बिहार युपी बिमारू राज्ये

पाणी पुरीवाल्यांना का मारले ?
इतर सर्व पाणीपुरीवाले हातात ग्वोज घालून पाणीपुरी विकतात .
त्यांची नखे व हात ते जेव्हा पाण्याच्या मटक्यात बुडवतात तेव्हा स्वच्छ असतात .
ती लोक १० ते १५ जण मिळून एका खोलीत राहतात त्यामुळे शारीरिक स्वच्छता उत्तम रीत्या जोपासतात .अश्या स्वच्छ निर्मळ मनाच्या पाणीपुरी वाल्यांना जे दर महिन्याला मुंबईच्या रस्त्यावर तो रस्ता त्यांच्या तीर्थ रूपांचा असल्याच्या अविर्भावात धंदा करतात ( ह्यांना गेस्ट्रो,कावीळ, ह्या रोगांनी सुपारी दिली असते .स्वतःचा प्रचार करण्यासाठी )

हा उपरोध असावा. पण पुढील वाक्यांमध्ये कुठे उपरोध दिसला नाही. नक्की काही समजले नाही.

पण जातीयता व अनेक इतर गोष्टींमुळे ह्यांचे सामाजिक जीवन अजूनही मध्ययुगीन काळासारखे आहे .

हेदेखील स्वीपिंग स्टेटमेंट वाटते. असे नसेलच असे म्हणायचे नाही; पण असेच आहे हे कशावरून?

ह्याउलट एक पैशाचा कर सरकारला न देता हे पाणीपुरी वाले मुंबईत मजेत राहत आहेत .ह्यांचे भाऊ बंद बेकायदेशीर रीत्या झोपड्या बांधण्यासाठी येतच आहेत .
ही लोक हलाखीत राहतात .मग स्वतःची शारीरिक स्वच्छता राखू शकत नाही व मुंबईत रोगराई पसरवतात ( मुंबईत मलेरिया बिहारी मजुरांमुळे पसरत आहे ही बातमी वाचली )

ही मंडळी 'सरकारला' कर देत नसतील; पण 'सरकारी' मंडळींना कशावरुन 'कर' देत नसतील? या परिस्थितीत सरकारी मंडळीही तेवढीच जबाबदार ठरत नाहीत का? जर इतर राज्यांनी त्या राज्यांत जाऊन त्यांना सुधारावे असा प्रस्ताव येऊ शकतो, तर या परिस्थितीत ही मंडळी इथेच आयती आलेली आहेत, त्यांना इथेच सुधारुया असा प्रस्तावही अपेक्षित ठेवावा काय? म्हणजे रोगराईचा प्रश्नही आयता सुटेल. मराठी माणसांना जे स्वच्छतेचे व्यसन आहे, आणि महाराष्ट्र जसा चकचकीत आहे, तसेच या मंडळींना आणि त्यांच्या झोपडपट्ट्यांनाही ठेवता येईल.

ह्या बिमारू राज्यामध्ये इतर राज्यांनी पुढाकार घेऊन सर्व पक्षीय सरकार स्थापन केले पाहिजे .व त्यांचा विकास घडवून आणला पाहिजे .किमानपक्षी तेथे उद्योग धंदे वाढवले पाहिजे .

(तथाकथित) बीमारु राज्यांमध्ये आपण गौरवाने उल्लेख केलेले राजस्थानदेखील आहे. शिवाय आपल्या या विधानाचा अर्थ होतो बिहार आणि यूपी सोडता इतर सर्व राज्यांमध्ये आदर्श समाज एवं आदर्श राजकारणी एवं आदर्श सरकार/ प्रशासन आहे. किमान या दोन राज्यांपेक्षा अधिक चांगली परिस्थिती आहे. वेल. असे असू शकेल. पण कशाच्या आधारावर असे म्हणता येते? केवळ यूपी-बिहार विरोधी प्रचाराच्या आधारावर?

ह्या दोन देशातून अनेक आय पी एस व आय एस दर्जाचे अधिकारी भारतात येतात .ही लोक बुद्धिमान आहेत ह्यात शंका नाही .मात्र एवढी मोठे मनुष्यबळ वाया चालले आहे .

बिहार आणि यूपी हे भारताबाहेरचे दोन वेगळे देश आहेत का? आयपीएस, आयएएस दर्जाचे अधिकारी बुद्धीमान असतात काय? म्हणजे असू शकतील, पण बुद्धीमत्ता अधोरेखीत करण्यासाठी त्यांचेच उदाहरण का? की असे म्हणायचे आहे, या राज्यांतील बुद्धीमान लोक फक्त आय ए/ पी एस होतात, अन्य क्षेत्रांत जात नाहीत?

