फाऊंडेशन

विकास भाऊ, काय देखील कळाले नाय बॉ. जरा पुन्हा मराठी मध्ये लिहता काय ? नाय तशी अडचण नसावी तुम्हाला काय म्हणता ? राजे (*हेच राज जैन आहेत)

विकासराव, तुमचा व्यासंग पाहून थक्क झालो! लय भारी लेख.. तात्या.

ऍसिमोव्हच्या गोष्टी विचारपूर्ण असतात, ध्येयवादी असतात. माझ्या एका मित्राला ही फाउंडेशन मालिका आवडते, पण मी अजून वाचलेली नाही - "आगामी" यदीत आहे. परीक्षण-ओळखीबद्दल धन्यवाद.

विकासराव, तुमचा व्यासंग पाहून थक्क झालो! लय भारी लेख.. तात्या. हे खरं..... पण.... मला सगळंच अगम्य वाटलं..म्हणजे बुद्धिला नाही झेपलं.... -प्राजु

काल पासून या लेखाला ओझरता वाचायचो आणि मधेच सोडून द्यायचो आता मात्र निवांत वाचून काढला !
आम्हाला जे आवडले ते,  दुसर्‍या फाऊंडेशनचा शोधापासून ते  "तू कुठल्या संस्कृतीला वैश्वीक करायला निवडशील? " आणि याच विचाराजवळ येऊन थांबलो. आपले लेखन आणि आपली आवड आवडली ! येऊ द्या असेच संस्कृती आणि माणसाचा विचार करायला लावणारे लेख.

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे

नमस्कार, आपल्या सर्वांच्या प्रतिक्रीयांबद्दल धन्यवाद. पुस्तक मालीका परिक्षण अमंळ मोठे झाल्याने आणि विषय अचानक वेगळा असल्याने जरा "आउट ऑफ कॉन्टेक्स्ट" झाले असल्यास क्षमस्व. त्यात मिसळपाव समिती सदस्य म्हणून गोष्टी दरोज नजरेखालून घालत असलो तरी वेळेअभावी पटकन प्रतिसाद देऊ शकलो नाही. पण खाली अगदी थोडक्यात मला काय सांगायचे होते ते लिहीतो: फाऊंडेशन ही पुस्तक मालीका आजही खूप प्रसिद्ध आहे. म्हणजे उदाहरणच देयचे झाले तर २० व्या शतकातील ऍन रँड चे फाऊंटनहेड, आर्थर सी क्लर्क चे २००१ ए स्पेस ओडीसी, अगदी एच जी वेल्सचे टाईम मशीन ही पुस्तके जशी अजून लोकप्रिय आहेत त्याच पद्धतीतील हे पुस्तक आहे. या पुस्तक मालीकेवरून जालावर अनेक संदर्भ (विकीसकट सर्वत्र) मिळतात. त्याचा गाभा हा दोन संस्कृतीतील स्पर्धा दाखवतो - एक केवळ वैज्ञानीक जी त्या मानाने झटपट साध्य होते आणि ज्यात व्यक्तिगत स्वातंत्र्य हेच सर्वस्व मानणारे तर दुसरी "वसुधैव कुटुंबकम" या वचनावर आणि धर्म्-अर्थ-काम-मोक्ष यावर आधारीत - ज्यात देखील जीवन आनंदाने जगण्याबद्दलच म्हणले आहे फक्त एकेरी व्यक्तीगत स्वातंत्र्य हाच फक्त त्याचा गाभा न करता तो त्याचा सामाजीक जाणीव/जबाबदारी बरोबरचा एक भाग म्हणून केला आहे. परंतू कुठलीही संस्कृती तयार करताना त्यातील तत्वज्ञान हे शुगरकोटेड पिल्स सारखे वेगवेगळ्या पद्धतीने सांगीतले जाते. त्याचा मतितार्थ न समजता ते "साधन" म्हणून वापरायच्या ऐवजी जेंव्हा "साध्य" म्हणून त्याच्या मागे जायची "साधना" केली जाते तेंव्हा सगळेच बिघडते. ऍसिमोव्हने वैज्ञानीक कथेत स्पेस, तंत्रज्ञान, विज्ञान याचा उपयोग करून असे मानवी स्वभाव व्यक्तिगत आणि सामुदायीक पणे उलगडून दाखवलेत. त्याची "सिमिली" बर्‍याचदा आत्ताच्या जगात पण पहायला मिळते. शंकराचार्याच्या चर्चेवरून मला अशीच सिमिली वाटली.. म्हणून हा वेगळा लेख लिहीला.

+१