सरकार चे डोके ठिकाणावर आहे का ? त्यासाठी डोके असायला लागते.

आम्हाला वाटलं पोपु म्हणजे पाडगावकरांनी पोप ला नविन शब्द पाडलाय काय.. असो दुव्यांबद्दल धन्यवाद.. आजच माझ्या भयंकर विंग्रजीत मनमोहन सिंगांना घाम फोडतो..

Veer Savarkar’s photo and name removed from tourist guide in Andaman New Delhi: Tourist guide booklet published by the Government for attracting more tourists to Andaman and Nicobar has excluded the name of Swatantryaveer Savarkar although the place has become famous after Savarkar was kept in imprisonment here. His name has been excluded even from the pamphlet published on tourism. The above fact was accepted in writing by the Government in the Parliament. 'रिमोट कंट्रोल च्या खेळण्याला पत्र पाठवून काहीतरी बदल होईल आणि चक्क असा चमत्कार सुद्धा घडू शकतो' हि वेडी आशा ठेऊन मी देखील एक पत्र धाडतोय. बाकी सर्व मान्यवरांनी स्पष्ट केले आहेच. टीप : सदर चर्चचा दुवा मित्रांना पाठविलेला आहे, तसेच त्यांना देखील तसे पत्र पाठविण्याचे आवाहन केलेले आहे. शंभरच्या ऐवजी हजार पत्रे येऊन पडली तर माननीय पंतप्रधान आणि (अति)माननीय राष्ट्रपती निदान एक तरी पत्र वाचतील (हि सुद्धा एक वेडी आशा, बरंका)

आमच्या सर्वांच्या हृदयात तात्याराव आहेत ती हृदयंही काढुन घ्या म्हणावं.. नावनोंदणी कुठं करायचिये सांगा.. आमच्यासारख्या षंढांना काळीजं असायचा अधिकारच काय... टाळीबाज ड्वायलाक.

दोन दुवे दिले आहेत. एक २६/११/२०१०चे पत्र आणि दुसरे १६/१२/२००८चे. http://www.thejakartapost.com/news/2008/12/16/letter-indiapakistan-ties-after-mumbai-tragedy.html (किंवा http://tinyurl.com/2cqh4t9) दुसरा दुवा २०१०च्या पत्राच्या खालीही (वरून दुसरा) आहे मी हा http://tinyurl.com/2cqh4t9 दुवा माझ्या स्वाक्षरीत टाकत आहे. सांगितल्याबद्दल धन्यवाद.

अतिशय अतिशय दुर्दैवी घटना. यशोसारखेच वाटते. स्वाती

सावरकर हयात असतानाही त्यांची सरकारने अवहेलनाच केली होती.तीच परंपरा दुर्दैवाने आजही चालू आहे.

ते ब्राम्हण होते.........त्यामुळे जरी आता त्यांच्या विरोधात कोणी काहीही बरळले तरी मोर्चे निघणार नाहीत, तोडफोड होणार नाही, मुख्यमंत्री / पंतप्रधान लक्ष घालणार नाहीत.

सावरकर ब्राम्हण होते ही त्यांची मिस्टेक की काय मला कल्पना नाही.पण मला वाटते की आज त्यांच्या विरोधात कोणी काहीही बरळले तरी झाडाचे पानही हलणार नाही याचे कारण म्हणजे ते हिंदुत्ववादी आणि विज्ञाननिष्ठ दोन्हीही होते.ज्यांना त्यांचा हिंदुत्ववाद पटला त्यांना त्यांची विज्ञाननिष्ठा पटली नाही आणि ज्यांना त्यांची विज्ञाननिष्ठा पटली त्यांना त्यांचा हिंदुत्ववाद पटला नाही.आणि ज्यांना त्यांचे हिंदुत्व पटले त्यांना तरी सावरकरांना अभिप्रेत असलेले हिंदुत्व (जातीभेदविरहित समाजरचना, कर्मकांडांना फाट्यावर मारणे वगैरे) पटले होते की केवळ ’हिंदुत्व’ हा सामायिक शब्द त्यात होता म्हणून ते त्यांना पटले हे सांगता येणे अवघड आहे.थोडक्यात काय की सावरकर हा फार फार मोठा माणूस होता.पाच आंधळे आणि हत्ती या गोष्टीप्रमाणे बहुतेकांना ते पूर्णपणे समजलेच नाहीत. तेव्हा मला वाटते की सावरकरांची ’मिस्टेक’ काही असेल तर ते इतर कोणाच्याही आवाक्याबाहेरचे असामान्य व्यक्तिमत्व होते.आणि त्या कारणाने सावरकरांचे वरवर समर्थन करणारे अनेक आढळले तरी त्यांचे कट्टर अनुयायी त्यामानाने थोडे आहेत. तात्याराव म्हणायचे की मी जे आज सांगतो ते लोकांना दहा वर्षांनी पटते आणि त्यासाठी दहा वर्षे थांबायची माझी तयारी आहे.दुर्दैवाने दहा वर्षांची शंभर वर्षे होत आहेत पण एक ना एक दिवस आपल्याच समाजाचे डोळे उघडतील आणि सावरकरांचे विचार पटतील. मग मणिशंकर अय्यरसारख्या झुरळांची पर्वा करायची गरज नाही.

