आजची स्त्रीची प्रतिमा - १

रंजिताबाई अवखळ, नित्यानंद बाबा महान आणि खिचडी किती चविष्ट! अशाप्रकारे गुरुवारचा उपवास करणारा खिचडीचा घास घशात अडकून मेला तरी चालेल. असो संपादकीय धोरणात अशी चित्र, त्याचे सविस्तर वर्णन आणि त्यामुळे स्थळाला मिळणार्‍या मोठया टिचक्या जास्त महत्त्वाच्या वाटत असतील तर प्रश्नच नाही. काय धोरण आहे ते ठरवून एकदाचे जाहीर करून टाका म्हणजे जिथे फक्त दारू मिळेल तिथे दुधाची अपेक्षा करायचा प्रश्नच नाही. ललित लि़खाणात काय लिहायच आहे त्याची मुभा असतांना अशी चित्र आणि कॉमेंट्स ची गरज काय?

फारशी माहिती नसलेल्या कर्तबगार राणी चन्नमाची माहिती करून देणारा छान लेख. अजून थोडी सविस्तर माहिती असती तर चांगले झाले असते. चर्चा राणी चन्नमापेक्षा इतर विषयावरच जास्त होत आहे म्हणून माझेही त्यावर दोन टक्के आपल्या अंगप्रत्यांगाचे प्रदर्शन करणाऱ्या स्त्रियांची चित्रे देऊन विविध मासिके, वर्तमानपत्रे, संकेतस्थळे स्त्रित्वाचा अपमान करतात असे नेहमी म्हटले जाते. तसे केल्याने असा अपमान होतो की नाही याची मला कल्पना नाही पण पुढील मुद्द्यांचा जरूर विचार व्हावा. १. ही चित्रे देणाऱ्या नक्की कोण असतात? स्त्रियाच ना?त्यांच्यावर तशी चित्रे देण्याबद्दल सक्ती होते का?तशी सक्ती केल्यानंतरची छायाचित्रे मासिकांमध्ये नक्कीच छापली जात नसावीत असे वाटते. परिस्थितीमुळे चार पैसे मिळवायला या स्त्रिया अशी छायाचित्रे देतात असे आहे का? कत्रीना कैफ, मल्लिका, ऐश्वर्या (२००४ च्या कान्स फिल्म महोत्सवातील छायाचित्रे) या तरी चार पैसे मिळवायला तशी छायाचित्रे देतात यावर कोणाचा विश्वास बसणार नाही. मग जर का अशी छायाचित्रे देऊन असा अपमान होत असेल तर त्याबद्दल अशी छायाचित्रे देणाऱ्या त्या स्त्रिया पण तितक्याच दोषी नाहीत का? २. फेमिना सारख्या मासिकांमध्ये नऊवारी साड्या नेसलेल्या स्त्रियांची छायाचित्रे असतात का? नाही ना? मग अशा मासिकांमध्येही थोड्याफार फरकाने तशीच छायाचित्रे दिल्याने असा अपमान होत नाही का? ३. बहुतांश मुलींना सलमान खान आवडतो. आणि तो त्याचा अभिनय, रूप (?) याबरोबरच नक्की कोणत्या कारणासाठी आवडतो ते लिहायलाच हवे का?अर्थात त्याबद्दल त्यांना मी दोष देत आहे असे अजिबात मानायचे कारण नाही. विरूध्द गोष्टीचे आकर्षण सगळ्यांना असते आणि ते पूर्णपणे नैसर्गिक आहे. पण माझा प्रश्न आहे की अशावेळी त्याच न्यायाने ’पुरूषत्वाचा’ अपमान होत नाही का? अमेरिकेत ’प्लेबॉय’ प्रमाणेच ’प्लेगर्ल’ ही असते. मग अशावेळी ’पुरूषत्वाचा’ अपमान का होत नाही? याउलट स्त्रित्वाचा अपमान अधिक कधी होतो याविषयी आय.आय.एम मध्ये अगदी जवळून बघितलेल्या प्रकारांवरून सांगतो-- गोल्डमन सॅक्स आणि इतर इन्व्हेस्टमेन्ट बॅंकांमध्ये ट्रेडींग आणि विश्लेषण करायचे जॉब प्रोफाईल असतात तसेच सेल्सचेही जॉब प्रोफाईल असतात. सामान्यत: इतर सेल्सच्या जॉबमध्ये (विमा कंपन्या वगैरे) पुरूष जास्त प्रमाणावर आढळतात कारण ते उन्हापावसात बाहेर जाऊन पायपीटीचे काम असते. पण इन्व्हेस्टमेन्ट बॅंकांमध्ये सेल्सचा जॉब म्हणजे क्लाएंटबरोबर पंचतारांकित हॉटेलमध्ये पार्टी करणे आणि गोड बोलून आपल्या कंपनीचे प्रॉडक्ट विकून आपला कार्यभाग साधणे असा असतो. अशा ठिकाणी सुंदर आणि तरूण मुली अशा बॅंकांना हव्या असतात. याचे कारण अशा मुली आपल्या रूप आणि आवाजाच्या बळावर क्लाएंटच्या गळ्यात आपल्या कंपनीचे प्रॉडक्ट मारू शकतात. आणि अशा मुली क्लाएंटबरोबर जाऊन दारू प्यायला आणि इतर अनेक गोष्टी करायला तयार असतील तर त्यांची प्रगती विलक्षण वेगाने होऊ शकते. आज गोल्डमन सॅक्सच्या सेल्समध्ये सुंदर चेहरा आणि लूज कॅरॅक्टर या बळावर गलेलठ्ठ पगार कमावणाऱ्या आय.आय.एम च्या माजी विद्यार्थीनी आहेत. इन्व्हेस्टमेन्ट बॅंकांच्या सेल्समध्ये बुध्दीमत्ता आणि कष्टाच्या जोरावर पुढे जाता येईल त्यापेक्षा बरेच जास्त चेहरा आणि लूज कॅरॅक्टरच्या जोरावर जाता येऊ शकते.आणि केवळ त्या कारणांसाठी मुद्दामून मुलींना अशा जॉब्ससाठी निवडण्यामुळे स्त्रित्वाचा अधिक अपमान होत नाही का? आपले मत ऐकून घ्यायला आवडेल.

