चटणी

व्वा स्वातीताई.. एकदम मस्त धागा सुरु केलास! च ट णी म्हणजे माझा एकदम आवडता प्रकार. झणझणीत आणि चविष्ट चटणी जेवणाला नेहेमीच रंगत आणते. मला आवडेल या धाग्यातून नवीन नवीन चटण्यांचे प्रकार शिकायला :) कढीपत्त्याची चटणी साहित्य : १ जुडी कढीपत्ता (साधारण २ मुठी) १ चमचा तेल ४ चिंचेची बुटुकं १/२ चमचा मीठ ४ वाळलेल्या लाल मिरच्या / १ चमचा तिखट २ चमचे तीळ कृती : (१) कढीपत्ता धुवून वाळवा. १ चमचा तेलावर खरपूस परतून घ्या. (२) तीळ भाजून घ्या. (३) कढीपत्ता, तीळ, मीठ, मिरच्या / तिखट, चिंच सर्व मिक्सरमधून काढून घ्या. ही चटणी पोळी / डोसा / उत्तप्पा बरोबर छान लागते. मनस्वी "मृगजळाला पाहुन तुम्ही फसला नाहीत तर स्वतःच्या बुद्धीची तारिफ करु नका. हे मान्य करा की तुम्हाला तहान लागली नव्हती."

कढीलिंब - आपण गुढीपाडव्याला गुढीला बांधतो, उंच डेरेदार झाड असते तो. त्याला कडुलिंब म्हणतात आणि कढिलिंब आणि कढिपत्ता सेमच... स्वाती मस्त धागा... आम्ही नुसत्या तीळाचं तीळकूटही करतो...बाकी क्रुती तीच पण लसूण नाही घालत आणि डायरेक्ट लाल तिखट घालतो... नारळाच्या चटणीत फोडणी नंतर थोडं लिंबू साखर घालून पण मस्त चव येते.... बाकी चटण्या खाण्यात सॉलीड मजा येते हे खरं....

चटण्यांचा धागा मस्त आहे. शेंगादाणे+ मिरची+मिठ +लसनाची = चटणी लै भारी. हिरव्या मिरच्या मीठ अन् लसनाची चटणी ( पुर्वी गाडग्यात ठेवायचे, वरतून गोडतेल टाकून) काय भारी लागायची :) कढीलिंबाची अन् कडुलिंबाची चर्चा आवडली :)

दोडक्याच्या शिरांची चटणी: १ वाटी दोडक्याच्या शिरा १/२ वाटी सुके खोबरे १/४ वाटी तीळ १०-१२ हिरव्या मिरच्या चिरून १ टे.स्पून तेल व फोडणीचे साहित्य दोडक्यची भाजी करताना चिरण्यापूर्वी दोडक्याची साल किसणीवर किसून काढावीत. लोखंडी कढईत १ टे.स्पून तेलाची फोडणी करावी त्यात मिरच्यांचे तुकडे परतावेत. त्यावर कीस घालून परतावे.कीस चांगले परतला गेला कि सुके खोबरे व तीळ घालून खमंग भाजेपर्यंत परतावे. चवीनुसार मीठ साखर घालावी...

पडवळाच्या बियांची चटणी करायची पडवळाच्या बिया त्यात भिजवलेलं डाळं, मिरची, मीठ, जिरं, तीळ घालून वाटायच्या आणि मग वरुन साधी फोडणी द्यायची...काय झक्कास लागते... भोपळ्याच्या सालीची चटणी पण मस्त लागते....