असो. मनापासून लिहिले आहे असे वाटले म्हणून लिहिले. बाकी सर्वांचीचप्रगती एका गतीने व्हावी (चांगल्या गतीने) याच्याशी सहमत आहे.

बिमारु राज्य महाराष्ट्र आहे..मुंबई वगळा...अन बघा.
यु.पी बिहारचे लोक होते म्हणुन ईंडस्ट्री चालल्या होत्या..त्यांना हाकलले..
आता एम आय डी सी मधे कामगार मिळत नाहित..मिळाले तर टिकत नाहित..
शेतकरी फास लावुन घेत आहेत...प्यायला पाणी नाहि..विज नाहि..

निनाद ..... परिस्थिती थोडी बदलत आहे. मला दिल्लीत एक टॅक्सीवाला भेटला. तो म्हणाला की बीहार मध्ये सध्या लोक घरे बांधत आहेत , गाड्या विकत घेत आहेत.
बाहेर राहिलेले लोक आपल्या पालकाना घरे घेवून देताना दिसत आहेत.
बीहार मध्ये कायदा आण इसुव्यवस्थिती सुधारत आहे. नितीश कुमार तेथील्कारभारात बर्‍याच सुधारणा करीत आहेत.
इकडे दिल्लीत देखील कमी प्रतिची कामे बीहारी लोकच करतात. मुम्बैची परिस्थिती सुद्धा वेगळी नाही.
आत्तापर्यन्त दुर्दैवाने आणि महाराष्ट्र दिल्ली वगैरेच्या सुदैवाने बीहार मध्ये औद्योगीक सुधारणा झाल्या नाहीत. तेथील राजकारण्यानी लोकांच्यात शिक्षणाचा प्रसार केला नाही. ( भारतात सर्वात जास्ती कलेक्टर्स बीहारमधून येतात ) पण आता बीहारचा विकास होतोय.
ते लोक अशिक्षीत असतील/ गरीबीमुळे त्याना इतरत्र स्थलाम्तरीत व्हावे लागते. पण त्यांचे कश्टाळूपण मानावेच लागेल.
एखादा मराठी माणुस इतरत्र जावून वडापावचा गाडा लावून जगतोय असे दृष्य तुम्ही स्वप्नात देखील कल्पु शकत नाही.
बीहारीलोकांचे व्यवसाय इथे चालतात. ते धंदे आपल्यामुळेच चालतात ना? कर्नाटकात एक बीहारी पानवाला भेटला होता तो अस्खलीत कानडी आणि तमिळ बोलत होता. आपण्त्यांची भाषा चालवून घेतो. त्यामुळे त्याना मराठीवाचून चालून जाते .ही आपलीच चूक आहे

राजस्थान पर्यटन विभागात अग्रेसर आहे .ही लोक टोळ झाडी सारखी इतर राज्यांमध्ये जात नाहीत>>