श्रावण, उत्तम प्रतिसाद. (काही प्रतिसाद आणि प्रतिसादक यांच्याकडे श्रावण दुर्लक्ष करतात, त्यांनी विचार करण्याची वेळ आली आहे असे समजावे.) आपल्यासारखाच विचार करणारे बरेच लोकं आहेत आणि ते आपल्याला जवळचे वाटतात हा विचार खरोखर सुखावह आहे. याच मालिकेतलं (माझ्याकडून) दुसरं पुष्प मी 'लिझ माईट्नर' बद्दल लिहीणार होते. पण आता मेघना म्हणते तशी 'डायव्हर्सिटी' निर्माण करण्याची गरज पहिल्याच पुष्पातून दिसत आहे. आत्ता, इथे कमी वेळात, नीट विचार न करता "असल्या चित्रांनी बायकांचा अपमान कसा होतो' हे लिहीत नाही. वेगळा धागाच काढता येईल. माझ्या आधी जमल्यास श्रावण, बिपिन, मुक्तसुनीत, चतुरंग, रेवतीताई ... किती नावं लिहू ... तुम्हीही लिहू शकता. अदिती जाता जाता: माधुरी दिक्षितने 'हम आप के ..' मधे बॅकलेस चोळी घालणे आणि राखी सावंतनेही कमी कपडे घालणे यात फरक असावा, असतो. तो जाणवत, कळत नसेल तर शब्द बापुडे केवळ वारा.