छान धागा आहे ग स्वाती. शेंगदाणा कूटाची दह्यातील चटणी : १ वाटी दही , ६-७ चमचे भाजलेल्या दाण्याचा कूट, १-२ हिरव्या मिरच्या (चिरून) , २-३ लसूण पाकळ्या , थोडीशी कोथिंबीर , १ छोटा चमचा साखर , मीठ चवीनुसार. दही खूप घट्ट असेल तर घोटभर पाणी घालून सर्व पदार्थ मिक्सर मधून फिरवून घेणे. इडली , पराठे, पालक पुर्‍या , तिखट मीठाच्या पुर्‍या याबरोबर छान लागते. चटणी आवडीनुसार घट्ट वा पातळ ठेवावी. पुदीना चटणी : १ जुडी पुदीन्याची पाने, पुदीन्याच्या अर्धी कोथिंबीर , २-३ हिरव्या मिरच्या (तुकडे करून), छोट्या आकाराचा कांदा (अर्धाच घेणे -चिरून), ३-४ चमचे लिंबू रस, मीठ चवीनुसार, थोडेसे पाणी (साधारण ५-६ चमचे.). सर्व पदार्थ मिक्सर मधून फिरवून घेणे. चिंच गूळ खजूराची चटणी : १/२ कप चिंचेचा कोळ , १/२ कप मऊ खजूर (तुकडे करून ) , १/४ कप किसलेला गूळ , लाल मिरची पूड / तिखट (आवडीनुसार अर्धा ते १ चमचा) , जिरेपूड १ चमचा , मीठ चवीनुसार , बडीशेप पूड अर्धा चमचा (ऐच्छिक) सर्व पदार्थ मिक्सर मधून फिरवून घेणे. वेगवेगळ्या प्रकारचे चाट, भेळ यासाठी वापरावी. टीप : ख़जूर वाळलेला , कोरडा असेल तर साधारण २० मिनिटे पाण्यात भिजत घालावा व मग वापरावा. हमस : (काबूली चण्यांची चटणी) ४०० ग्रॅम काबूली चणे (रात्रभर पाण्यात भिजवून नंतर उकडून पाणी काढून टाकलेले) , १/२ कप लिंबू रस, १/२ कप पाणी , १/२ कप तिळाची पेस्ट , २-३ लसूण पाकळ्या (ठेचून) ,१ चमचा ऑलीव्ह तेल , मीठ चवीनुसार. तिळाची पेस्ट करण्यासाठी : १/२ कप ती़ळ भाजून पूड करून घेणे. मिक्सर च्या भांड्यात दीड दोन चमचे लिंबू रस, १ चमचा ऑलीव्ह तेल, १/४ कप पाणी घालून एकदा फिरवून घेणे. मग थोडी थोडी तिळाची पूड घालून परत सर्व एकजीव करून घेणे. हे मिश्रण घट्ट क्रीम सारखे दिसले पाहीजे. पातळ वाटल्यास अजून थोडी तिळ पूड घालून मिक्सर मधून फिरवून घेणे. आता हमस करण्यासाठी वरील सर्व पदार्थ मिक्सर मधून फिरवून घेणे. लेबॅनीज , अरेबिक खाण्यात ह्या चटणीचा वापर करतात. पिटा ब्रेड , सँडविचेस यासाठी हमस (स्प्रेड म्हणून) वापरतात तसेच वेगवेगळ्या प्रकरचे चिप्स बुडवून खाण्यासाठी (डिप म्हणून ) पण वापरतात. ग्वाकामोले (Guacamole)- अवोकाडो ची चटणी : अवोकाडो (avocado) हे हिरव्या खडबडीत जाड सालीचे आणि आत मऊ हिरवा गर असलेले मेक्सिकन फळ आहे. पिकलेले अवोकाडो बाहेरून काळपट हिरव्या रंगाचे दिसते. फळात मधोमध एकच तपकिरी रंगाची मोठी बी असते. अवोकाडो चे जे रेलिश वा डीप बनवतात त्याला ग्वाकामोले म्हणतात. आपण रहात असलेल्या ठिकाणी अवोकाडो मिळत असेल तर ग्वाकामोले जरूर करून बघा. झटपट बनते. साहित्यः २ पिकलेले अवोकाडो, १ लिंबू, १ छोटा कांदा बारीक चिरून वा किसून, १ टोमॅटो बारीक चिरून, कोथिंबीर बारीक चिरलेली, १-२ चमचे सावर क्रीम (ऐच्छिक), १ किंवा २ लसूण पाकळी (बारीक ठेचून वा किसून) , मीरपूड व मीठ चवीनुसार कृती: अवोकाडोची साल सोलून आतील बी काढून टाकावे . एका भांड्यात गर काढून घ्यावा. तो चमच्याने वा सरळ हाताने कुस्करून घ्यावा. त्यात एक आख्ख्या लिंबाचा रस घालावा. कांदा, टोमॅटो आणि इतर उरलेले जिन्नस घालून मिक्स करा. ग्वाकामोले मेक्सिकन खाण्यात (टॅको , एनचिलाडा , कसाडिया वगैरें बरोबर) तोंडीलावणे (साईड डिश ) म्हणून असते. ब्रेड वर टॉपींग म्हणून पण वापरतात. अवोकाडोची चव आवडत असेल तर ग्वाकामोले नुसते ही खाल्ल्यास छान लागते. ईश्वरी

असं करतात होय हमस्..इथे तयार मिळते ती आणून खाते मी नेहेमी.....सह्ही गं इश्वरी..

