जातीनिहाय जनगणना ?

च्यायच्या गावात कटकट ... नुस्ता जातीचा विषय निघायचा अवकाश .. जो नाही तो बाह्या सावरुन टंकायला बसतो .. =)) मस्त दळण दळलंय खाली एकेकानं .. :) मी स्वतः कोणती जात मानत नाही , मी माझे मित्र जात पाहुन ठरवत नाही , मी जातीनुसार एखाद्याला ट्रिट करत नाही , विषय संपला , आणि हो .. अंतरजालावर जातीविषयक खंडिभर प्रतिसादांचा रतिबही घालत नाही :) -(सेण्सिबल) नेतील कुठ्ठे ?

जातीभेदाचे संपूर्ण उच्चाटन झाले आहे असा ऋषीकेशचा आणि माझा सूर नाही. पण आधी परिस्थिती जेवढी वाईट होती त्यापेक्षा आता कमी वाईट आहे ना? अदिती

उघडपणे जात पाळणे आता शक्यच नाही. पण मनातून ती आहेच. नक्कीच. मनातून जात नाही आणि सध्या ज्याप्रकारे जातींवरून राजकारण चालते त्यामुळे तर माझ्या हयातीत तरी खरोखर परिस्थिती सुधारलेली मला दिसणार नाही याची मला खात्री पटलेली आहे. मध्यंतरी, मराठवाड्यातील एका छोट्या शहरातील काही नातेवाईकांना भेटण्याचा योग आला. अर्थातच नातेवाईक असल्याने 'ते' नसून 'आपले' होते. पण तसे असले तरी जात्यंध नव्हतेच. आज (आणि पूर्वापार) दलितांना त्रास देण्यात ब्राह्मणच पुढे होते वगैरे म्हणले जाते. अर्थात ते खरेच आहे. पण या बागुलबुवाला पुढे करून बाकीचे मात्र आपली जबाबदारी झटकतात किंवा टाळतात. मराठ्यांनी, आणि गंमत म्हणजे आज जे स्वतःला 'इतर मागासवर्गिय' म्हणवतात त्यांनी, दलितांवर किती अत्याचार केले याची गणतीच नाही. फक्त ब्राह्मणांनाच झोडपले, ब्राह्मण तसेही हुशारच. शिक्षणात वगैरे पहिल्यापासूनच पुढे होते. आपली सुगी राहिली नाही हे कळल्यावर जमेल त्या मार्गाने शहरात पसरले, परदेशात गेले (कारण एकच... अस्तित्वाची लढाई). फारच थोडे गावातून राहिले. संख्याबळ तर गेलंच. पण दरम्यान सत्ता परत एकदा मराठ्यांच्या हातात आली. तरीही दलितांवर अत्याचार चालूच आहेत. माझ्या नातेवाईकांपैकी एकजण महाराष्ट्रातील एका अतिशय ताकदवान अशा मराठा नेत्याचा स्वीय सहायक आहे. त्यामुळे बर्‍याच भानगडी समजल्या. त्यात मराठा नेत्यांनाही सहायक म्हणून 'आपलेच' लोक कसे लागतात हेही कळले. शिवाय, मुद्दाम जातीद्वेष कसा वाढवला जातो, दलितांना कसे वागवले जाते वगैरे सगळे ऐकायला मिळाले. अर्थात मी त्यातले ५०% जरी खरे धरले तरी गंभीरच आहे प्रकरण एकंदरीत. असे सगळे असले तरी, आज दलित अथवा पुरोगामी म्हणले की झोडपायला फक्त ब्राह्मणच दिसतात का? मराठ्यांच्या हातात पूर्वापार सत्ता होती. गावात पाटलाचं राज्य असायचं. इतर तथाकथित सवर्ण जातींचं काहीच उत्तरदायित्व नाही का? त्यांचं माप त्यांच्या गळ्यात का नाही घातलं जात? मला तरी हे सगळे प्रश्न पडतात. बहुतेक माझा अभ्यास कमी पडत असेल किंवा मी अजून पुरेस 'जागृत' झालो नसेन. किंवा......... मला दोन्ही बाजूंनी विचार करायची सवय असेल. टीप: मला कोणत्याही प्रकारे ब्राह्मणांची भलामण करायची नाही अथवा ब्राह्मणांनी अत्याचार केलेच नाहीत वगैरे विधानं करायची नाहीत. अत्याचार झाले, अजूनही होत आहेत हे निर्विवाद सत्य आहे. मी स्वतः वैयक्तिकरित्या जात अथवा अस्पृश्यता मानत नाही आणि भूतकाळात जे काही घडले ते नृशंस होते आणि माणूसकीला काळिमा आहे असे माझे मत आहे. आरक्षणासारख्या उपायांना माझा सशर्त पाठिंबा आहे, कमीतकमी सध्या आरक्षणाच्या नावाखाली जे चालले आहे त्याला तर नाहीच. बिपिन कार्यकर्ते

उघडपणे जात पाळणे आता शक्यच नाही. पण मनातून ती आहेच.

आता बघा इंग्रजांच्या काळात रोटी-बेटी व्यवहाराबरोबरच अस्पृश्यता होती तेव्हा जातीनिहाय गणाना होत असे त्याने काय फरक पडला? पुढे सरकारने काहि विमुक्त, दलित व भटक्या जाती सोडल्यास जाती विचारणे बंद केले. जाती मुद्दामहून समोरून विचारल्याशिवाय किंवा आडनाव परिचित असल्याशिवाय जात कळणे दुरापास्त झाले. आणि आता तर रोजच्या व्यवहारात मी जरी जाती विचारणारी मंडळी बघतो तरी त्यामुळे रोजचे निर्णय/व्यवहार बदलले जात नाहित. अर्थातच ही प्रगती आहे हे तुम्हालाही कबूल व्हावे. आता प्रश्न आहे ती मनातून आहे का? तर होय काहि प्रमाणात आहेच. पण मग तीच्याकडे दुर्लक्ष करून तीला संपवायचं की पुन्हा एकदा जातींचं भूत उकरून - ज्यामुळे काहि जणांचा अभिमान-गर्व-वर्चस्व फूलेल तर काहि वर्ग दुखावला जाईल- जिवंत करायचं? असा विचार करून मी "जातीनिहाय गणनेची गरज नाहि" असे मत दिले आहे ऋषिकेश ------------------ इथे दुसर्‍यांच्या ब्लॉगची जाहिरात करून मिळेल. योग्य बोलीसह संपर्क साधावा.

मालक, १८८१ ते १९३१ पर्यंत जातीय जनगणनेनुसार दिलेले सध्याचे जे आरक्षण आहे, तेच अजून नीट भरले जात नाही. दिलेले आरक्षणाचा तक्ता जर पाहिला तर तेही कमीच जाणवेल. [लोकसंख्या आणि त्यावरील आरक्षण]कितीतरी अनुशेष शिल्लक आहे. तेव्हा नव्या जातीय जनगणनेनुसार जो-जो कोणी उपेक्षित समाज आहे, आणि ज्यांना ज्यांना आरक्षणाची गरज आहे, त्यांना त्यांना न्याय मिळाला पाहिजे असे वाटते.