एक नवा इतिहास आणि भारताचा वाघ WAG 12

एकंदरीत अजून एक खंदा पट्टीचा आणि लिहिता रेल फॅन मिपावर पाहून असीम आनंद झाला आहे. 

एक वाक्य थोडे खटकले ते हक्काने सांगतोय (हो बरोबर आहे बिहार बरोबर वाचले आहे!) 

फ्रँकली हे वाक्य अप्रस्तुत, अवास्तव आणि अवांछित वाटले स्पष्ट बोलता. 

एक रेल फॅन म्हणून मुंगेर रेल्वे इन्स्टिट्यूट, मुंगेर, बिहार आपल्याला ठाऊक असेलच न ?

उत्तम माहिती आणि लेख

कोकण रेल्वेवर रो-रो सेवा आहे. त्यात आणि यात मला लेख वाचून वाटले ते फरक असे:

१. रो-रो मधे ट्रक जातात, कंटेनर नाही. काही संख्या वजनाचे लिमिट आहे का?

२. रो-रो साठीचे इंजिन कामी पॉवरचे असावे.

हे बरोबर आहे का?

धन्यवाद. 

रेल्वेला नेहमीच प्रश्न पडतो की एंजिने किती एचपी( आता वॉट्स?) बनवावीत. ४५०० का ६००० एचपी. 

बऱ्याच प्रवासी वाहक रेल्वे १६ डब्यांच्या असतात. मालगाड्या ५० डब्यांच्या. मालगाडीला दोन एंजिने लावतात. १६ ते २४ डब्यांसाठी स्टेशनांचे प्लॅटफार्मस आहेत. मालागाडीला त्यांची गरज नाही. अगदी १२००० एचपीची एंजिने बनवली तरी काही तोटे शिल्लक राहतात किंवा काही नवीन प्रश्न निर्माण होतातच.

नव्या एंजिनांत एसी केबीन, अत्याधुनिक यंत्रणा आहे म्हणता पण मालगाडीच्या गार्डकडे आणि त्याच्या ब्रिटिशकालीन रचनेकडे पाहिल्यावर वाईट वाटते. काहीही सोय नाही. रात्री डास किती चावत असतील. दिवाबत्ती ही नाही.

प्रवासी गाड्या आणि मालगाड्या यांमध्ये पूर्वी प्रवासी गाडीलाच प्राधान्य देऊन पुढे काढणे आणि मालगाडीला साइडिंगला बाजूला टाकणे असा अग्रक्रम पूर्वी होता. आता तो बदली झाला आहे. हे कोकण रेल्वेच्या पनवेल भागांत आता जाणवते. इथूनच जेएनपिटी बंदराला मार्ग जातो. त्या गाड्या उभ्या असतात. जेएनपिटीकडून पेण रत्नागिरीकडे किंवा उलट जाणाऱ्या गाड्यांना एंजिने रिवर्स करावी लागतात, प्लॅटफॉर्मस ब्लॉक होतात. एका वेळी दहा दहा गाड्या उभ्या असतात.  सांगायचा मुद्दा काही ठिकाणी अडचणी आहेत.

एका वेबसाईटवर भारतातील सर्व बंदरांची आकडेवारी, क्षमता दिलेली आहे. इराण अमेरिका युद्धामुळे तेल गॅस आणणारे जहाजाला लवकरात लवकर रिकामे/ मोकळे करणे गरजेचे झाले. अशा वेळी मोठ्या मालगाड्यांची गरज पडली. 

माहितगारांनी यावर उजेड पाडावा. 

असे काहीतरी वाचले की चांगले वाटते. लेख आवडला

उत्तम रस्ते, उत्तम रेल्वे (दळणवळण) , 

उत्तम दुरसंचार आणि वेगवान ईंटरनेट ची साधने (माहीती वहन)

स्वच्छ आणि मुबलक उर्जा ( जल, पवन,सौर, अणू, तेल, कोळसा उतरत्या क्रमाने)

परवडणारे, उत्तम आणि सहज उपलब्ध शिक्षण

स्वच्छ हवा, पाणी, अन्न, निवारा

सहज उपलब्ध आणि परवडणाऱ्या वैद्यकीय सुविधा

ईतके लिहुन दमलो. हे सर्व कधी मिळेल तो सुदिन

खुप छान लेख

मस्त आहे एकदम, ट्रक मधे बसून फ्लॅटबेड रेक वरून रो रो ट्रेन मार्फत मंगळूर ते रत्नागिरी प्रवास दाखवला आहे. ट्रकच्या मोठ्या विंड स्क्रीन मधून पुढील पूर्ण ट्रेन बोगद्यात शिरताना, आजूबाजूचा परिसर, हिरवळ इत्यादी फारच बेस्ट वाटते आहे पहायला

मस्त लेख. विषय आवडीचा आहेच.

