आय.आय.एम. अहमदाबादमधून

नमस्कार मंडळी, सर्वप्रथम माझा लेख आवडला आणि ते आवर्जून नमूद केल्याबद्दल सर्वांना धन्यवाद.मिपाकरांकडून मिळालेले प्रोत्साहनात्मक प्रतिसाद हुरूप वाढवणारे असतात. आय.आय.एम मध्ये प्रवेश मिळण्यासाठी परिश्रमाबरोबरच नशीबाचीही साथ असावी लागते.कॅटच्या परिक्षेत गडबडीत एखादे उत्तर चुकले तरी ते चुकलेले उत्तर आय.आय.एम. मधील प्रवेश मिळणे आणि न मिळणे यातील फरक असू शकते. अनेकदा आय.आय.एम मध्ये प्रवेश न मिळालेले विद्यार्थी प्रवेश मिळालेल्या अनेकांपेक्षा अधिक योग्यतेचे असतात.इथे नशीबाचा भाग असतो.काहीही असले तरी गेल्या ५० वर्षांत या संस्थेतून पदवी घेऊन बाहेर पडलेल्यांची संख्या १० हजारांपेक्षा कमीच आहे.त्यामुळे या संस्थेविषयी पाहिजे ती माहिती सर्वांना मिळत नाही आणि ही संस्था नक्की आहे कशी आणि तिथले विद्यार्थी नक्की काय करतात याविषयी अनेकांना कुतूहल असते.एका लेखातून इथल्या सर्व गोष्टींवर लिहिता येणे शक्य नाही तरी या लेखामुळे मिपाकरांना उपयुक्त माहिती मिळाली याचे समाधान आहे. अशा संस्थांमध्ये शिकायला मिळायचा एक चांगला परिणाम म्हणजे आपले पाय जमिनीवरच राहतात.कारण आपल्यापेक्षा अधिक योग्यतेचे आणि चांगल्या प्रोफाईलचे अनेक विद्यार्थी अशा संस्थेत असतात.तेव्हा बाहेर आपली कॉलर कितीही ताठ केली तरी ’समर इंटर्नशीप’ साठी गोल्डमन सॅक्स, मॅकिन्झी सारख्या नावाजलेल्या कंपन्या मुलाखतीला बोलवतही नाहीत तेव्हा आपल्या ’ताठ कॉलर’ ला फारसा अर्थ नाही हे लगेचच लक्षात येते. आता वळू या भेंडी बाजार यांच्या प्रश्नाकडे.आय.आय.एम चे प्राध्यापक राष्ट्रीय पातळीवर तर नक्कीच ’डॉन’ आहेत. प्रा.समर दत्ता हे अर्थशास्त्राचे प्राध्यापक भारताने जागतिक व्यापार संघटनेत (डब्ल्यू.टी.ओ) सरकारने काय भूमिका घ्यावी यासाठी सरकारने नेमलेल्या समितीवर आहेत.कमल नाथ आणि आता आनंद शर्मा यांच्याकडून त्यांना सल्लामसलतीसाठी निमंत्रण असते. अर्थशास्त्राचे दुसरे प्राध्यापक रविंद्र ढोलकिया भारत सरकारच्या वेतन आयोगावर होते. अकाऊंटिंग आणि फायनान्सचे प्राध्यापक (राजेन्द्र पटेल, अजय पांडे) अनेक आंतरराष्ट्रीय कंपन्यांचे सल्लागार आहेत. शिकागो येथील केलॉग स्कूल ऑफ बिझनेस मधील मार्केटिंगचे अग्रगण्य प्राध्यापक फिलीप कोटलर यांच्याबरोबर आय.आय.एम अहमदाबादमधील मार्केटिंगचे प्राध्यापक ऍब्रॅहॅम कोशी यांनी कोटलर यांच्या मार्केटिंग मॅनेजमेन्ट या मार्केटिंगमधील बायबलची दक्षिण आशियासाठी विशेष आवृत्ती लिहिली आहे. आता या सर्व प्राध्यापकांनी नियतकालिकांमध्ये किती लेखन केले आहे याची कल्पना नाही.