>>ते ब्राम्हण होते.. का तुम्ही त्यांच्या विचारांच्या चिंधड्या करताय आणखी?

>>एका ब्राम्हण व्यक्तिला बदनाम करत आहेत म्हणाल्यावर बाकी मराठी लोक (काही अपवाद वगळता) शांतच बसणार हे सांगायला कोणा ज्योतिष्याची गरज नाही. खरे साहेब हे वाक्य परत परत वाचा. ह्यात एक विसंगती आहे आणि एक शब्द जास्ती आहे. सावरकर "प्रखर हिंदूत्ववादी होते" हा प्रचार एक राजकीय चाल होती आणि तो कट होता त्यांच्या प्रखर देशभक्तीला धार्मिक रंग चढवून त्याच तेज कमी करण्याचा. आणि तुम्ही तर आता जात मध्ये आणून त्या सुर्याला ग्रहणच लावायला निघाला आहेत. तुम्ही केलेल्या अशा विधानांचा उपयोग सावरकरांच्या विरूद्धच केला जाईल. ते एक देशभक्त होते. त्यांना त्याचं इतिहासाच्या पुस्तकातल स्थान दुदैवान मिळाल नाही, आता जातीयवादामुऴं लोकांच्या मनातलं स्थान डळमळीत झाल नाही म्हणजे मिळवल. बाकी पवार साहेबांनी सविस्तर प्रतिक्रिया दिलीच आहे.

खी खी खी! धन्य आहात हो वेताळसाहेब!

राजीवजींचा विसर पडलेला दिसतोय तुम्हाला?

.... सुदैवाने कुणाच्याही डोळ्यातील अश्रूंना 'जात' नव्हती. पवार साहेब, आपण जिंकला आहात.

+१ बाकी कसला कोण तो मणिशंकर हरामखोर अय्यर अन काय त्याची लायकी? त्याच्या असल्या कर्तुत्वाने सावरकरप्रेमाला तडा जाणार नाही ... अन लिखित स्वरुपात निषेध नोंदवला कि त्याची नोंद होतेच त्यामुळे तो एक पर्याय वापरावा कारण अशे काँग्रेसी किडे चेचायला आपल्याकडे तेवढा पैसा नाही...ताकद नाही.

"जय हो!" इंद्रा! सुरेख प्रतिसाद! खास करून ".... सुदैवाने कुणाच्याही डोळ्यातील अश्रूंना 'जात' नव्हती." हे वाक्य!! सावरकरांबद्दलची ही बातमी तू जर इंग्लिश वृत्तपत्रात वाचली असशील तर त्याचा दुवा पाठव. धन्यवाद

.... सुदैवाने कुणाच्याही डोळ्यातील अश्रूंना 'जात' नव्हती. देवाधिराज स्वर्गाधिपती इद्रदेवांचा विजय असो..

ग्रेट प्रतिसाद इंद्राजी सुदैवाने कुणाच्याही डोळ्यातील अश्रूंना 'जात' नव्हती हे पटले

अगदी समर्पक प्रतिसाद दिला आहे. दुर्दम्य पुस्तकातलं एक वाक्य आठवलं. जेंव्हा लोकमान्य टिळाक वारले तेंव्हा महात्मा गांधी खांदा देण्यासाठी पुढे झाले. तर एकजण म्हणाला की तुम्ही ब्राम्हण नसल्याने खांदा देउ नये. तेंव्हा गांधीजी म्हणाले होते , "लोकसेवकाला जात नसते." ~ हे वाक्य जर तात्यांनी वाचले असते तर व्यक्तिशः त्यांना किती वेदना झाल्या असत्या हे सांगायला खरेतर कोणत्याही ज्योतिषाची गरज नाही. ज्या माणसाने आयुष्यभर हारच खाल्ल्ली आणी दरखेपेला हरल्यानंतर ज्या माणसाचे तेज आणि शक्ती दसपटीने वाढत गेली त्या महामानवाच्या डोळ्यांमध्ये इतक्या क्षुद्र पातळीवरच्या कॉमेंटपायी अश्रू तरळले असते किंवा त्यांनी त्रास करुन घेतला असता असं अजिबात वाटत नाही. अहो, हीन भावनेचे सार्वजनिक विसर्जन करणारे लोक जागोजाग असतातच. त्यावेळेलाही तसे लोक असणारच.