या ट्रायलबद्दल परवाच माहिती बघितली. या इंजिनांमुळे वाढणारा वेग आणि मालगाड्यांना स्वत:चा वेगळा मार्ग असण्याचा फायदा म्हणजे यातून शिपिंग मधे माल कधी पोहोचेल याबद्दल एक वेळापत्रक तयार होईल आणि लोकांना/कंपन्यांना त्यानुसार आपले नियोजन करता येईल. हे झाले तर औद्योगिक कारणांकरता होणारी मालाची वाहतून यातून जास्त होऊ लागेल. आत्ता जेव्हा प्रवासी व मालगाड्या एकाच मार्गावरून जातात तेव्हा माल एका ठिकाणाहून दुसरीकडे नक्की कधी पोहोचेल हे सांगता येत नसे असे वाचले आहे. कंपन्यांना कच्चा माल लागतो त्याला असे चालत नाही.

ही इंजिने डेडिकेटेड फ्रेट कॉरिडॉरकरता बनवली आहेत असे वाचले - जेथे चढ-उतार (ग्रेडिंग) कमी ठेवले आहे आणि वेगही जास्त वापरता येतो. अशी हेवी लोड्स जेव्हा भारतीय रेल्वेच्या नेहमीच्या मार्गांवरून न्यायची असतील - जसे खंडाळा घाट - तेथे ही इंजिने सुटेबल नाहीत. त्याकरता रेल्वेने डी९ ही नवीन ९००० हॉर्सपॉवरची इंजिने बनवली आहेत - ती ही आता आलेली दिसतात. यातली बरीच पुणे यार्डाला मिळणार आहेत. त्यामुळे पुणे-मुंबई मधे दिसू लागतील.

डीएफसी ही सिस्टीमच वेगळी आहे असे दिसते. त्यांचे व भारतीय रेल्वेचे रूळ एकत्र फार नसावेत. पण मुंबईजवळ खारबाव येथे इकडून तिकडे कनेक्षन दिलेले आहे अशी एक क्लिप पाहिली. बहुधा ड्रोनमधून केलेले शूटिंग आहे. मस्त दिसते

https://www.youtube.com/watch?v=AFvXPUVxb4M

खंडाळा घाटातली वाहतूक मंदावली आहे का? सर्वच गाड्यांना विद्यूत एंजिने  म्हणजे एकाच वेळी घाटात चार पाच गाड्याच जाऊ शकत असतील असं वाटतं. विद्यून भार वाढतो. जर काही गाड्या डिझेल एंजिनावर असतील तर ही अडचण येणार नाही. पूर्वी उद्यान एक्स्प्रेस, कोयना एक्सप्रेस डिझेल एंजिनवरच धावत. आणि मालगाड्याही .

WAP-5 हे इंजिन शक्तिशाली असलं तरी त्याची चाकांची रचना CO -CO (३ + ३ = ६ ऍक्सल) नसून BO -BO (२+२ =४ ऍक्सल) आहे

त्यामुळे याचे ट्रक्टिव्ह एफर्ट  २५८ किलो न्यूटन इतका आहे

याउलट WAP-7  ची चाकांची रचना CO -CO  आहे.त्यामुळे त्याचे ट्रक्टिव्ह एफर्ट  २५८ किलो न्यूटन इतका आहे.

शिवाय  WAP-5 हे इंजिन  हलके आहे ७८ टन याउलट WAP-7 १२३ टन आहे. यामुळे  WAP-5 मध्ये गाडीचे वजन जास्त असल्यास व्हील स्लिप (चाके जागच्या जागी फिरणे) हे जास्त प्रमाणात होते  म्हणून हि इंजिने वेगाने जाणा ऱ्या हलक्या गाड्यां साठी वापरली जातात उदा शताब्दी, गतिमान एक्सप्रेस  

पण २४ डब्यांच्या लांब पल्ल्याच्या गाड्यांसाठी  WAP-7 हे जास्त योग्य आहे.  