आजची खादाडी समवेत इतर चित्रे हवीतच कशाला ? हे मला अजून पर्यत समजले नाही. म्हणजे बायकांऐवजी इतर चित्रे जरी लावली गेली तरी त्यांची गरज नाही असे मला वाटते. त्यापेक्षा खादाडीचा फोटोच जरा मोठा टाकला तर खादाडी छान एन्जॉय करता येईल. कधीतरी विरंगुळा म्हणून, विनोद म्हणून 'आजची खादाडी अमकी बरोबर; असे टाकले तर ठीक आहे. पण रोजच तेच नको वाटते. >> पण जिथे पाहावं तिथे मुखपृष्ठावर, बिलबोर्डांवर तारुण्याने मुसमुसलेल्या व अंगप्रदर्शन करणाऱ्या मोहिनी दिसत राहातात. ही विसंगती कमी करण्यासाठी या लेखमालेचं प्रयोजन. अरेरे चांगल्या लेखमालेच प्रयोजन करण्यासाठी इतक्या फुटकळ कारणाचा आधार घ्यावा लागला. त्यापेक्षा मुखपृष्ठावरिल चित्रांना विरोध दर्शवणारा वेगळा धागा काढायचा ना. त्यामुळे झालय काय की चिनम्मा राहिली बाजूला आणी चर्चा वेगळीकडेच भरकटत चालली आहे. या पहिल्या लेखात तरी हेतू (कर्तबगार स्त्रियांच कर्तृत्व वाचकांसमोर आणणे) सफल झाला नाही. आणि 'जिथे पाहाव तिथे' म्हणजे - आणखी कुठे अशी चित्रे लावली गेली. मला तर फक्त मुखपृष्ठावरच दिसतात अशी चित्रे. तात्यांच्या कालच्या एका लेखात आहे असे चित्र पण तात्या असा लेख रोज रोज नाही लिहीत. जिथे पाहाव तिथे हा शब्दप्रयोग अतिशयोक्तीपूर्ण वाटतोय. जय महाराष्ट्र , जय मराठी !

एकंदरीत चर्चा वाचून करमणूक झाली.. चन्नम्मांच्या संदर्भात अधिक प्रतिसाद आले असते तर ते वाचायला अधिक आवडले असते.. परंतु अधिकाधिक प्रतिसाद हे मिपाच्या खादाडी सदराबद्दलच आहेत ज्यांचा ते सदर बदलण्यास तूर्तास तरी काहीही उपयोग होणार नाही! असो, तात्या.

आदिती, लेख आवडला. बाकी मिपा वरची चित्रे खटकली तरी शेवटी तो मालकांचा चॉईस असे म्हणून दुर्लक्ष करते झाले.

प्रकाटाआ -अनामिक

माझाच प्रतिसाद का म्हनून उडीवला म्हने?? आनिबानी संपली नव्हं? -- सुरेखा कारभारी दमानं.....

स्त्री ही क्षणाची पत्नी आणि अनंत काळची माता असते असं आपण म्हणतो. भारतीय संस्कृतीत स्त्री ही देवीसमान आहे असंही म्हणण्याची पद्धत आहे. पण प्रत्यक्षात दिसायला काय दिसतं? जाहिरातींतून, सिनेमांतल्या आयटम गाण्यांतून, टीव्हीवरच्या सीरियल्समधून, आंतर्जालावर ठिकठिकाणी स्त्रीचं क्षणभंगूर रूप केवळ आपल्या डोळ्यांसमोर येतं. शिवाजीला संस्कार देणारी जिजाबाई अधूनमधून जयजयकार करण्यासाठी इतिहासाच्या पुस्तकात दडून राहाते. पण जिथे पाहावं तिथे मुखपृष्ठावर, बिलबोर्डांवर तारुण्याने मुसमुसलेल्या व अंगप्रदर्शन करणाऱ्या मोहिनी दिसत राहातात नॉर्मल स्त्रिया आणि या १०% स्पेशल ( हल्ली abnormal ला special म्हणतात )या दोन वेगळ्या आहेत आणि दोन्हीचे महत्व/ उपयोग वेगळे. घरात/ कामकाजाच्या ठिकाणी नॉर्मल आणि चित्रपट, मुखपृष्ठ वगैरे ठिकाणी या १०%.