>>ब्राह्मण समाज बरा. कुणीही या आणि झोडपा, यांना वाली नाही. वाली असा वरून पडत नसतो तो आपण बनवावा लागतो. त्यासाठी एखादा धर्मनिरपेक्ष ( धर्मनिरपेक्ष ह्याचा "minority appeasement" हा प्रचलित अर्थ लावू नये. ) उमेद्वार उभा करून त्याला निवडून दिलं पाहिजे. मराठी पाउल पडते पुढे ह्या गाण्यातला एक श्लोक आठवतो - "स्वै शस्त्र देशार्थे हाती धरावे, चितावे रिपूला रणि वा मरावे, तुझ्या रक्षणा तुच रे सिद्ध होई, सदा संकटी देव धावून येई" हा श्लोक रचणारेही ब्राह्मण होते आणि त्याच अनुकरण करनारेही काही ब्राम्हण होते उदा पहिले बाजीराव. ( खरं तर जातीन काही एक फरक पडत नाही पण जातही ग्प्प बसण्याची excuse असू शकत नाही) . हा श्लोअक आजही लागू आहे. फक्त तलवारी जावून लेखण्या आल्या आहेत आणि मेडिया रणांगण झालं आहे. त्यामुळे जात माग ठेवून आता लढायला हरकत नसावी. :)

आदर भावनेची जी गोष्ट सावरकरांबाबत तीच गोष्ट गांधी-नेहरू यांच्याबद्दलही. भले या लोकांचे राजकारण आपल्याला पसंत असो वा नसो, पण म्हणून बोलताना/लिहिताना त्यांचे एकेरीत ('एमके, मोहन, जवाहर') उल्लेख करावेत असेही नसावे. कुठे येऊन सांगताय हे इंद्रराज साहेब. मागे एकदा खुद्द तात्यांनी महात्मा गांधींची टिंगल करण्यासाठी गांधीजींचा आणि दारुची बाटलीचा असे दोन फोटो बाजूबाजूला लावले होते. आणि त्याचा आनंद झालेले असंख्य लोक इथे आहेत. तुमच्या प्रतिसादाची जागा चुकली आहे. इथे महात्मा गांधींना कुणी वाली नाही.

असंही असू शकेल/ होऊ शकेल. कदाचित ही प्रशासनीक कुचराई / नेहमीचाच गलथानपणा म्हणून जाहीर केला जाईल; काही सांगता येत नाही. कारण काहीतरी करून सारवासारव करावी लागणारच. या मुद्यावरूनच आता दुसरी वेळ आहे. दरवेळी भाजप/शिवसेना काय करते याकडे लोक लक्ष ठेऊन असतात. पण आता शासनाने काहीच पाऊल न उचलल्यास सावरकरांच्या कार्याची/विचारांची आणि भोगलेल्या कष्टांची चाड असलेल्या प्रत्येकाने (यात हे लिहीणारा आणि वाचणारेही आले) दिल्लीत झोपा काढणार्‍या त्या संबंधीत मंत्र्याला आणि शक्य झाल्यास पंतप्रधानांना जाब विचारायला हवा अशी माफक अपेक्षा ~! काढू म्हणे आपण दोन दिवस दिल्लीच्या रस्त्यांवर. आपल्यासारख्या सर्वसामान्य लोकांना काय वाटते ते एकदा खणकावून कळू द्या ना त्यांनाही.

वा! मला असे वाटते-मार्सेल्स बंदराला त्यांचे नाव द्यावे अशी मागणी फ्रान्स सरकारकडे करावी. पण अशीही शंका येते की आपले सरकार अ॑दमान बाबतीत निष्क्रीय राहील आणि फ्रान्स सरकार मात्र हो म्हणेल. Hats off, Mr Samant! पण या धाग्यामुळे माझ्या समविचारांचे बरेच सभासद 'मिपा'वर आहेत हे वाचून बरे वाटले. यातले असे कित्येक सभासद आहेत जे मला 'व्यनि'वर प्रतिसाद देतात व 'लेखाखाली कां लिहीत नाहीं' असे विचारल्यास त्याचे कारण 'कुचेष्टा'च आहे हे समजते. 'मिपा'वर असे भीतीचे जे वातावरण आहे ते दूर करण्यासाठी लागतील ते प्रयत्न झाले पाहिजेत! मी एक-दोन संपादकांना एक महिन्यापूर्वी लिहिले होते. हे संस्थळ भयमुक्त असले पाहिजे. आज ते तसे नाहीं हे नक्की!