आज परतताना दिल्ली सराय रोहिला - वांद्रे टर्मिनस गरीबरथ मधून डेडिकेटेड फ्रेट कॉरिडॉर मध्ये शांतपणे पण फास्ट स्पीडने मालगाडी ओढणारा हा तगडा गडी दिसला WDG(6G) भारतीय रेल्वेतील सगळ्यात ताकदवान डिझेल लोकमोटिव  आम्ही आमच्या गरीबरथातून फोटो काढणार तोवर हा लाजून मागे तरी रहायचा किंवा पुढे तरी पळायचा त्या स्पर्धेत काढलेला फोटो आहे घ्या गोड मानून आहे तसा

 क्लिअर पिक्चर नेट वरून साभार

खूपच छान लेख आणि तितक्याच महितीप्रद प्रतिक्रिया. 

_/\_

2006 concept/approval → 2008 global bidding attempt → 2013 formal RFQ → 2015 Alstom contract under Suresh Prabhu → 2016 project commencement → 2017 factory production → 2018 first locomotive/PM inauguration → 2020 commercial operation.

माझ्यामुळ हरभरा टरारून वर !

बाकी  छान  ! 

2006 concept/approval → 2008 global bidding attempt → 2013 formal RFQ

It was not until November 2015, however, that Alstom was finally awarded the contract to build the locomotives.

सात वर्षे काथ्याकूट चालला होता. धोरण लकवा म्हणतात तो हाच होता.

२०१७ मध्ये रेल्वेचा वेगळा अर्थसंकल्पाचा बंद केला त्यामुळे रेल्वे मंत्रालय हे "प्रतिष्ठे"चे राहिले नाही.

या अगोदर  आपल्या पोळीवर तूप ओढण्यासाठी सर्व रेल्वे मंत्र्यांनी त्याचा वापर केला. अब्दुल घनी खान चौधरी, ममता बॅनर्जी  शरीफ सारख्या लोकांनी  केवळ आपल्या मतदार संघापर्यंत गाड्या चालू करण्यापलीकडे काही भरीव केले नाही. श्री मधू दंडवते यांचा सन्माननीय अपवाद वगळता श्री सुरेश प्रभू येईपर्यंत  रेल्वे मंत्री हे  "मला पहा आणि फुले वहा"  या श्रेणीत होते.      

मधेपुरा सारख्या महा आडवळणी ठिकाणी WAG १२ या इंजिनाचा कारखाना आहे  जे ठिकाण कोणत्याही मुख्य रेल्वे मार्गावर नाही कोणत्याही बंदराचा जवळ नाही कोणत्याही राष्ट्रीय महामार्गाच्या जवळपास सुद्धा नाही तेथे का निघाला?

कारण मधेपुरा हि लालू प्रसाद यादव यांचा मतदार संघ होता. भंगार विकून रेल्वे नफ्यात आणून दाखवण्याची लबाडी याच माणसाने केली होती. अर्थात हे पितळ नंतर उघडे पडलेच.     
 
By the year 2004, Indian Railways had electrified roughly 17,000 to 18,000 route kilometers. 
The pace remained slow at roughly 1.42 km/day, totaling about 21,800 route kilometers electrified across several decades leading up to 2014. Railway electrification from 2004 to 2014 progressed at a slow average pace of about 1.42 kilometers per day ,700–800 route km per year

This slower pace contrasted sharply with later periods, such as 2019–2025, when the national daily average surged past 15 km per day.

Indian Railways dramatically accelerated its electrification pace between 2014 and 2024, raising broad-gauge network coverage from roughly 20% to over 94%

धाग्यातील राजकीय भाग वगळला तरी इतर माहिती चांगली होती, प्रतिसादांमधून पण बऱ्याच नवीन गोष्टी समजत होत्या. आता हा धागा देखील राजकीय होऊन मूळ विषयाला माहितीपूर्ण राहणार नाही असे दिसते.  

माझ्यामुळे  हरभरा  टरारून वर 

यातून काय  ते  दिसलं! 

दोन्ही अतिशय आवडले.

असेच, रेल्वे ह्या विषयाला वाहिलेले लेख येत राहोत.

आमचे डब्ल्यू डी एस - ४ बेस्ट. वाईड गेज डिझेल शंटर सिरीज ४. हे स्पेशल इंजिन/ लोको रुळावर गाड्या ओढत गावोगाव भटकायला नाही तर यार्डात डबे ओढत तोडत जोडत तयार झालेली ट्रेन शंट करून फलाटापर्यंत पोचती करायला कामाचे ! मुंबईत आजही मस्जिद/ वाडीबंदर यार्ड/ सँडहर्स्ट रोड येथे कुर्ला डिझेल लोको शेडचे WDS-4 फिरताना दिसते शंटिंग लाईन वर

निनाद, तुमचे लेख नेहमीच वाचत असतो. हाही लेख व प्रतिक्रिया आवडल्या.

