"भारतीय - कसा मी? असा मी" प्रकरण दुसरे, भाग-१: सत्ता-लोकशाहीचा अनपेक्षित विजय

केसकरसाहेब, खरं तर मूळ पुस्तक वाचतानाच मलाही ती कथा आठवली होती आणि मी माझ्या 'टिपां'त त्याबद्दल उल्लेख करायला हवा होता. (Anglo-Saxon, Hillary,आणि Obama यांचा केला आहे त्याच धर्तीवर!)

आरंभातच बीज अंताचे, गूढ अटळ ही दैववाणी दु:ख क्षणाचे हर्ष क्षणाचा, मी तर अळवावरचे पाणी वरील कविता कुणी लिहिली आहे? तुमची असेल तर तुम्हाला एक कडक सॅल्यूट, मुजरा!

लेख उशीरा वाचायला घेतला. न नि, आपले अचूक निरिक्षण!

अनुवाद वाचतो आहे.

त्याबद्दल तुमच्याही चिकाटीला दाद द्यावी तेवढी थोडीच.

मदनबाण आणि विकास पिसाळ या दोघांनी-मला खूप उपयुक्त सूचना दिल्या होत्या व त्यांचा मला खूप फायदा झाला.

हे विकास पिसाळ दिसत नाहीत आजकाल. कुठे आहेत?

शेखर-जी, खरे तर हे पुस्तक म्हणजे एका भारतीयाने भारतीय समाजाचे केलेले निस्पृह पण सुंदर आत्मपरीक्षण आहे. ते पुस्तक वाचताना मला सारखे मी आरशात पहातो आहे कीं काय असेच वाटत होते.

दोनदा उमटल्याने हा प्रतिसाद काढून टाकला आहे!

विजूभाऊ, जरा एक वेगळा विचार मांडू इच्छितो! आपण मराठीत किंवा हिंदीत बोलत असताना भाऊ (विजूभाऊ), भाई (हिंमतभाई), भैय्या (राजूभैय्या) असल्या एतद्देशीय उपाधी वापरतोच. पण आपल्याहून उच्चपदस्थ असलेल्यांना किंवा वडीलधार्‍यांना आपण त्या-त्या भाषेतले आदरार्थी संबोधन वापरतो. उदा. मी माझ्या इंडोनेशियातील वडीलधार्‍या मंडळीना किंवा बॉसला (येथील प्रथेनुसार) पुरुष असल्यास Bapak (पिताश्री) किंवा ती व्यक्ती स्त्री असल्यास Ibu (मातोश्री) असे संबोधतो, Sir असे नाहीं. किंवा उर्दू किंवा हिंदी भाषिकांशी बोलताना तितक्याच सहजपणे 'जनाब' तोंडात येते. मराठी-हिंदीत साहेब किंवा साहब (हे शब्द कुठून आले आहेत कुणास ठाऊक!) वापरतो. खरे ना? आता याची दुसरी बाजू. माझा हुद्दा जाणणारे किंवा वय ओळखणारे ब्रिटिश नागरिकसुद्धा मला Sir म्हणतात त्यात छद्मीपणाचा अजीबात लवलेशही नसतो. त्यामुळे गुलामगिरीच्या मानसिकतेतून आपण अजून बाहेर आलेलो नाही हे तुमचे निवेदन बरोबर नाहीं असे मला वाटते. आज भारतीयांना बाहेर देशी खूप सन्मानाने वागविले जाते. बाहेरदेशी असलेले भारतीय आपल्याला हेच सांगतील! या उलट गरज लागल्यास मला एकाद्या गोर्‍याला 'फायरिंग' देताना अजीबात चाचरायला होत नाहीं. कारण ते सारे नैमित्तिक (issue-based) असते. पहा पटते का!