राजा भोज याने कालिदासाला दिलेली समस्या

राजा भोज आणि कालिदास दोघे मराठी होते का? काव्यपंक्ती मराठीत आहेत म्हणून शंका आली.

Doing what you like is freedom. Liking what you do is happiness.

जम्बू फलांनी पक्वानी पतन्ती विमले जले...

ह्याची पुढची ओळ लिहा.
इथेच लिहिली तरी चालेल.
ही समस्या देखिल राजा भोजच्या संदर्भातील आहे.

जम्बू फलांनी पक्वानी पतन्ती विमले जले...

परीपक्वानी जम्बू फलानी पतन्ती विमले जले...

........... जाल गोल शन्कया:

( पिकलेली जांभळे पण्यात पदतात्...पण मासे ते जाळे (जाल गोल) टाकण्याचे गोळे समजुन खात नाहीत...)

उत्तराच्या जवळ आला आहात. पण दुसरी ओळ अर्धवट का सोडलीत?


बेला आम्हाला एक संस्कृतमध्ये धडा होता. त्यात हीच समस्या भोज राजा दरबारात विचारतो असे होते. आणि त्या दरबारातील एक विद्वानही

जलमध्ये डुबुक् डुबुक्  असेच उत्तर देतो. अर्थात ते चूक आहे.

त्यातही खूप गमती जमतीची उत्तरे होती. दूर्दैवाने आज ते नीटसे आठवत नाही.

 

तानि मत्स्यानि/मत्स्या (विभक्ती प्रत्ययातील संदिग्धतेबद्दल क्षमस्व - बहुतेक 'मत्स्या'च असावे) न खादन्ति
जालगोलकशन्कया

असे आहे का?

(स्मरणशील?)बेसनलाडू

मत्स्यान तानि खादन्ति जालगोलकशन्कया!

शाब्बास बेला. तुझ्या स्मरणशीलतेला दाद द्यायला हवी.

संस्कृतमध्ये तसेही शब्द मागेपुढे झाले तरी चालतात.  त्यामुळे हेच शब्द कोणत्याही क्रमाने उच्चारले तरी हरकत नाही.

ठंठंठठंठ: .. असंच काहीतरी.. कुणाला आठवतय का?
राजानी ही वरची ओळ दिलेली असते आणि एक विद्वान घडा जिन्यावरून पडतो आणि असा आवाज होतो, अशी समस्यापुर्ती करतो.. ते ठंठंठठंठ: म्हणताना खुप मजा यायची !!

जलमध्ये डुबुक डुबुक च लक्षात राहीले आहे कायम..  :)

 

ही समस्यापूर्ती नाही पण बुचकळ्यात टाकणारा श्लोक आहे.

केशवंपतितंदृष्ट्वापांडवाहर्षनिर्भरा।

रुदंतिकौरवास्सर्वेहाहाकेशवकेशव॥

नापास. आम्ही परीक्षाच दिली नाही.

राजा भोज (चतुरंग) आणि सर्व गंगू तेली यांचे अभिनंदन!!!:))))

माझ्या ऐकण्यातील ओळी पुढील प्रमाणे - नमित होती विधवा शिवाला, मसूर डाळी जडली कपाळा! तेणे तुम्हा विस्मय फार वाटे! सिंदूर कैसा विधवा ललाटे! (पाठभेद असू शकतात; मूळ संस्कृतचे हे मराठीकरण!)

राजा भोज व कालिदास यांच्या बऱ्याच चतुर्यकथा प्रसीद्ध आहेत. पण हा कालिदास संस्कृत कवी, नाटककार कालिदासहून भिन्न असावा, असे संशोधकांना वाटते. भोज राजाचा काळ इसवी सनाचे अकरावे शतक (१००० ते ११००)हा निश्चित आहे; पण साहित्यिक कालिदासाचा काळ इसवी सनाचे चौथे शतक सांगितले जाते. हा दुसरा कालिदास देखील चतुर, विद्वान असल्याचे दिसते, हे मात्र खरे!