@धमु, आपले अत्यंत लाडके चाचा नेहरु या आधीच शिवाजीमहाराजांना वाट चुकलेला देशभक्त म्हणुन गेले आहेत. आणि तात्याराव सावरकरांचा नेहरु गांधी घराण्याशी संबंध नसल्यामुळे ते देशभक्त असुच शकत नाहित.

सावरकर विज्ञननिष्ट होते हे खरे पण दुर्दैवाने त्यांचा हिदुत्ववाद विज्ञाननिष्ट तत्त्वावर आधारीत नव्हता

मग नक्की कशावर आधारलेला होता? स्पष्टीकरण केल्यास चांगले होईल.

समाजाकडे विज्ञननिष्ट दृष्टीकोनातून पहाणारा हिदुत्त्ववादी होऊ शकत नाही.

हीच तर मोठी गफलत आहे ना.कारण हिंदू धर्म म्हणजे काय याची एक व्याख्या नाही. विविध आचारविचारांचे, रूढीपरंपरांचे लोक एकाच वेळी हिंदू असू शकतात. म्हणजे उपास,पूजाअर्चा, श्राध्दपक्ष आणि विविध कर्मकांडे करणारे पण हिंदूच आणि माझ्यासारखे कर्मकांडामध्ये विश्वास न ठेवणारेही हिंदूच. सिध्दीविनायकाची पूजा करणारे पण हिंदूच आणि मरिआईची पूजा करणारे आदिवासी पण हिंदूच. ख्रिस्ती लोकांमध्ये येशू ख्रिस्त आपल्या पापांकरता क्रुसावर चढला हे मान्य नसेल तर तो मनुष्य ख्रिस्ती असू शकत नाही कारण तो ख्रिस्ती धर्माचा मूळ विश्वास आहे.पण हिंदूंमध्ये अशी एकही गोष्ट नाही की जी केली अथवा केली नाही तर तो मनुष्य हिंदू नाही. अर्थात यात काहीही वावगे नाही. मी वैयक्तिक पातळीवर याच aproach चे समर्थन करतो. पण यातून होते काय की हिंदू म्हणजे नक्की कोण आणि हिंदुत्व म्हणजे नक्की काय याची स्पष्ट व्याख्या करता येत नाही. तेव्हा या सगळ्या जंजाळात सावरकरांची हिंदू शब्दाची व्याख्या म्हणजे "दक्षिणेतील समुद्रापासून उत्तरेतील हिमालयापर्यंत पसरलेल्या या भारत देशाला जो आपली पित्रुभूमी आणि पुण्यभूमी मानतो तो हिंदू". त्या अर्थाचा संस्कृत श्लोकही आहे. आणि त्यापुढे जाऊन हिंदूंनी विज्ञान हाच धर्म मानावा असे त्यांचे मत. म्हणजे कर्मकांडांना फाट्यावर मारावे.सावरकरांची सत्यनारायण पूजा, गाईची पूजा यावरील मते तर प्रसिध्दच आहेत आणि त्यांच्या विज्ञाननिष्ठ निबंधांमधील विचार भल्याभल्यांची भंबेरी उडवतील असेच आहेत. तरीही सर्वसमावेशक हिंदू परंपरेप्रमाणे एकाही देवाची मूर्तीस्वरूपात पूजा केली नाही, एकही कर्मकांड केले नाही,विज्ञानालाच धर्म मानले तरी असे करणारा सुध्दा हिंदू म्हणूनच स्वत:ला म्हणवून घेऊ शकतो आणि विज्ञाननिष्ठ लोक दिसले तर विटाळ होऊन अंघोळ करणारे सुध्दा हिंदूच. तेव्हा "समाजाकडे विज्ञननिष्ट दृष्टीकोनातून पहाणारा हिदुत्त्ववादी होऊ शकत नाही" असे म्हणताना कोणते "हिंदुत्व" तुम्हाला अपेक्षित आहे? कारण या वाक्यातच मुळात विसंगती वाटते.