पंचामृत : अतिशय चविष्ट आणि करायला सोपा असा हा प्रकार आहे. साहित्य : ७-८ बुटके चिंचेचा कोळ , पाऊण वाटी भाजलेल्या तीळाचा कूट , १/२ वाटीला थोडा कमी असा भाजलेल्या दाण्याचा कूट, ६-७ हि. मिरच्या (तुकडे करून), २-३ चमचे किसलेला गूळ (गूळ मऊच असेल तर किसता येणार नाही..कुस्करून घेणे), १ चमचा काळा मसाला (किंवा गोडा मसाला), मीठ चवीनुसार फोडणीसाठी: २ चमचे तेल , मोहरी , ५-६ कढीलिंबाची पाने , हळद , चिमूटभर हिंग कृती : कढईत तेल गरम करणे. त्यात मोहरी टाकणे. मोहरी तडतडली की हळद, हिंग, कढीलिंबाची पाने घालणे. मिरच्या घालणे. मिरच्या परतून घेणे. मग चिंचेचा कोळ घालणे. मीठ घालणे. १ वाटी पंचामृत करायचे असल्यास साधारण १ वाटी पाणी लागते. चिंचेचे पाणी कमी वाटल्यास थोडेसे साधे पाणी घालावे. पाण्याला उकळी येऊ देणे. उ़कळी आली की त्यात तिळकूट , दाण्याचा कूट घालणे. काळा मसाला घालणे. चांगले हलवणे. खूप घट्ट झाले आहे असे वाटल्यास परत थोडेसे पाणी घालून चांगले हलवून घेणे. गॅस मंद करून २-३ मिनिटे शिजू देणे. जरा घट्टसर झाले की गूळ घालणे. परत चांगले हलवून घेणे. एखाद दुसरा मिनिट अजून शिजू देणे. गॅस वरून भांडे उतरवले की वरून बारीक चिरलेली कोथिंबीर घालणे. (चिंचेचा कोळ तयार करण्यासाठी ७-८ बुट़के चिंच स्वच्छ धुवून १ वाटीभर गरम पाण्यात भिजत घालावी. साधारण २० मिनिटे भिजू द्यावी. चिंच हाताने कुस्करून, घट्ट पिळून चोथा टाकून द्यावा . वाटीत राहीलेले चिंचेचे पाणी म्हणजे चिंचेचा कोळ. पाण्यात चिंचेचे तंतू वगैरे आल्यास पाणी गाळून घेऊन वापरावे.) ईश्वरी

माझी मावशी करायची हे लहान असताना खाल्ल्याचं आठवतय्... मस्त गं इश्वरी...धन्यु

साहित्यः लाल मिरची पावडर,तेल ,मीठ,मोहरी. कृती: तेलात मोहरी घालून फोडणी करावी. गॅस बंद करून जरा वेळ वाफ जाऊ द्यावी. लगेचच ती गरम फोडणी लाल मिरची पावडरीवर घालावी. मीठ घालून एकजीव करावे. झट्पट तिखट तयार होते.गरम फोडणीमुळे लाल मिरची पावडर खरपूस होते .चांगली लागते. आवडत असेल तर लसूण बारीक करून फोडणीत घालावा.तो तळून ब्राऊन झाला की मग गॅस बंद करून ती गरम फोडणी लाल मिरची पावडरीवर घालावी. मीनल.

