प्रगतीच्या दाराआड

विडिओ पाहिला का? तिथे कोणतीही व्यवस्था अस्तित्वात नाही. लोक स्वतः लोकवर्गणी काढून रस्ता भरतात. पण सुएज सिस्टीम बसवणे हे व्यक्तिसमूहाचे नव्हे व्यवस्थेचे काम आहे, कारण त्यासाठी लागणारी कौशल्ये सामान्य माणसाकडे नसतात. इथे ते लोक घाणेरडे आहेत हे अतिशय दुर्दैवी विधान आहे. इथे ते घाणेरडे आहेत की नाही हा प्रश्न नाही. समजून चालू की ते तसे आहेत. पण त्या शहरात कचरा उचलण्याची व्यवस्थाच नाही. मोकळ्या भूखंडांवर कचरा टाकला जातो. ते भरले की जिथे जागा मिळेल तिथे. दरवर्षी घरटी काही हजार रुपये लोक खिशातून खर्च करत आहेत. पण त्यांच्या उत्पन्नाला मर्यादा आहेत. लोकप्रतिनिधी गायबच आहेत. कोणतीही प्रशासकीय यंत्रणाच अस्तित्वात नाही. भयानक हे की ही वस्ती, हे शहर दिल्लीपासून अवघ्या ११ किलोमीटर अंतरावर आहे.

मुद्दा हा नाही की NDTV ला कधी दिसले. मुद्दा हा आहे की इतरांना - खास करून आपल्या शासनयंत्रणेला - इतक्या वर्षात नाही दिसले. प्रशासकीय यंत्रणेचा पूर्ण अभाव आहे इथे. कचरा उचलण्याची व्यवस्था नाही कारण म्युनिसिपल कार्पोरेशनच अस्तित्वात नाही. १० लाख लोकवस्तीमधे एकही रुग्णालय नाही, पोलिस स्टेशन नाही. वीज मंडळाचा कारभार दयनीय आहे. वीजेचे धक्के खाऊन अनेकांना जीव गमवावा लागलेला आहे. हे सारे सारे दिल्लीच्या परसात आहे तरी ररा हे असे बकाल स्वरुप एका दिवसात होते का? नक्कीच एका दिवसात होत नाही. परंतु तिकडे लक्ष देणारी यंत्रणा कुठे आहे. स्थानिकांनी आपल्या कुवतीमधे जे काही प्रयत्न केले ते पाहता त्याहून अधिक फारसे ते करूही शकत नव्हते असे वाटते. ही सारी दुय्य्म नागरिकांची वस्ती आहे, बांधकाम मजूर, दिल्लीतले रिक्शाचालक इ. लोक इथे राहतात हे लक्षात घ्यायला हवे. मुळात इथे दोष कुणाचा हा माझा मुद्दा नाहीच. इतकी गंभीर स्थिती दिल्लीच्या परसदारी असावी नि सरकारी यंत्रणांना त्याचा गंधही लागू नये हे विदारक आहे.