तुमच्यापैकी कुणी कोळशाची इंजिने असणाऱ्या गाड्यांमध्ये प्रवास केला आहे का?

हो. सातवी-आठवीला असल्यापासूनच आम्ही मुलेमुले, मोठी माणसे सोबत नसतानाही रेल्वेने जिल्ह्याच्या गावी जायचो. मग कॉलेजला जायला म्हणून आणि नंतर काही वर्षे नोकरीनिमित्त म्हणून रेल्वेने अप-डाउन करू लागलो.

आधी मीटरगेजला कोळश्याची इंजिने असायची. ती नंतर बंद झाली व डिझेलची इंजिने आली. कोळश्याच्या इंजिनाला पाणी लागायचे. पाणी भरण्यासाठी स्टेशनवर हत्तीच्या सोंडेसारखा एक मोठा पाईप स्तंभ असायचा. गोरगरीब लोक इंजिनातून टाकून दिलेला अर्धवट जळालेला कोळसा उचलायचे. बहुधा काचीगुडा-मनमाड चालणारी एक लिंक एक्सप्रेस होती. परतीच्या प्रवासात तिचे इंजिन उलटे लावलेले असायचे. ते विचित्र दिसायचे. "उलटे इंजिन गाडीला कसे ओढते बुवा?" अशी आमची पोरकट चर्चा व्हायची.

झुक झुक झुक झुक आगीनगाडी
धुरांच्या रेघा हवेत काढी
पळती झाडे पाहूया
मामाच्या गावाला जाऊया 
जाऊया 
मामाच्या गावाला जाऊया

हे खरोखरच अनुभवायला मिळायचे कारण आमच्या मामाच्या गावाला आम्ही रेल्वेनेच जायचो. आमचे इतर कझिन्स रेल्वे नसलेल्या गावी राहायची. त्यांना रेल्वेचे फारच अप्रूप होते. ते आमच्याकडे आल्यावर मग दिवसभर जाणाऱ्या-येणाऱ्या गाड्या मोजणे, दुपारी एक मेल गाडी जायची तिला एक लाल डबा असायचा तो ठरवून पाहणे. आठवडाभरात एकदातरी जिल्ह्याच्या गावी रेल्वेला नुसतेच जाऊन येणे असे प्रकार चालायचे.

नंतर ब्रॉडगेज झाले. कोळश्याची इंजिने मागेच बंद झाली होती. इंजिने डिझेलची, पण आता रुंद, उंच ब्रॉडगेज गाड्या सुरु झाल्या. तोवर आम्ही कॉलेजला गेलो. रोजच्या अप -डाउन ला पाऊण-एक तास लागायचा. तेंव्हा रेल्वेत जागा पकडून बसून पत्ते खेळायचो. जिंकलेल्या पैशांतून पत्ते जिंकलेले, हरलेले, न खेळलेले असे सर्वच जण स्टेशनबाहेरच्या रेस्टो मध्ये पुरी-भाजी, खिचडी-भजे वगैरे खायचो. सोबत कुणीच नसेल तर अर्ध्या किमतीला घेतलेली व नंतर पाव किमतीला विकायची असलेली जाड कागदाची केशव पंडित, गुलशन नंदा वगैरेंची हिंदी पॉकेट बुक्स वाचायचो. खूप नंतर कळले की त्या पुस्तक दुकानदारांचा खरा धंदा हे पॉकेट बुक्स नसून पिवळी पुस्तके विकणे हा होता!

या सगळ्या नादात कॉलेजात चांगले मार्क्स कधी मिळायचे नाहीत. पण नापाससुद्धा कधी झालो नाहीत.

पुढे नोकरी करू लागल्यावर थोडे सुधारलो. व असेच वर्तन करणाऱ्या कॉलेज वयीन मुलांना सुधारण्याचा निष्फळ प्रयत्न करू लागलो.

आता सर्वत्र दुहेरी व इलेक्ट्रिक रेल्वे झालीय. प्रवास खूपच वेगाने होतोय. मनोबांच्या या प्रश्नाने जुन्या आठवणी जाग्या झाल्या.

- (रेल्वे अप-डाउन नॉस्टॅल्जीक) कांदा लिंबू