अवांतर. . : इतर स्त्रियांचे सौंदर्य आणि त्याचा उदो उदो एवढा का खटकतो ? कोलहयाला द्राक्षे आंबट अस तर नाही ना ? शालेय शिक्षणात अयशस्वी ठरलेले शिक्षण पद्धतीला दोष देतात आणि दिसायला यथा तथा असलेले लोक मनाच्या सौंदर्याचे गुणगान गातात !

चन्नम्मेचा वारसा चालवू पहाणार्‍यांपैकी मी एक, म्हणजे नक्की काय करता ?

अशा प्रकाराच्या फोटोंना सरसकट विरोध नसून नेहमी नेहमी असेच फोटो बघावे लागणे याला विरोध आहे. स्त्री कडे केवळ याच प्रकारे बघणे हे नामंजूर आहे असे काहीसे वाटले लेख वाचून पुन्हा गल्लत. नट्यान्साठि एक दृष्टिकोन आणि सभ्य स्त्रियांसाठी वेगळा !

येका दमात लिवं की रं...सगळं!! असल्या फटाकड्या पोरी लावायल आमाला तरी काय आबजेक्स्नान नाय! तात्या लै वर्सांपासून लावतोया.. तात्या वैनी छान आहे म्हना आनि सोडून द्या की... पुर्वी करायचा तसं -- सुरेखा कारभारी दमानं.....

विसोबा खेचर, क्लिंटन, टारझन आणि वेताळशी सहमत.

प्रकाश घाटपांडे: ज्या उत्त्तान स्त्रियांचे फोटो मुखपृष्ठावर असतात त्यांना स्वतःला या विषयी काय वाटत? स्त्रिया नव्हे, तर फोटो उत्तान असु शकतात. मिपावर मी सगळ्यात नविन सभासद असेन पण आजपर्यन्त एकहि उत्तान फोटो पहिलेला नाहिये.

फोटोबद्दल आगपाखड करणार्‍यांपैकी किती स्त्रिया ब्यूटी पार्लर, accessories आणि सौंदर्यप्रसाधनांपासून लाम्ब राहतात ?

कधीतरी ठीक आहे कधीतरी असे फोटो लावणे ठीक आहे, पण रोज रोज असे नसावे असेच म्हणतो. आनी खरोखर लावन्यासरखे चांगले फोटो खुप आहे. ह्या खादाडी मध्ये फ़क्त स्त्रीयांचेच फोटो नसावेत. बाकि सर्वांचा (लेकी - सुना) विचार करुनच योग्य निर्णय घेण्यात यावा ही विनंती.

पेनरावांनी एकच प्रतिसाद थोडा विस्तृत लिहिला असता तर बरे झाले असते.. असो, लौकरच या धाग्यातील चन्नम्मांविषयी प्रतिसाद-मजकूर वगळता मिपाचे मुखपृष्ठ, खादाडी संदर्भातले प्रतिसाद/मजकूर कदाचित अप्रकाशित केले जातील.. तात्या.

लेख अत्यंत विस्कळित आहे. माननिय आदितीना जे काही सांगायचे आहे ते एका मुद्याला धरून नाही. बाकी, माहिती चांगली जमली आहे. ही माहिती सांगत असताना एकदम मिपा मुखपृष्ठावर का घसरल्या? कदाचित प्रतिक्रिया देताना लोकांनी राणी चेन्नम्मावर कमी लक्ष दिले. असो, ख्ररं म्हणजे अशी चित्रे असणे यात मला काहीही गॅर वाटत नाही.

हा सगळा उहापोह वाचून माहिती असलेलीच एक गोष्ट पुन्हा ठळकपणे समोर आली. बायका अतिशय संवेदनशील असतात. म्हणून काचेचे भांडे समजून त्यांच्याशी वागावे. उपसिद्धांत- बायका अतिशय संवेदनशील असतात, म्हणूनच त्या वेदनाशील देखील असतात. कोणाला कशातून वेदना होतील काही सांगता येत नाही. अवांतर- पुरुष बरे, (निगरगट्ट असल्याने?) सुखी असतात. भावनेने विचार न करता तर्काने विचार करणेच उत्तम, असे त्यांना वाटत असते.