आपल्याला शिल्प कलेतले काय पेट्रोल ते डॉलर सगळे कळते म्हणणाऱ्या भक्तांडा ना काय सांगावे? आम्हा महाराष्ट्रातील शिल्पकारांच्या उन्नतीसाठी सुरू केलेला एक व्हॉटसअॅप ग्रुप आहे. त्यावर शिल्पकार सुनील देवरेसुद्धा आहेत. त्यांना मी राजचिन्हच्या शिल्पाबाबत काही प्रश्न विचारले होते. ●सारनाथच्या मूळ शिल्पाची रेप्लिका बनवायची होती की सिंह करण्यासाठी काही फ्रीडम दिलं होतं? शिल्पकार सुनील देवरे सरांनी एका वृत्तवाहिनीला दिलेल्या मुलाखतीत हे सांगितलं आहे की त्यांनी सारनाथ येथे सापडलेल्या स्तंभशीर्षाची रेप्लिका बनवली आहे. किंवा तेच शिल्प मुख्य रेफरन्स आहे. कोणतेही आर्टिस्टिक एक्सप्रेशन्स किंवा शिल्पस्वातंत्र्य घेण्याचा प्रयत्न केलेला नाही ■आता मुख्य आक्षेप ◆मुख्य शिल्पाचे डोळे मोठे असून ते नाकपुडीच्या अगदी थोड्या वरच्या रेषेपर्यंत आहेत. नव्या शिल्पात रागीट भावामुळे भुवया आक्रसल्या आहेत त्यामुळे कपाळाच्या मधोमध पडलेल्या वळ्या या मुख शिल्पात कुठेही नाहीत. ◆एकूण मुख्य शिल्पाची सिमेट्रीकल आयाळ असून ती एखाद्या पॅटर्न प्रमाणे कोरलेली आहे अगदी जे नव्या शिल्पात रियलिस्टिक करण्याचा प्रयत्न वाटतो ◆जेंव्हा तुम्ही शिल्पाचा आकार अतिभव्य बनवता तेंव्हा पर्सपेक्टिव्हनुसार हेड मोठं करावं लागतं. पण इथे ते आहे त्याच्यापेक्षा पण लहान झालंय. डोक्याच्या दोन्ही बाजूला भरपूर आयाळ नसून पण भरपूर प्रमाणात आयाळ दाखलेली आहे जी पार पायापर्यंत वाढलेली आहे. ◆सारनाथचं स्तंभशीर्ष त्याच्या झिलईसाठी प्रसिद्ध आहे. मग ते मातीकामात तर सहज शक्य होतं. (मेटल कास्टिंग करताना तो परिणाम आला नाही तरी ते घासून बफिंग करू शकतो) ◆शिल्पाचे वेगवेगळे भाग जोडलेले एवढे स्पष्ट दिसत आहेत की ते घासून लेव्हल करण्याचे कष्ट ही घेतले नाहीत. हे खटकलं नाही का शिल्पकाराला आणि ते काम अप्रुव करणाऱ्या टीमला? ◆पायावर एवढ्या घोड्यासारख्या शीरा दाखवण्याचं नेमकं प्रयोजन काय? ◆खालचे घोडा आणि बैल (हत्ती आणि सिंह पलीकडल्या बाजूला आहेत) हे ज्या पद्धतीने मुख्य शिल्पात कोरले आहेत त्यासारखे नव्या शिल्पात अजिबात दिसत नाहीत. बैलाचा पुढच्या दोन पायांपैकी एक सरळ आणि एक हवेत का आहे? त्याचे खुर असे जाडे भरडे का केले आहेत हे न कळणारे आहे (मुख्य शिल्पात किती व्यवस्थित खाली टेकलेला पाय आहे.) या साध्या गोष्टी एक शिल्पकार म्हणून लगेच नजरेत भरतात. खरंतर मातीकामातच एवढे दोष आहेत की ते यावर काम करणाऱ्या अधिकारी वर्गाने अप्रुव्ह कसे केले हे कोडं आहे. आपलं राजचिन्ह जसं असायला हवं तसं ते झालं आहे का? अजिबात नाही. एखाद्या गणपतीच्या सिंहासनाचा सिंह करावा तसा काहीसा तो सिंह मला स्वतःला वाटतो. अशोक स्तंभावरचा सिंह नक्कीच नाही. ज्या शिल्पकामाचा आदर्श सांगितला गेला पाहिजे ते कामंच सदोष असेल तर आपण भारतीय, शिल्पकलेचा नेमका काय वारसा सांगणार आहोत? राजकीय लोकांना त्या आडून मोदींवर टीका करायची असेल किंवा अजून काही, त्याच्याशी आपल्याला देणे घेणे नाही. जे स्पष्ट दिसतं आहे ते बोलायला हवं. कारण शेवटी हा चौकातल्या एखाद्या शिल्पाचा विषय नसून संसदेवर लागणाऱ्या राजचिन्हाचा थोडक्यात देशाचा विषय आहे. (हे आक्षेप घेतल्यावर सकाळपासून अनेक ज्येष्ठ शिल्पकारांचे आणि शिक्षकांचे मला फोन आले. त्यांनी तर हे शिल्प तिथे लागण्याच्या ताकदीचं आणि लायकीचं नाही. ते खरंतर उतरवून नवं बसवणं गरजेचं आहे इथवर मतप्रदर्शन केलं आहे) फेसबुक पोस्ट जिथे फोटो सहीत हे बदल बघू शकता भूषण वैद्य ज्येष्ठ शिल्पकार , मुंबई

