मेला ते ठिक आहे ! पण त्याचया १० ला मेनु काय होता?

औरंगजेब नावाचया इसमाशी माझा परीचय आहे. माझी उपरोक्त प्रतिक्रीया पहावी. तो उत्तरप्रदेशी / बिहारी असावा असा माझा अन्दाज आहे.

हो छत्रपतीं म्हणाले "ऐसी ऑफर दुंगा कि मना नही कर पाओगे" ;)

सविस्तर प्रतिक्रिया फारच उशीराच देतोय. चर्चा आवडते आहे हेवेसांनल. काही प्रतिसादांमुळे फारच सुरेख रीतीने पार्श्वभूमी कळली. असो. >>डानरावांनी ह्यावर सविस्तर लिहावेच. भले दोन लेख झाले तरी चालतील. हम्म्म्, औरंगजेब नावाच्या एका महान आणि वादळी व्यक्तीमत्वाचे कला आणि संस्कॄती ह्या क्षेत्रात योगदान ह्याबद्दल अधिक उहापोह व्हावा ह्या हेतुने उपरोक्त वाक्यात केलेले आवाहन हे नक्कीच कौतुकास्पद आहेच. गेल्या सहस्त्रकातल्या एका अत्यंत महत्त्वाच्या वादळी व्यक्तीमत्वाच्या कलाकाराच्या जगताला गवसणी घालण्याचा कितीही प्रयत्न केला तरी तो अपुरा किंवा उडता ठरेल असे आम्हाला वाटते - तरी तशी इच्छा होणे हे स्तुत्यच. एक माणूस आपल्या टोपी विण्ण्याच्या विस्मॄतीत गेलेल्य किंवा दर्जाने नीच ठरवलेल्या कामाकरता उणेपुरे ८०-९० वर्षांचे आयुष्य वेचतो (नक्की वयोमानाबाबत मतभेद हे ही त्या अवलियाच्या कर्तुत्वाची चेष्टाच ). समज येण्याच्या वयाच्याही आधीच उगम झालेल्या टोप्या विणण्याच्या व लोकांना ती घालण्याच्या ऊर्मीला जो सत्तरीनंतर थांबवू शकत नाही, टोप्यांच्या वीणीचे व आकार-उकारांचे अनेक प्रकारचे प्रयोग , अनेक शैलींनी व्यक्त होतो. आणि आयुष्याच्या अखेरच्या काही दशकामध्ये ज्याला सत्तापिपासू आणि कुटिल/हलकट राजकारणी तसेच हिंदवी स्वराज्याच्य मुळावर उठलेला सैतान ठरवण्यात येऊन , देशाबाहेर, नव्हे आपल्या टोप्या विणण्याची कला जिथे बहरली अशी कर्मभुमीबाहेर मृत्यूला स्वीकारावे लागते. या सर्वात खचितच भव्यताही आहे नि शोकांतिकाही आहे. तसे पाहता तत्कालिक राजकिय, सामाजिक आणि धार्मिक अशा कलाबाह्य बाबींना टाळून या माणसाच्या कामामागची पूर्वपीठिका, त्याच्या कामाचे स्वरूप , संदर्भ , याचा शोध घेण्याकरता लिखाण केले जाऊ शकते, नव्हे ते करावेच असे स्पष्ट मत मी मांडतो. टोप्यांचे प्रकार असतात. बर्‍याचदा आपण घालत असलेली दॄष्य टोपी हे एक "एक्स्प्रेशन" असते, अदृष्य टोपी असेल तर ती त्याच्या सुप्त मनाचे आंतरिक प्रकटन असते. कधीकधीच त्याच टोप्यांचे स्वरूप "आपल्याला काय जाणवले आहे, काय वाटते आहे ते आजमावून पहावे, त्याचा आकार आपल्या डोक्यावर कसा उमटतो ते पहावे व जमलेच तर ह्यायोगे आपली प्रतिमा तपासून पहावे " असे असते. टोपी घालुन आरशात पाहणे वगैरे ही दुय्यम अभिव्यक्ती अथवा प्रकटन मानायला हवे. तत्कालिन भारतीय समाजात टोपी घालण्याच्या कलेचा प्रवाह कसा बनत गेला, कुठले कुठले फोर्सेस त्यात कार्यरत होते, निरनिराळे लोक या निमित्ताने एकत्र कसे आले ? कुठले तात्कालिक प्रवाह प्रभावशाली होते , जे नंतर क्षीण ठरले ? हा सगळा आशय एका छोट्या लेखमालेत सामावण्याजोगता नाही. मी सवडीने ह्यावर अजुन सविस्तर भाष्य करेनच, पण निदान पिडाकाकांच्या ह्या लेखामुळे मला आजकाल सिलाई मशिन्समुळे विस्मृतीत गेलेल्या ह्या टोप्या विणण्याच्य कलेबद्दल ४ शब्द लिहायला मिळाले व त्यायोगे औरंगजेब नावाच्या ह्या क्षेत्रातल्या दादा व्यक्तिमत्वाची कणभर ओळख करुन देता अली ह्याबद्दल मी त्यांचा शतशः आभारी आहे. आज काळ बदलला आहे. आज आपण टोप्यांवरुन समोरच्याच्या धर्म, संस्कार, संस्कृती आदींबद्दल आपल्या पुर्वपिठिकांमधुन आनि ठोकताळ्यांवरुन एक 'अंदाज' बांधत असतो आणि त्यानुसार समोरच्याशी आपल्याला योग्य वाटेल तसे वर्तन करत असतो. म्हणजे थोडक्यात आजही आपल्याला समाज, धर्म, संस्कृती, राष्ट्र आदींबाबत निर्णयाप्रत येताना 'टोपी'चाच आसरा घेतो. मग अशा परिस्थ्तीत टोप्या विणण्याची कला आणि समाज , टोप्यांची कला आणि धर्म आणि राष्ट्रसंकल्पना आणि यातल्या कमिटमेंट्समधील आंतर्विरोध , टोप्यांची कला आणि बाजार या सगळ्या गहन प्रश्नांकरताच मोठ्या चर्चा संभवतात. यातील कुठलीही गोष्ट व्हॅक्युममधे अस्तित्वात नसते आणि त्यामुळे त्यांच्याबद्दलची सुट्या सुट्या प्रश्नांवरील चर्चा कदापि अर्थपूर्ण, समग्र ठरणार नाही. औरंगजेब या सार्‍याच्या एपिसेंटरला होते व म्हणुनच त्यांच्या व्यक्तित्वाचे वर्णन वादळी म्हणून करणे हे अपुरेच ठरेल असे म्हणतो. असो, तुर्तास इथेच स्वल्पविराम घेतो, बाकी चर्चा पुढे सरकेल तसे अजुन खरडेनच :) - छोटा डॉन