गैरसमज आहे तुमचा. मारवाडी ही सगळ्यात धूर्त व्यापारी जात. (थॉमस ए. टिम्बर्गचे 'द मारवारीज' हे पुस्तक वाचा) संस्थाने खालसा झाल्यावर इंग्रजांची सत्ता येताच पूर्वी रजपूत राजांना कर्जे देणार्‍या मारवाडी सावकारांचे व्यवसाय संपुष्टात आले. पुढचा काळ ओळखून या मारवाड्यांनी देशाच्या विविध भागांत व स्थलांतर केले. त्यात कोलकता व मुंबई या शहरांचे महत्त्व ओळखून ते हळूहळू जम बसवू लागले. 'जहॉं जाती नही गाडी, वहाँ जाता है मारवाडी' ही म्हण त्यामुळेच रुढ झाली. राजस्थानातून एक पितळी लोटा घेऊन आलेल्या लोकांनी कष्टाने त्याचे रुपांतर सोन्याच्या लोट्यात केले. उद्योग क्षेत्रातील अनेक बडी घराणी मारवाडी आहेत. मारवाड्यांचे बघून राजस्थानातील इतर समाजही (सिरवी क्षत्रिय, जैन) व्यवसायासाठी बाहेर पडला. १९८५ च्या सुमारास महाराष्ट्रातील छोट्या मोठ्या शहरांत एकदम स्वस्त आइस्क्रिमच्या गाड्यांची संख्या वाढली. महावीर, हनुमान, केसरिया, सावलिया अशा नावाने एकदम १०-१५ गाड्या शेजारी उभ्या राहू लागल्या. आमच्या लहानपणी आम्हीपण असे १-२ रुपयांचे आइस्क्रिम खात असू. ते उंटिणीच्या दुधापासून बनवतात, अशा छातीठोक गप्पा मित्रांत चालत असत. राजस्थानी लोकांनी मिळेल त्या व्यवसायात हात घालायला सुरवात केली. पुण्याचे उदाहरण घ्या. १९९५ मध्ये पुण्याच्या बांधकाम व्यवसायाचा आवाका विस्तारु लागताच पहिला फायदा राजस्थानातून आलेल्यांनी घेतला. एक गाळा घेऊन तेथे किराणा (ऑल इन वन) दुकान टाकायचे. त्याला नाव 'मिनी मार्केट' द्यायचे. दुकान दोन गाळ्यांचे असेल तर त्याला 'सुपर मार्केट' म्हणायचे. पुणे व पिंपरी चिंचवड परिसरात आजघडीला अशा दुकानांची संख्या २० हजारांच्या आसपास असण्याचा अंदाज आहे. इतर शहरांचे माहीत नाही. पुन्हा हे लोक कुटूंबासह स्थलांतरित झाले आहेत. बर्‍याच ठिकाणी 'नीचे दुकान उपर मकान' अशी मांडणी असते. घरचे सगळे व्यवसायात मदत करतात. ते लोक वर्षा-दोन वर्षात मराठी शिकतात. आपले लोक मात्र त्यांच्याशी मुद्दाम हिंदीतून बोलायला जातात.

अर्थात हा प्रतिसाद मी मारवाड्यांवर टीकेच्या उद्देशाने टाकला नाही. उलट मला त्यांच्या उद्योजक वृत्तीचे कौतुकच वाटते. पण राजस्थानातले लोक टोळधाडीसारखे जात नाहीत, हे वाक्य वस्तुस्थितीशी विसंगत वाटले म्हणून नमूद केले इतकेच.

ते लोक वर्षा-दोन वर्षात मराठी शिकतात. आपले लोक मात्र त्यांच्याशी मुद्दाम हिंदीतून बोलायला जातात.
माझे म्हणणे हेच आहे. इंदुर वगैरे भागात आपले जे मराठी लोक आहेत ते घरात देखील हिंदी बोलतात.
दिल्लीत तर महाराष्ट्र मंडळात जमलेली मंडळी एकमेकांशी हिंदीतच बोलतात. हे आपेले दुर्दैव आहे

बीहारी लोक हे कष्ताळू असतात. त्यांच्यासाठी सर्व्हायवल चा प्रश्न असतो त्यामुळे ते कोठेही गेले तरी कमी मोबदल्यात काम करायला तयार असतात.
बीहार मध्ये शिक्षनाचा प्रसार झाला नाही या सोबतच मी कंसात केलेले . ( भारतात सर्वात जास्ती कलेक्टर्स बीहारमधून येतात ) हे विधान वस्तुस्थिती ची एकाच वेळेस असणारी विरुद्धता दाखवते हे कलेक्टर आय ए एस असतात.
पण त्याच बरोबर हे लोक बीहारमध्ये विकास घडवत नाहीत हे देखील खरे आहे. राजकारणी आणि गुंद यांच्यातील संगनमतामुळे हे घडले
बिहारात शिक्षण मिळत नाही. तेथे नोकर्‍या उपलब्ध नाहीत. हे चित्र बदलत आहे.
तेथे नोकर्‍यांच्या संधी उपलब्ध झाल्यास लोक कशाला इतरत्र जातील.
एक काळ असा होता की महाराष्ट्रात राजस्थानी/कच्छी सुतार मिळायचे. आता मात्र बहुतेक सुतार बीहारी असतात, इलेक्त्रीशियन बीहारी असतात.
या व्यवसायातील मराठी लोक गेले कुठे?

आयएएस् परिक्षेत बिहारचीच पोरं जास्त पास होतात असं कसं ? भय्ये कसे काय आपल्यापेक्षा हुशार असनार ?
एकदा का आयएएस् बनून अधिकारी झाला का राजकारनी, उद्योजक, गुंड, आर्थिक गुन्हेगार यांच्या कळपात जाउन बसायला आणि सार्वजनिक पैशाची अन् जनतेची लूटमार करायला मोकळा.