हामिद अन्सारीला काय बोलायचे ते बोला पण आमच्या मणीशंकर अय्यरना काही बोलायचे नाही हा. आतापर्यंत दोनदा आयत्या वेळेस मणीशंकर अय्यरने पचकून आपल्या बाजूला भरपूर मते फिरवली आहेत- २०१४ मध्ये लोकसभा निवडणुकींच्या पूर्वी मोदींना 'वो चायवाला' म्हणून आणि २०१७ मध्ये जड गेलेली गुजरात विधानसभा निवडणुकीचा प्रचार ऐन भरात आलेला असताना मोदींना 'वो नीच आदमी' असे म्हणून. मी तर मणीशंकर अय्यरचा म्हणूनच मोठ्ठा पंखा आहे. त्यांनी वयाची ८० पार केली आहेत. त्यांनी सेंच्युरी मारावी या शुभेच्छा कायमच आहेत.

हायला तुम्हाला सिंह हवाय कि बोकड. श्रीलंका सिंगापूर यांच्या चिन्हावर असलेले सिंह सुद्धा दात दाखवणारेच आहेत. श्रीलंकेचा तर हातात तलवार घेतलेला आहे. इराण इथिओपिया अफगाणिस्तान केनिया सारख्या असंख्य देशांच्या ध्वजावर सिंह आहेत . त्यातला कोणताही सिंह बायकोच्या ताटाखालचं मांजर असल्यासारखा नाहीये

उपमा अलंकार या आणि इतर भाषा सौंदर्याचा आपण आस्वाद घेतलेला दिसत नाही. पण कमीतकमी पेट फुड खाल्लेले पाळीवप्राणी तरी पाहिले का? आणि रंगांचे म्हणाल तर जरा गुगळे बाबाला. विचारा की. उष्ण , शीत रंग असतात. खुसपट अधिकारी लोकांच्या कामातली आहे मोदींच्या नाही.

गोबेल्स नावाचा एक माणूस काही तरी म्हणाला होता ना कि खोटं परत परत सांगितलं कि खरं वाटायला लागतं

खरं आहे. आपल्या तिरंगी ध्वजाचं चित्र किंवा प्रतिमा पाहिली तर काही चित्रात/प्रतिमेत तो ध्वज पूर्ण सपाट दिसतो, तर काहींमध्ये त्याचे आडवे टोक मुडपल्यासारखे दिसते (वाऱ्याने फडकतोय असा आभास निर्माण करण्यासाठी). मग ही दुसरी प्रतिमा म्हणजे मूळ ध्वजाच्या प्रतिमेची तोडफोड असते का? मोदीद्वेषाची उबळ असह्य झाली की असले फालतू वाद सुरू केले जातात.

+१ आत्मासर. पण काय आहे मोदींच्या प्रत्येक कृतीचं समर्थनच करायचं असं काही लोकांनी ठरवलंय. त्यांच्या वर ईलाज नाही.

देशातील कलाकारांच्या मर्यादा स्पष्ट झाल्याने आता चीनला काम दिले तरी आक्षेप घेणार नाही.

फेकाफेकीचे पुरावे असतात का?

याचा पुरावा द्या. आणि तसा पुरावा तुमच्याकडे नसेल तर जिथेतिथे जाऊन कबुतराप्रमाणे घाण करणे बंद करा. एबीपी माझाची बातमी आहे, तो विडीओ माझ्याकडे आहे. मिपावर विडीओ अपलोड करायची सोय नसल्याने मी तो विडीओ तुम्हाला कायप्पावर पाठवलाय. चेक करा. आणखी कुणाला हवा असल्यास मला आपला नंबर व्यनि करा.

अरेरे चीनलाच द्यायला हवी होती सिंह बनवायची ऑर्डर म्हणजे कसा ऐटदार दिसला असता सिंह

ते सगळं ठीक आहे पण मूळ सारनाथच्या शिल्पाशी तुलना केली असता हे शिल्प सुमार आहे हे तुम्हालाही मान्य करायला हरकत नाही :)