ते आपल्या शेवटच्या दिवसात मायदेशी परत यायला तळमळत होते हे आम्ही त्यांच्या नातेवाईकांकडूनही ऐकले कारण ते तसे आमच्या खारी-बटर वाल्याच्या नात्यात होते.. औरंगजेबाच्या मामेबहिणीच्या नणदेची चुलत बहीण जी स्वत: एक राजकुमारी होती एकदा एका हिंदू परिकथेतील राजकुमाच्या प्रेमात पडली ...तसे ते दोघे ही एकमेकांच्या प्रेमात होते पण राजकुमाराच्या हवेलीतील एका खडूस प्रधानाला त्यांच्या प्रेमाचा संशय आला अन हे गुपित उघड झाले. त्या हलकटाने त्यावेळच्या हिंदू-मुस्लिम वादाचा फ़ायदा उचलला अन सगळीकडे ही बातमी पसरवली मग काय, व्हायचे तेच झाले त्या राजकुमारीचा विवाह दुसरीकडॆ झाला. राजकुमाराला मात्र तिच्या विरहाने आपले प्राण गमवावे लागले पण अजूनही परिकथेतील राजकुमाराचे भूत संकेतस्थळावर आपल्या खारी बटरवाल्या नातवाईकांसकट भटकताना जाणविते . सध्या हे भूताड आपल्या झुल्फीकार वेताळ नातेवाईकांसह मराठी संकेतस्थळावर बटर लावण्याऎवजे लोकांना चुना लावण्यात मग्न असते. ;-) देव या 'भूताड मित्र मंडळां'च्या आत्म्यास शांती देवो !! :-)

त्यांच्या अप्रकाशित (न विकल्या गेलेल्या) (व त्यांच्या उदरनिर्वाहास सहायभूत न झालेल्य() टोप्यांचा संग्रह तुम्हाला मिळाला नाही काय? त्यावरून कांही निष्कर्ष निघत असल्यास एका अज्ञात पैलूवर प्रकाश पडेल. (हेही काम चोता दोन यांचेकडे औटसोर्स करता येईल म्हणा!)