खरे सांगायचे तर पहिल्या वर्षी ठरलेल्या अभ्यासक्रमाव्यतिरिक्त फारसे काही वाचायला वेळ होतच नाही. असो. अदितीने सांगितल्याप्रमाणे फोटो मोठे करता येतात का ते बघतो. तसेच मिसळभोक्ता यांनी आमच्या मेसमधील खाण्याचा आस्वाद पूर्वीच घेतला आहे हे वाचून आनंद वाटला. बाकी टारझन, वेताळ, ज्ञानेश,विकास, चित्रा,नंदन,स्वाती आणि मदनबाण यांच्यासारख्या ज्येष्ठ मिपाकरांच्या प्रोत्साहनाबद्दल धन्यवाद. --------- विल्यम जेफरसन क्लिंटन वसतीगृह क्रमांक १९ खोली क्रमांक ८ भारतीय प्रबंध संस्थान वस्त्रापूर अहमदाबाद-३८००१५ गुजरात ---------

नमस्कार मंडळी, सर्वप्रथम उत्तर द्यायला होत असलेल्या उशीराबद्दल दिलगिरी व्यक्त करूनच सुरवात करतो. आय.आय.एम मधील विद्यार्थीजीवन हे खरोखरच खूपच ’हेक्टिक’ असते आणि त्यामुळे आज लिहू उदा लिहू असे करत एवढा उशीर झाला.असो. आय.आय.एम मधील विद्यार्थीजीवनावरील माझा लेख मिपाकरांना एवढा आवडला याबद्दल आभार मानावेत तेवढे थोडेच आहेत.आपल्यापैकी काहींना तो ’ऑल टाईम’ चांगला लेख वाटणे हे मिपाकरांकडून माझ्या लेखनाला मिळालेले प्रशस्तीपत्रच समजतो. आता राहिलेल्या मुद्द्यांवर माझे मत मांडतो. >>पण 'प्रोफाईल' वगेरे खरच महत्वाचं असतं का?... आणि कोणतही 'प्रोफाईल' कचरा वगेरे कसं असेल?... हो प्रोफाईल खूपच महत्वाचे असते.कारण मूळ लेखात लिहिल्याप्रमाणे आय.आय.एम अहमदाबादने कॅटला बसलेल्या दर १० हजार विद्यार्थ्यांपैकी केवळ १४ विद्यार्थ्यांची निवड केली.आता त्या १४ मध्ये आपला नंबर लागण्यासाठी काहीतरी विशेष आपल्या प्रोफाईलमध्ये असणे गरजेचे असते. आय.आय.टी मधील विद्यार्थ्यांना ते बरेच सोपे जाते कारण त्यांनी आय.आय.टी मध्ये प्रवेश मिळवून आपली गुणवत्ता सिद्ध केलेलीच असते.त्यातही आय.आय.टी मध्ये पहिल्या १०% मध्ये नंबर असेल तर त्यांचा मार्ग खूपच सोपा होतो.पण तसे नसेल तर इतर कॉलेजमधील विद्यार्थ्यांना निबंधलेखन आणि मुलाखतीत खूपच चांगली कामगिरी करावी लागते. अर्थातच नशीबाचा वाटा कोणीच नाकारू शकत नाही. आता एखादे ’प्रोफाईल’ कचरा म्हणणे म्हणजे अतिशयोक्ती जरूर आहे पण सांगायचा मुद्दा म्हणजे अत्यंत उच्च दर्जाचे प्रोफाईल असलेले विद्यार्थी आय.आय.