ह्यो धागा नक्कीच सेन्च्युरी मार्नार बगा..जियो किचेनतै!!

माझ्या सगळ्या मैत्रिणी आणि मित्र (वय २६ ते ३०)यांचा प्रतिसाद 'काहीही चित्रपट बनवतात!आमच्या शाळेत नव्हत अस काही

हाय कंबख्त तुने पी ही नही! :-) बाकी मृत्युन्जयाशी बाडीस.

ये धत्तड तत्तड धत्तड तत्तड..१०० पार झाले!!!!! आता येक अभिनंदनाचा ठराव पास करावा लवकरात लवकर ;)

आमच्या शाळेत नव्हत अस काही.

किचेन, तुमच्या शाळेत असलं काही नव्हतं म्हणजे काय कुठल्याच शाळेत असलं काही नव्हतं असं म्हणायचंय काय? आम्ही शाळामधले सर्व प्रसंग स्वत: अनुभवले आहेत. अगदी "लाईन देतेस का?" असे विचारण्यापर्यंत! कधी कधी मला वाटते की माझ्या शालेय जीवनावर आधारितच शाळा कादंबरी लिहीली आहे काय?

चित्रपट पाहीलेला नाही.. मात्र कादंबरी प्रचंड आवडलेली आहे. शाळेबद्दल बोलायचं झालं, तर गावच्या शाळेत काही पोरं अक्षरशः ३-४थी पासून शिव्या द्यायला लागली होती.. खेड्यात हे लै कॉमन असतं. चित्रपटात "ढवळ्या-पवळ्या" म्हणून बैलांना हाका मारणारा शेतकरी प्रत्यक्षात त्यांना अश्या शेलक्या शिव्या घालतो की समजल्या तर बैल मरेल.. :p पाचवीनंतर नवोदय विद्यालयात असल्याने शिव्या-बिव्या कमी झाल्या थोड्या वर्गातल्या.. (मास्तरं भयंकर म्हणून..) पण पोरांचं लाईन मारणे सुरु असायचं .. आता "लाईन देतेस का?" हे विचारायची हिंमत नव्हती कोणात. पण पोरींना पण कळायचं की त्यांच्यावर लाईन मारल्या जातेय.. आठवीत वगैरे "ह्याची ती, त्याची ती" हे सुरु झालं होतं. नववी/दहावीत पोरांना भुगोलच्या बाईंच्या भुगोलातपण आवड निर्माण व्हायला लागली होतीच.. ह्या असल्या सगळ्या अनुभवांमुळे मला तरी कादंबरी अजिबात अतिरंजीत वाटली नाही, उलट खुप नैसर्गिक ओघवती वाटली.. (पहीली लाईन इयत्ता ८ मध्ये मारलेला) चिगो..

आमच्या शाळेतली पोर. कादंबरीतल्या पोरांपेक्षा बरीच पुढारलेली होती. लाइन देते का वगैरे विचारणे हा प्रघात होता. टोळ्या करून मार्‍यामार्‍या करायची पद्धत होती. गुट्खा दारू वगैरे गोष्टी ही तुरळक प्रमाणात होत्याच. पण शाळा चित्रपट आणी कादंबरी त्याविषयी नाही....... विषय हुजुरपागेला समजलेला नाही.