ए स्वाती१, स्वाती२, वरदा, ईश्वरी, आणि मनस्वी (?) तायांनो, हसू नका हं! आम्हाला पण एक चटणी माहिती आहे. एकदा काकूने मुळीच करणार नाही असं म्हटल्यावर रागाच्या तिरिमिरीत शिकून घेतली होती....... सोड्याची चटणी एक वाटी सोडे दोन टीस्पून लाल तिखट पावडर चवीसारखं मीठ (सांभाळून, सोड्याला मुळातच थोडं मीठ असतं!) एक टीस्पून हळद कृती: सोडे तव्यावर तेल न घालता चांगले भाजावे. थंड करावे. सोडे थंड झाल्यावर कुरकुरीत होतात. ड्राय ग्राईंडरमध्ये घालून त्यांची कोर्स पावडर करावी. जास्त भुगा करु नये कारण मग तेल सुटते. त्या पावडरीत हळद, तिखट आणि मीठ घालावे व बाटलीत भरून ठेवावे. चटणी खातांना त्यात कांदा बारीक चिरून घालावा. ही चटणी पटणीच्या भाकरीबरोबर वा वालाच्या बिरड्याबरोबर खायला मस्त लागते. बाहेर पाऊस पडत असेल तर मग विचारूच नका.... आपला, डांबिसकाका

डांबिसकाका मस्तच. छान सांगितली रेसिपी. ह्यावरून मला अजून एक चटणी आठवली. सुकटाची. करायला एकदम सोपी आणि चवीला बेस्ट च. साधारण रेसिपी सोड्याच्या चटणी सारखीच . २ वाट्या स्वच्छ केलेली सुकट , १ मोठा कांदा बारीक चिरून, तेल , लाल मिरची पूड १ ते दीड चमचा..तिखटाच्या आवडीनुसार, मीठ बेताने..चव बघून कढईत तेल गरम करणे . तेलात कांदा परतून घेणे, त्यात सु़कट , लाल मिरची पूड , मीठ घालून परतून घेणे. जरा कुरकुरीत झाली की गॅस वरून खाली उतरवणे. टीपः सुकट कांद्यावर घालताना हाताने थोडी चुरून घालावी. ईश्वरी

हा आधी मी दिला होता पण ह्या धाग्यात परत देते. (आंबट-गोड टक्कू) कैर्‍या-३ कांदे-२ साखर-५ चमचे मीठ-३ चमचे (चहाचे असतात ते) कृती- कैरी आणि कांदा कीसून घ्यायचा. एकत्र करुन त्यात साखर आणि मीठ घालायचं . झाला तुमचा टक्कू तय्यार.. पोळी बरोबर किंवा नुसता पण छान लागतो. "No matter how hard the life crashes;Like a Phoenix I will rise from my Ashes"

