व्यावहारिक नुकसान काय?

१) नॅट जिओ,हिस्ट्री चानेल्सवर आताच हिंदी किंवा तमिळ बांगला भाषांतून तोच कार्यक्रम ऐकता येतात. मराठीचा विचारही करत नाही गुगल.
२) मराठी मालिका कलाकार, कथालेखक यांना बरे उत्पन्न मिळणार नाही.

अजून काही दशके तरी मराठी आताच्या पातळीच्या खाली जाणार नाही असे वाटते.

मराठीची ट्रॅजेडी हा अरुण साधू यांचा लेख पाहा.
लेख सारकास्टिक आहे.
पण तो तेवीस वर्षांपूर्वी लिहिलेला आहे.
सारकॅजम अपेक्षित असल्यानं थोडी अतिशोयक्ती गृहित धरली तरी लेखाच्या तेवीस वर्षांनी देखील परिस्थिती चांगलीच आहे.
लेखासारखी भाषा अति-अति-उच्चभ्रु किंवा पेज३ प्रकारच्या मराठी लोकांत असेल.
पण उच्च मध्यमवर्गीय, सुशिक्षित कुटुंबांपासून ते तळागाळापर्यंत अजूनही सामान्य मराठीच बोलली जाते.
(कधी कधी Elephantने शी केली असं बोललं जाताना दिसतं, पण ते न्यूनगंडातून असतं)
अगदी कॉन्वेन्ट/सिबीएसई/आयसीएसई मध्ये शिकणारी मुले असली तरी घरात वातावरण आणि भाषा मराठीच असते.
पुण्यात तरी (जिथे परप्रांतीयांचं प्रमाण मागील दोन दशकात खूप वाढलंय) मराठी पेपर इंग्रजी पेपरपेक्षा जास्त विकले जातात. सकाळ ६ लाख, लोकमत ३.५ लाख अन् टाईम्स १.८ लाख.
माझ्या जवळची उदाहरणं अर्धशहरी-अर्धग्रामीण भागाची प्रातिनिधिक आहेत - पुण्याच्या लगतचा ग्रामीण भाग, तालुक्यांची ठिकाणं.
पण शहरात आणि शहरी उपनगरात (कोथरूड, सहकारनगर इत्यादी) देखील मराठीची स्थिती मला तरी चिंतनीय वाटत नाही.

सगळं आलबेल आहे असं नाही.
दोन गोष्टींची काळजी वाटते. एक म्हणजे मराठीमधील लेखन, साहित्य, पुस्तके आणि दुसरं म्हणजे जाणीवपूर्वक हिंदाळलेलं बोलणारी माध्यमे.
२००० नंतर मराठीतलं ललित लेखन जाणवण्याइतकं कमी झालंय.
आणि
माध्यमांतील भाषा - लोकमतची सीएनएक्स पुरवणी एकदा वाचा. कचाकच दातात काचा आणि खडे आल्यासारखं वाटंल.

एवढे दोन प्रॉब्लेम सोडले तर मला मराठीची आर्थिक, सांस्कृतिक, कौटुंबिक काळजी वाटत नाही.
(सामाजिक दृष्ट्या मराठीला किंमत नाही, पण त्याला मराठी अ‍ॅज ए भाषा कारणीभूत नसून आपला - मराठी माणसाचा भीडस्त/नेमस्त स्वभाव कारणीभूत आहे.)

आजच हा लेख वाचनात आला. अस्ताला जाणार्‍या सर्वात जास्त भाषा भारतात आहेत हे वाचून वाईट वाटलं.

हिंदीने ही भाषा तीच्या बहुतेक बोलीभाषांना गिळंक्रुत केलेलेच आहे
मराठीला जर सर्वात जास्त धोका असेल तर तो हिंदी भाषीकांकडून
आपण त्यांच्याशी हींदीत बोलतो. आणि आपली मात्रुभाषा विसरत जातो

मराठीचा व्यहवारात उपयोग काय असा प्रश्न अनेकदा विचारला जातो.
अभियांत्रिकीचे शिक्षण घेतलेले, मोठ्या कंपनीत काम करणारे यांना असा प्रश्न पडण्म साहजिक आहे.
पण व्यहवारात अनेक ठिकाणी मराठीचं महत्व अबाधित आहेच आणि राहिलही.
१) सरकारी पातळीवर - राज्य सरकारी कार्यालयात मराठीतून कामकाज चालते
२) मराठी वृत्तपत्रे
३) मराठी वाहिन्या
४) न्यायालयीन कामकाज ( जिल्हा, सत्र न्यायालय ई. उच्च न्यायालयाचे कामकाज मात्र इंग्लिशमधून चालते)
याशिवायही काही क्षेत्रांत मराठी येणे (महाराष्ट्रात काम करताना) गरजेचे वाटते
उदा: डॉक्टर - डॉक्टरला रुग्णाशी त्याच्या भाषेत संवाद साधता येणे गरजेचे वाटते (मला नेमका काय त्रास होतो आहे वा काय लक्षणं दिसत आहेत हे मलातरी एखाद्या डॉक्टरला हिंदी वा इंग्लिशमध्ये समजावणं कठीण वाटेल - अगदी पायाला मुंग्या येतात इतकं साधं समजावतानाही खूप श्रम पडतील)
लेखक म्हणतायत तसे जगात काम करण्याकरिता इंग्लिश उपयोगी पडते पण सगळीकडेच नाही. जपान, युरोपातली काही राष्त्रे येथे इंग्लिशचा उपयोग खूपच कमी होतो. झालेच तर भारताची लोकसंख्या कितीही वाढली तरी आपल्या राज्यातून वा आपल्या देशातून बाहेर पडणारे लोक फारतर २-५ % असतील. बाकी लोकांना
आपल्याच गावात (वा शरात ) राहून उपजीविका करायचीये. त्याकरिता इतरांशी संवाद साधता येणे महत्वाचे आहे.