एम मध्ये येतात आणि त्यापुढे आपले प्रोफाईल काहीच नाही याची जाणीव होते. अवांतर: भारतातील आणि इतर देशांमधील बी-स्कूलमध्ये प्रवेशप्रक्रियेत मूलभूत फरक आहे. भारतात कॅट परीक्षेला अतोनात महत्व आहे. एखादा विद्यार्थ्याचे प्रोफाईल कितीही चांगले असेल तरी परीक्षेत अपेक्षित मार्क न मिळाल्यास त्याला प्रवेशाच्या दुसऱ्या टप्प्यासाठी बोलावले जात नाही. पण हावर्ड,केलॉग,लंडन बिझनेस स्कूल यासारख्या जगातील आघाडीच्या बी-स्कूल मध्ये प्रवेशपरीक्षेला (जीमॅट) तितक्या प्रमाणावर महत्व नसते. परीक्षेत ८०० पैकी ७२० (सुमारे ९५ पर्सेंटाईल) मिळाले तरी चालू शकते. पण मुलाखतीसाठी निमंत्रण मिळवायला प्रोफाईल खूपच जास्त महत्वाचे असते. >>आय.आय.एम. किंवा आय.आय.टी. मधे असाल तर आवडीचं काम करणं सोप होतं ह्यात काही शंका नाही अगदी १००% मान्य.अभ्यासक्रम पूर्ण झाल्यावर पहिल्या नोकरीत पहिला प्रोजेक्ट कुठला मिळतो यावर बरेच काही अवलंबून असते. या संस्थांच्या नावामुळे या विद्यार्थ्यांना बहुतांश वेळा तो पहिला प्रोजेक्ट आव्हानात्मक आणि चांगला मिळतो आणि त्यावर पुढील करियरची दिशा ठरून जाते. >>आय आय एम, आय आय टी सारख्या प्रतिष्ठित सन्स्थान्मध्ये मराठी आकडा तसा कमीच दिसतो आय.आय.टी चे माहित नाही तसेच इतर आय.आय.एमचे पण माहित नाही. पण अहमदाबादला दोन्ही वर्षे मिळून सुमारे ५० (साधारणत: ८%) विद्यार्थी मराठी आहेत. >>तुमच्या केसस्टडीजचे, प्रोजेक्टवर्क असेल तर त्याचे कामकाज कसे चालते? प्रत्येक प्राध्यापक आपल्या विषयात विद्यार्थ्यांना ग्रेड देताना कोणत्या गोष्टीला किती महत्व द्यायचे हे ठरवायला स्वतंत्र असतो.उदाहरणार्थ मध्यावधी परीक्षेला ३०%, अंतिम परीक्षेला ४०%, क्लास पार्टिसिपेशनला १०% आणि प्रोजेक्टला २०% असे विभाजन असू शकते.केस स्टडीज विद्यार्थ्यांना विषय समजावून द्यायला असतात आणि बहुतेक वेळा क्लास पार्टिसिपेशनसाठी केस वरील चर्चेत विद्यार्थ्याचा सहभाग किती आणि कसा हे ध्यानात घेतले जाते.प्रोजेक्ट साठी एखादी स्वतंत्र केस दिली जाते.विद्यार्थ्याने स्वतंत्रपणे किंवा ५-६ विद्यार्थ्यांच्या गटाने इतर कोणाच्या मदतीशिवाय ती सोडवायची असते.आणि त्यावर मार्क अवलंबून असतात. इथले ग्रंथालय ’विक्रम साराभाई ग्रंथालय’ म्हणून ओळखले जाते.मॅनेजमेन्टसंबंधी अनेक विविध विषयांवर पुस्तके,जर्नल तिथे आहेत. खरे सांगायचे तर पहिल्या वर्षी ठरवून दिलेली पुस्तके सोडून इतर काही वाचायला फारसा वेळ होत नाही.त्यामुळे ग्रंथालयाविषयी मला फारसे लिहिता येणार नाही. दुसऱ्या वर्षी मात्र अभ्यास जरा कमी असतो तेव्हा अधिक वाचन करायला नक्कीच वेळ होईल. >>हेन्री पॉल्सन सारख्या राजकारण्यांना विकत घेऊन गोल्डमन सॅक्सने सामान्य लोकांच्या पैशावर मारलेला डल्ला विसरू नका. दुर्दैवाने बिझनेसच्या जगात लांड्यालबाड्या मोठ्या प्रमाणावर चालतात. तरीही गोल्डमन सॅक्समध्ये आपल्याला नोकरी करता यावी ही माझी खूप इच्छा होती.