पठडीबाह्य/आवर्जून बघण्यासारखे चित्रपट

या चित्रपटाची नायिका ही स्त्री एका मोठ्या दुकानात व्यवस्थापक असते, जरा अतीच रोखठोक असते. आपल्या लहान मुलीला कुठल्याही चमत्कारावर विश्वास ठेवायला मनाई करते. त्यामुळे लहान मुलीत बालसुलभ गोडपणा कमी होऊन एका प्रकारचा कडवटपणा येऊ लागलेला असतो. या सांता-क्लॉजच्या खटल्याच्या अनुषंगाने नायक या करियर-वुमनला हळवी, गृहवत्सल बनवतो, आणि लहान मुलीमध्ये पुन्हा चमत्कारांबद्दल विश्वास जागवतो. सडेतोड करियर स्त्रिया शुष्क असतात, वास्तववादी विचार करणार्‍यांना स्वप्नरंजन करण्याइतपत कल्पनाशक्ती नसते, ते नीरस असतात, आणि लहान मुलांचे सुख घालवतात. चांगला पुरुष सापडला तर अशा शुष्क स्त्रीचीही देवी होऊ शकते, असे या चित्रपटाच्या कथेतून निष्पन्न होते. हा चित्रपट १९४७ मध्ये प्रथम प्रदर्शित झाला. दुसर्‍या महायुद्धाच्या काळात तरुण पुरुष परदेशी युद्धासाठी गेले, आणि स्त्रियांना रोजीरोटीसाठी घरातून बाहेर पडावे लागले. दुसरे महायुद्ध संपले, तरुण पुरुष यू.एस.मध्ये परत आलेत. नोकरी करणार्‍या आर्थिक-मुक्त स्त्रियांनी भरलेला समाज बघून त्यांचा मोठा गोंधळ झाला. हे मुक्त-करियर-स्त्रीचे भूत पुन्हा गृहदेवतेत कसे बदलायचे? या विचारधारेतून हा चित्रपट तयार झालेला दिसतो. अगदी आजपर्यंतही अशी मनोवृत्ती दिसते. उद्योगधंद्याच्या जगात महत्त्वाकांक्षा असलेल्या स्त्रिया कित्येकदा शुष्क-मातृत्व आणि सत्तेसाठी वखवखलेल्या दाखवतात. स्त्रीमुक्तीची आणि वास्तववादी विचारसरणीची बालवत्सल आव आणून इतकी गोंडस, लोभस, चीरफाड करणारा "मिरॅकल ऑन ३४थ स्ट्रीट" हा माझ्या नावडत्या चित्रपटांपैकी एक आहे. सांता-क्लॉज-सिद्धीतून वास्तववादाच्या नालस्तीचा वारसा (वास्तववाद=कल्पनाशून्यता+भावनाशुष्कपणा हा विचार), हल्लीच्या 'पोलर एक्स्प्रेस' या चित्रपटाने पुढे चालवला आहे. मात्र 'पोलर एक्स्प्रेस' स्त्रीमुक्तीबाबत 'पोलिटिकली करेक्ट' राहातो. (फँटॅस्टिक व्हॉयेज मोठा गमतीदार चित्रपट आहे - आवडला! वास्तववाद मानूनसुद्धा कल्पनारम्य चित्रपटातून आनंद मिळवता येतो!)