ह्या प्रांतात मी ही जरा लूड्बूड करतोय..चालेल ना? >>मनस्वी,कढीलिंबाची चटणी+मेतकूट+तूप+भात..काय बिश्शाद तोंडाला चव येणार नाही? गरम गरम वाफाळता भात , त्यावर तूपाची धार आणि मेतकूट..अहाहा ..झकास कॉम्बीनेशन. मेतकूटात घातले जाणारे पदार्थ साधारण माहीतेय पण प्रमाण नेमके माहित नाही म्हणुन जालावर शोधले. चटण्यांच्या संग्रहात अजून एक भर. मेतकूट साहित्यः हरभरा डाळ - १ कप , उडीद डाळ - १ कप , तांदूळ १/२ कप, गव्हाचे पीठ - १/४ कपाला जरा कमी , मोहरी १/४ कप, जीरे - २ चमचे , धने २ चमचे, हींगः १/२ ते पाऊण चमचा, हळद - अर्धा ते पाऊण चमचा, सूंठ - १ चमचा, सुक्या लाल मिरच्या २-३ एक पसरट भांडे गरम करा. त्यात हींग , हळद , सूंठ हे पदार्थ सोडून इतर सर्व पदार्थ कोरडेच भाजून घ्या. गार झाल्यावर उरलेले पदार्थ मिक्स करा आणि ग्राईंडर मध्ये वाटून घ्या. हवाबंद डब्यात ही पावडर भरून ठेवा. भात , मूग+तांदुळ खिचडी बरोबर मेतकूट खातातच. शिवाय दह्यात मेतकूट, किंचीत साखर , मीठ , बारीक चिरलेली कोथिम्बीर घालून रायत्याप्रमाणे खा. अंड्याची चटणी: हाटेलातील नाव बूर्जी . आमच्याकडे अंड्याची चटणी म्हणतात. ४ अंडी, १ कांदा, हि. मिरच्या २-३ , १ टोमॅटो, मीठ , गरम मसाला अर्धा चमचा, कोथिम्बीर, तेल पसरट भांड्यात तेल गरम करा. हि. मिरच्या चिरून घाला. परता. कांदा बारीक चिरलेला घाला. मीठ घाला. कांदा मऊ झाला की चिरलेला टोमॅटो घाला. गरम मसाला घाला. जरा वाफ आली की अंडी फोडून घाला. (आधीच अंडी फेटून ठेवली असल्यास उत्तम) सर्व मिश्रण भरभर हलवा. भांड्याला चिकटता कामा नये. मिश्रण घट्ट घट्ट होत जाते. फार कोरडे फडफडीत नको पण अंड्याचा ओलावा पूर्णुपणे गेला की कोथिम्बीर घाला व ब्रेड / चपाती बरोबर गरमागरम खा. कांद्याची चटणी : घरात भाजीला काही नसले की आई ही चटणी करायची. गरम गरम भाकरी बरोबर छान लागते. ३-४ कांदे बारीक चिरून घ्या. (हेच ह्यातील अवघड काम), १-२ हि. मिरच्या बारीक चिरून घ्या. पातेलीत ३-४ चमचे तेल गरम करायला ठेवा, त्यात मोहरी टाका, मोहरी तडतडली की मिरच्या परतून घ्या. मग कान्दा घाला. मीठ घाला. हलवून घ्या. कान्दा शिजण्यासाठी पातेली वर झाकण ठेवुन १ वाफ आणा. अधुनमधून झाकण काढून हलवुन घ्या. म्हणजे कांदा जळणार नाही. कांदा मऊ झाला की लाल तिखट घालणे - १ चमचा. काळा मसाला वापरणार असाल तर काळा मसाला अर्धा ते पाऊण चमचा व लाल तिखट अर्धा चमचा असे प्रमाण घ्या. भाजलेल्या दाण्याचा कूट साधारण ३ चमचे घाला. सर्व परत हलवून घ्या. १ वाफ घ्या. कोथिम्बीर घालून सजवा. कांदा छान मऊ झाला पाहीजे पण काळपट , कडक , कुरकुरीत नको. गरम गरम भाकरी / चपाती बरोबर झकास लागते. काही लोक दाण्याचा कूटाऐवजी बेसन पीठ पेरून घालतात. पण दाण्याचा कूट घातलेली कांद्याची चटणी जास्त छान लागते असे माझे मत आहे.

तू ही आता सुगरण या सदरात मोडू म्हणजे शिजवू किंवा (चटण्या) वाटू लागलीस.. :) सह्हीयेत एकेक रेसिपिज.. स्वाती... तुझे किती आभार मानू.... चल या निमित्त मी तुला अमेरिकेला माझ्या घरी निमंत्रण देते.. खास .. - (सर्वव्यापी)प्राजु http://praaju.blogspot.com/

मुंग्यांची चटणी खाल्ली आहे का कोणी ? ;) सिंगापूरात मिळते. चव चाखलेली आहे..आम्बटसर लागते.(अर्थात आवडली नाही पण उत्सुकतेपोटी चव बघीतली होती) लाल मुंग्या द्रोणात गोळा केल्या जातात. भाजून की कुटून (?) त्यात मीठ , तिखट पूड , मोहरी तेल वगैरे घालतात. भारतातही कुठलीशी जमात अशी चटणी बनवते असे कधीतरी वाचनात आले होते.

ए काय मस्त चटण्या दिल्यात गं तुम्ही........ अगदी संग्रही ठेवण्यासाऱखा धागा आहे. तुम्ही डीप्सना पण सुरवात केलीये ना.........त्यातली माझं हे एक डीप. लबनाह्.......म्हणून एक प्रकार इथे आखातात मिळतो......आपला चक्का म्हणूया त्याला पिंक डीप लबनाह -१ वाटी दही- अर्धी वाटी काळी द्राक्षं- ४-५ लसूण- ३-४ पाकळ्या वॉलनट पावडर - १ टेबल्स्पून मीठ- चवीनुसार ह्या सगळ्या गोष्टी मिक्सर मधून पेस्ट करुन घ्याव्यात. नाजूक गुलाबी रंगाचं डीप खूप छान लागतं. डॉरिटोज, नॅचोज, फ्रेश व्हेजीटेबल्स...... ह्या सोबत एकदम झकास लागतं.

