प्रचंड गोंधळ आहे. मीआर्य या शब्दाचा अर्थ 'to till' म्हणजे शेती करणे असा आहे असं मी नेहरुंनी लिहिलं आहे असं मी इथे म्हटलं होतं. तसेच आर्य या शब्दाचा 'Noble' असाही अर्थ होतो असंही ऐकलं आहे. आधुनिक इतिहासकारांच्या मते आर्य भारतात आलेच नव्हते. याबाबतही खूप कल्ला चालू असतो. कास्ट जेनेटिक्स आणि लिंग्विस्टिक्स वापरुन दोन्ही बाजू एकमेकांशी भांडत असतात.

दुर्गा भागवतांचं व्यासपर्व देखील वाचा, पे॑स आणी 'दुर्गाबाईशीं गप्पा' हे प्रतिभा रानडे ह्यांच पुस्तक देखील जरुर वाचा खुप छान माहीती मिळेल....

मान्य की ही कविकल्पना वाटते. पण फक्त तर्कशास्त्राच्या कसोटीवर तासुन बघायची असेल तर मूळ कथेपेक्षा जास्त तर्कशुद्ध वाटते की नाही?

त्या काळच्या संसाधनांच्या, तंत्रज्ञानाच्या आणि विचारशक्तीच्या दृष्टीने अशक्यप्राय वाटतं.??? ईजिप्त मध्ये पिरॅमिड चे मोठे शिळा़खंड कसे चढवले असतील? मला नाही वाट्त हे अशक्यप्राय..मनुष्यबळाच्या जोरावर व सामुहिक ईच्छाशक्तीच्या जोरावर काही ही अशक्य नाही...

भगीरथ वैग्रे इश्श्यू अपार्टः

गंगा ही या विशिष्ट मार्गाने गेली फक्त काही हजार वर्ष वाहाते आहे, असा त्याचा अर्थ होईल. त्याला दुजोरा देणारा भूगर्भशास्त्रीय पुरावा काही आहे का?

हो, ह्याला ठोस पुरावा आहे. हिस्टरी अँड कल्चर ऑफ इंडियन पीपल नामक ११ खंडी भारताच्या समग्र इतिहासाची माला आहे. त्यातील प्रथम खंडात हे दिलेले आहे. चॅप्टर ४, "द जिऑलॉजिकल बॅकग्रौंड ऑफ इंडियन हिष्ट्री", पान क्र. ८२ ते ८7. सारभूत वाक्ये खाली देतोय. As noted above, by early Pleistocene time, the dominant features of India's geography had taken place and the country had almost acquired most of it present day form except that the land in front of the newly formed Himalayas formed a great longitudinal depression, comlementary to the mountains and parallel to them. This trough was at first occupied by salt-water lagoons, which were gradually freshened. These lagoons were gradually filled by the waste of Himalayas by numerous streams descending from the mountain. This sedimentation continued for a very long time, and thus the narrow strip parallel to Himalayas was transformed into the great Indian plains. The thickness of the debris deposition is such that the bedrock is not found even at 2000 feet deep borings!!!! The greater part of the Indo-Gangetic plains is built up of very late alluvial flood deposits of the Indus & Ganges river systems, borne down from himalayas and deposited at their foot. But most of this terrain became dry and firm enough to be habitable for man only some 5000-7000 years ago. It has no mineral resources and has records for only the yesterday of geological time. Ample evidence is found regarding the common ancestry of Ganga, Brahmaputra and Indus rivers, their reversal & capture before attaining their present state, which affected Indian History at many a turn and corner. It was this notable pre-historic river, named "Shivalik river" by the pilgrim, that flowed from the head of the Sind gulf to the Punjab and thence along the foot of the embryonic Himalaya chains, through Simla and Nainital and Assam. Post-Shivalik earth movements in North-West Punjab brought about a dismemberment of this river system into subsidiary systems: 1. Present day Indus from Hazara. 2. Five rivers of Punjab 3. Rivers in Ganges system that take a South-Eastern course. The severed part of the Shivalik river became the modern Ganges, having in the course of time captured the transversely running Yamuna and converted it into its own affluent. Other Himalayan rivers like Alakananda, Gandak, Kosi, etc. which are really among the oldest water courses of North India, continued to discharge their water into this new river, irrespective of its ultimate destination. The deltas of large rivers were formed early, but their outline and surfaces changed materially in the last few centuries. These rives brought a lot of silt from the Himalayas and as a result, elevated the level of their beds as well as that of the nearby flat country. त्यामुळे , भगीरथ या एका माणसाने गंगा मृत्युलोकात आणली हे म्हणणे चूक असले तरी ती कथा एका खर्‍या नैसर्गिक घटनेवरती आधारलेली आहे याबद्दल शंका असू नये. वरील अवतरणांत "नेमके" पुरावे दिलेले नाहीत हे मान्य आहे, पण सध्या माझ्या हाताशी असलेला हा एकच सोर्स आहे, बाकीचे अधिक नेमके काही असेल तर ते नंतर बघून सांगेन.

अप्पा काका हे पुस्तक वाचण्यासारखे आहे त्या बाबतीत, शेवटची काही पाने चाळली तर कळून येईल Von Daniken- Chariots of the Gods " alt="" /> अश्याच अर्थाचे पृथ्वीवर माणूस उपरा हे सुद्धा एक पुस्तक वाचनात आले होते.

पुराणात ते लिहीलेले आहे तर त्यात नाकारण्यासारखे काहीच नाही. आणि लिहिलेले असेलच तर त्याबद्दल अभिमान न बाळगण्याचेही काही कारण नाही. राहिता राहिला प्रश्न चीनसारखे काहीतरी भव्यदिव्य करण्याचा तर तो मुद्दा मात्र मला एकदम मान्य आहे. पण आपण काहीच करत नाही आहे असेही नाही. आपली निम्मी शक्ती पाकिस्तानमुळे वाया जाते. चीनल तो प्रश्न नाही. त्यामुळे प्रगतीचा वेग चीनपेक्षा कमी असेलही कदाचित पण अगदीच नकारात्मक भूमिका घेण्याएवढा वाईटही नाही.

असे का?

प्रश्न मनोरंजक आहे. उत्तर कदाचित - "ते जास्त सोपे आहे म्हणून" असे असू शकेल.