आजच्या घटकेला गोल्डमन सॅक्स ही इन्वेस्टमेन्ट बॅंकिंगच्या जगतातील पहिल्या क्रमांकाची कंपनी आहे.फायनान्सची आवड असलेल्या प्रत्येक विद्यार्थ्याचे गोल्डमन सॅक्स मध्ये नोकरी मिळावी असे स्वप्न असते तसेच माझेही होते. गोल्डमन सॅक्समध्ये नोकरीचे जाऊ द्या पण गोल्डमन बरोबरच मॉर्गन स्टॅन्ले,मेरिल लिंच,नोमूरा यापैकी कोणत्याच कंपनीने मला मुलाखतीसाठीपण बोलावले नाही आणि इतर ज्या मोठ्या तीन कंपन्यांनी मुलाखतीला बोलावले तिथे मला समर इन्टर्नशीप मिळाली नाही याची रूखरूख मात्र जरूर लागली आहे. असो. अजूनही आय.आय.एम मधून बाहेर पडल्यावर ’Sky is the limit’. वेळ मिळेल त्याप्रमाणे मिपावर अधिकाधिक लिखाण करायचा प्रयत्न असेल. सर्वांच्या शुभेच्छांबद्दल धन्यवाद. --------- विल्यम जेफरसन क्लिंटन वसतीगृह क्रमांक १९ खोली क्रमांक ८ भारतीय प्रबंधन संस्थान वस्त्रापूर अहमदाबाद-३८००१५ गुजरात ---------

२००३ मध्ये सुमारे १ लाख विद्यार्थ्यांनी कॅटची परीक्षा दिली.तर २००८ मध्ये हाच आकडा २.४१ लाख होता.एकूण २.७१ लाख विद्यार्थ्यांनी परीक्षेसाठी अर्ज केले होते पण काही कारणाने सुमारे ३० हजार विद्यार्थ्यांनी परीक्षा दिली नाही.तरीही आय.आय.एम ना एकूण २.७१ लाख विद्यार्थी परीक्षा देतील याची तयारी ठेऊनच सर्व गोष्टींची पूर्तता करावी लागली. गेल्या पाच वर्षांत हा आकडा वाढायचा सरासरी वेग २०% हूनही जास्त होता.पुढील पाच वर्षे दरवर्षी २०% नाही तरी दरवर्षी १०% वाढीचा वेग असला तरी हा आकडा ४ लाखांहूनही जास्त होईल आणि सर्व गोष्टींचे आयोजन करणे खूपच कठिण होईल हे ध्यानात घेऊन आय.आय.एम ने कॉम्युटरवर परीक्षा घ्यायचे ठरवले.तरीही व्हायचा तो गोंधळ झालाच. काही वर्षांपूर्वी जमशेदपूरमधील ’झेव्हियर लेबर रिसर्च इन्स्टिट्यूट’ (एक्स.एल.आर.आय) ने त्यांची प्रवेश परीक्षा अशी संगणकीकृत केली होती पण बोलीभाषेत सांगायचे तर त्यात त्यांचा पचका झाल्यामुळे त्यांनी परीक्षा परत पूर्वीच्या स्वरूपात आणली.आय.आय.एम वर तीच वेळ येऊ नको दे हीच इच्छा. या प्रकाराची केस स्टडी आली तरी आमच्या बॅचला ती येणार नाही आणि आमची बॅच या गोंधळातून सुटली यामुळे बरेच आहे. --------- विल्यम जेफरसन क्लिंटन वसतीगृह क्रमांक १९ खोली क्रमांक ८ भारतीय प्रबंध संस्थान वस्त्रापूर अहमदाबाद-३८००१५ गुजरात ---------