अख्खा मसूर आणि दीड (शहाणे) आम्ही!

या "अख्ख्या मसूरा'त त्या भाजीशिवाय दुसरी कुठलीही भाजी निषिद्ध होती. "खायचा तर हा अख्खा मसूरच खा. नाहीतर अख्खे तसेच घरी परत जा,' अशी संचालकांची भूमिका असावी.

मी मागील वर्षी इस्लाम्पुर ला गेलो होतो तेव्हा अखा मसुर सगळी कडे बघुन हैरान झालो होतो

आज पार फेर्गुसन कोलेज समोर पण हि डिश आहे

अरेरे, चविष्ट आणि रोटी, कांदा याबरोबर अप्रतिम लागणाऱ्या आख्खा मसूरचा आपल्याला आस्वाद घेताच आला नाही म्हणा...

नीट केलेला अख्खा मसूर फार झणझणीत जाळ नसतो आणि गरम मासल्याची overpowering टेस्ट आणि फ्लेवर ही नसतो.. स्मोकी रोटीसोबत अत्यंत स्वादिष्ट डिश आहे.

सुस्वरूप तो अभिप्राय आपल्याला उद्देशून नाही.

इन जनरल ज्यांना आख्खा मसूर आणि मसुराची उसळ सेम आहे असं वाटतंय त्यांच्यासाठी

काल परवा त्या कराड जवळ गेल्यावर कळले कि जवळच "मसुर " नावाचेच गाव आहे ,  गम्मत म्हणजे मसुर गावात होटेल कमी आणि पार्सल सुविधा देणारी दुकाने खुप झाली आहेत , कानडी मित्रा सोबत चर्चा झाल्यावर असे कळले कि कानडी  मध्ये  दह्याला मसुर असे म्हणतात .. 

इस्लम्पुरच्या जवळ कामेरी ला अरुण पाटिल धाबा आहे. हेच अख्खा मसूर चे उगमस्थान. कामेरी–इस्लामपूर भागात अख्खा मसूरबद्दल एक लोकप्रिय लोककथा सांगितली जाते. १९८० च्या दशकात वारणा दुध डेअरीच्या ट्रक ड्रायव्हर्स दुध मुंबई ला घेवुन जात आणी रात्री परत येन असत. रात्री उशिरा येणाऱ्या ट्रक ड्रायव्हर्सना पटकन मिळणारे, स्वस्त, पोटभर आणि तिखट जेवण हवे असायचे. ठाण्याच्या आसपास तेंव्हा मसूर डाळीची एक डिश ते खात. त्याविषयी त्यानी पाटलांना कल्पना दिली. त्यांनी एकदा पक्षाच्या कामासाठी मुंबईला गेल्यावर त्यांनी ती ट्राय केली. त्यांच्या पश्चीम महाराष्ट्रीय जिभेला ती काही आवडली नाही. त्यात त्यांनी स्वत:चे मसाले घालुन कामेरी भागात पुर्वी घरोघरी बनवत त्यापेक्षा थोडा झणझणीत रस्सेदार अख्खा मसूर बनवला आणि रोटी आणि जिरा राईससह द्यायला सुरु केला. तेंव्हा पासुन हा पदार्थ लोकप्रिय झाला आणि हळूहळू "ढाबा स्पेशल" म्हणून ओळख मिळाली. आजहि ईस्लाम्पुरात "अख्खा मसूर = अरुण पाटील ढाबा" असेच समीकरण आहे. त्यांच्या धाब्यावर दुसरे काहीच मिळत नसे. बहुधा तीच परंपरा आत नव्याने सुरु झालेल्या  अख्खा मसूर ढाब्यांनी जपली असावी. मला आठवते तसे, त्यांच्य धाब्यावर उसाचे उत्पादन कसे वाढवावे याचे बोर्ड लावलेले असत. 

सातार कराड रस्त्यावर एक हॉटेल आहे. त्याची जहिरात रस्ताभर  बरेच फलक लावू" शिक्षिका प्रभा भोसले " यांचे हॉटेल अशी केलेली असते. यात घरगुती मटण , चिकन यांची जहिरात असते. जहिरातीच्या फलकावर ज्या  चष्मीष बाईंचा फोटो आहे तो  इतका भ्यंकर आहे की पाहिल्यावर त्या हॉटेलात कोणी जाईल का अशी शंका येते. बहुधा उशीरा येणाऱ्या ग्राह्काला त्या अंगठे पकडून ओणवे उभे रहायची शिक्षा देत असतील असे वाटते.

काही कट्टर पंथांमध्ये मसूर डाळ खाण्यास मनाई आहे, कारण ती तामसिक (सुस्ती आणणारी) आणि  राजसिक (अत्यधिक वासना आणि आक्रमकता वाढवणारी) मानली जाते.

काही परंपरा मसूर डाळीचा संबंध कामधेनू गायीच्या रक्ताशी जोडतात. एका आख्यायिकेनुसार, जेव्हा एका प्राचीन राजाने ती गाय चोरण्याचा प्रयत्न केला, तेव्हा ती जखमी झाली आणि तिचे रक्त जिथे जिथे जमिनीला लागले, तिथे तिथे मसूर डाळ उगवली. त्यामुळे मंदिरात ती अर्पण करण्यास किंवा कठोर तपश्चर्या करणाऱ्यांना तिचे सेवन करण्यास मनाई आहे. एकादशीसारख्या उपवासाच्या दिवसांमध्येही मसूर खाण्यास सक्त मनाई आहे.

तिच्या गडद लाल रंगामुळे आणि प्रथिनांमुळे, तिला ऊर्जा देणाऱ्या मांसासारखी मानले जाते. ती मज्जासंस्थेला उत्तेजित करू शकते, ज्यामुळे ध्यानातील एकाग्रता आणि आध्यात्मिक वाटचालीत अडथळा येऊन  शांत, सात्विक मनःस्थिती साठी ती अयोग्य ठरते. मसूर डाळीमध्ये प्रथिने मोठ्या प्रमाणात असतात, ज्यामुळे शरीरात अतिरिक्त, आक्रमक ऊर्जा निर्माण होते.

ऐतिहासिकदृष्ट्या, काही समुदाय मसूर डाळीला "रानटी लोकांचे अन्न" मानत असत, कारण तिचे मूळ पश्चिम आशियात होते आणि तिचा संबंध परकीय आक्रमणांशी जोडला गेला होता.

बघा बुवा, मसूर खाताय तर जपून !

झाला कि नाही एक काकाफॉ तयार .  😆