हिंदुत्व, हिंदुधर्म, हिंदुजगत् हिंदू चळवळीची विचारप्रणाली समजण्याकरिता ह्या तीन शब्दांचा अर्थ नीट समजावून घेणे अत्यावश्यक आहे. हिंदू या शब्दापासून इंग्रजीमध्ये 'हिंदुइझम' (हिंदुधर्म) हा शब्द बनविला आहे. त्याचा अर्थ हिंदू लोक ज्या धर्ममतांना वा मार्गांना अनुसरतात ती धर्ममते वा मार्ग. दुसरा शब्द हिंदुत्व हा त्यापेक्षा अधिक संग्राहक शब्द आहे. हिंदुधर्म ह्या शब्दाप्रमाणे हिंदूंच्या केवळ धार्मिक अंगाचा त्यात समावेश होत नसून त्यात हिंदूंच्या सांस्कृतिक, भाषिक, सामाजिक व राजकीय अंगांचाही समावेश होतो. 'Hindu Polity' ह्या इंग्रजी शब्दाशी तो जवळ जवळ समानार्थी शब्द आहे. त्याचे जवळ जवळ तंतोतंत भाषांतर Hinduness ह्या शब्दाने करता येईल. हिंदू जगत् Hindudom ह्या तिसर्‍या शब्दाचा अर्थ संकलितपणे हिंदू म्हणून संबोधिले जाणारे सर्व लोक. ज्याप्रमाणे इस्लामने मुसलमानी जगताचा किंवा ख्रिश्चनडम ह्या शब्दाने ख्रिस्ती जगताचा बोध होतो त्याप्रमाणे ह्या शब्दाने हिंदुजगताचा सामुदायिक बोध होतो. - (१९३८ हिं.रा.द., स.सा.वा. ६ : ३५०) 'हिंदू' शब्दाची उत्पत्ती ... आपल्या वंशाच्या मूळ पुरुषांनी आपल्या राष्ट्राला व आपल्या लोकांना देण्याकरिता जे पहिले आणि जवळ जवळ पाळण्यातले नाव निवडले ते सप्तसिंधू अथवा हप्त हिंधू आहे. आणि त्या जगातील जवळ जवळ सर्व राष्ट्रे आपणांस ह्याच सिंधू किंवा हिंदू हयाच नावाने ओळखत असत. - (१९२३ हिं.,स.सा.वा. ६ : ५) हिंदू हा शब्द आपणांस अरबांनी दिलेला नाही महंमदाच्या जन्मापूर्वी, नव्हे अरब हे एक 'लोक' म्हणून ओळखले गेल्यापूर्वी हे प्राचीन राष्ट्र आपणांकडून व इतरांकडून सिंधू वा हिंदू ह्या स्वाभिमानी नावाने ओळखले जात होते. अरबांनी सिंधू नदीचा शोध लावला हे म्हणणे जितके खरे तितके अरबांनी ह्या शब्दाचा शोध लावला हे म्हणणे आहे. - (१९२३ हिं., स.सा.वा. ६ : ४६) हिंदू शब्दाची व्याख्या आसिंधु सिंधु पर्यन्ता, यस्य भारतभूमिका । पितृभू: पुण्यभूश्चैव स वै हिंदुरिति स्मृत: ॥ - (१९२३ हिं., स.सा.वा. ६ : ७५) सिंधुस्थान ही ज्याची केवळ पितृभूमी नव्हे, तर पुण्यभूमीही आहे तो हिंदू. - (१९२३ हिं., स.सा.वा. ६ : ७४) हिंदुधर्म 'हिंदुधर्म' हे नाव कोणत्याही एका विशिष्ट धर्माचे वा पंथाचे विशेष नि अनन्य नाव नसून ज्या अनेक धर्मांची नि पंथांची ही भारतभूमी हीच पितृभूमी नि पुण्यभूमी आहे त्या सार्‍यांना समावेशिणार्‍या धर्मसंघाचे हिंदुधर्म हे सामुदायिक अभिधान आहे. - (१९४९ स.सा.वा. ३ : ७१३) स्वा.सावरकरांचे विचार समजुन घेण्यासाठी समग्र सावरकर वाङमय वाचावे असे मला वाटते.

माझ्या आठवणीप्रमाणे "आसिंधुसिंधुपर्यन्ता यस्य भारतभू: पितृभू पुण्यभूश्चैव सरैव हिंदूरिती स्मृत:" चू.भू.दे.घे. पण श्लोकाचा अर्थ वर दिल्याप्रमाणेच आहे आणि ते जास्त महत्वाचे.

तो श्लोक "जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसि" असा आहे