व्वा! एकापेक्षा एक सरस चटण्या! चटण्यांच्या दुनियेत वावरताना मौज वाटली! :) तात्या.

पाकिस्तानी चटणी... साहित्यः पुदीना, दही, मीठ, जीरे पावडर, मिरच्या, कोथींबीर (वैकल्पिक) पुदीना,मिरच्या, मीठ, एकत्र वाटून घ्यायचे. त्यात दही, जीरे पावडर आणि (वापरल्यास) कोथिंबीर बारीक चिरुन घालायची. चटणी फार पातळ नाही पण प्रवाही असावी. तंदूर चिकन, कबाब (व्हेज्-नॉन.व्हेज दोन्ही), भज्यांबरोबर मस्त लागते. लेबनीझ चटणी... फ्रेश घट्ट क्रिम, लसूण, मीठ, दूध लसूण किसून, ठेचून पाणी घालून (एक टेबलस्पून) मिसळून, घ्यावा. हे पाणी गाळून घ्यावे. घट्ट क्रिम मध्ये मीठ आणि लसूणाचे पाणी मिसळावे. जरूर भासल्यास थोडे दूध मिसळावे (एक टेबलस्पून). टीपः लसूण अगदी किंचित चव लागेल इतपत असावा. लसूणाने क्रिमवर वरचढपणा करू नये. (तसेच मीठाचेही.) ही क्रिम चटणी चिकन कबाब बरोबर झकास लागते.

चटण्या छान! आणि सर्व पाककृती एकत्रित असल्याने मिळण्यासाठी सोप्या. धन्यवाद!

धागा मस्त आहे. वर दिलेल्या तिसर्‍या क्रमांकाच्या चटणीत (ओल्या खोबर्‍याच्या) लाल मिरच्यांऐवजी कैरी किसून घातली तर त्याचा वेगळा प्रकार होऊ शकेल ना? हल्लीच्या भारतफेरीत आंबोळ्यांसोबत खाल्लेली चटणी तशीच केली असावी असा अंदाज आहे :)

नंदन
मराठी साहित्यविषयक अनुदिनी

बोंबिलाची चटणी साहित्यः-१०० ग्रॅम म्हणजे अंदाजे ७/८ मध्यम आकाराचे सुके बोंबिल,२ टोमॅटो,२कांदे,१च्.तिखट्,१च. कांदा-लसुण मसाला,मीठ कृती:-कांदे टोमॅटो बारीक चिरुन घ्यायचे.बोंबिल पोह्यासारखे धूवुन निथळत ठेवावे.मग बारीक तुकडे करावे.२च.तेल गरम करुन त्यात कांदा,टोंमॅटो मऊ होईपर्यत परतवा.त्यात तिखट्,मसाला,चवीपुरते मीठ घालावे.मग तुकडे केलेले बोंबिल घालुन वाफ येऊ द्यावी.थोडे पाणी घातले तर चालेल्(वाफ येण्यापुरती).वरुन कोथिंबिर पेरावी.

पावसाळ्यासाठी किंवा बाळंतिणिसाठि केली जाणारी चटणी साहित्यः-१ वाटी सुके खोबरे,लसुण्,मिरी,मीठ कृती:-खोबरे किसुन घ्यायचे.त्यात लसुण्,मिरी मीठ घालुन मिक्सरवर किंवा खलबत्यात कुटावी. लसुण,मिरी, मीठ चवीनुसार

खूप छान धागा आहे हा. इथे कोणाला टोमॅटो ची दक्षिण भारतीय करतात तशी चटणी माहित आहे का?

1. दाण्याची चटणी
एक वाटी शेंगदाण्यात एक चमचा जिरे, आवडीप्रमाणे तिखट, चवीपुरते मीठ व चिमुटभर साखर घालून भरड वाटावे.
2. झिठमिठलं
हिरवी मिरची भाजून घ्यावी. त्यात मीठ, बारीक चिरलेली कोथिंबीर, दही घालून व्यवस्थित कालवून घ्यावे.

~साक्षी