तुमच्या नात्यातील केवळ एका उदाहरणावरुन तुम्ही सगळ्या जगात असेच होते हा निष्कर्ष काढत आहात.

आमच्याकडे (जिल्हा रायगड राज्य महाराष्ट्र) अशी लग्ने अनादी काळापासून होत आहेत. माझ्या पाहण्यात एकच घर वडील आणि मुलाची सासरवाडी अशी उदाहरणे पाहण्यात आहेत.

मुलगी सुंदर असेल तर आत्या भाचीसाठी फिल्डिंग लावते. मुलगा चांगला शिकलेला असेल, कमावता असेल तर मामा भाच्यासाठी फिल्डिंग लावतो.
मुलगी सुंदर आणि मुलगा चांगला शिकलेला आणि कमावता असेल तर तो दुग्धशर्करा योग असतो.

नैतर काय. तथाकथित पुरोगाम्यांना ठोकून काढले पाहीजे. डोळस न होता तिथेच पहिले पाढे पंचाव्वन्नवर वादत आहेत लेकाचे.

मी तुम्हाला समाजात काय होत आहे ते सांगतोय आणि तुम्ही मलाच तथाकथित पुरोगामी म्हणताय.
(हे चंद्र आणि वाकडे बोट यांच्या चालीत वाचावे)

उपरोध विरहीत कौतुक, परंपरावादी स्वःला विचारवंत म्हणुन सहसा दवंडी पिटत नाहीत नाहीत त्यामुळे आमच्यासारख्या स्वा:ला विचारवंत समजणार्‍यांपेक्षा कधी कधी वस्तुस्थिती लवकर स्विकारतात.

हा घ्या तुमच्यासाठी एम.एल. कुलकर्णींचा पेपर पिडीएफ यात आत्ते भाऊ मामे बहीण केसेसचा उल्लेखही आहे. पृष्ठ ५ शेवटचा परिच्छेद कनक्लूजन साठी पहावा

...आतेमामे विवाह ही रूढी आहे. तिला कोणताही हिंदू शास्त्राधार नाही. त्यामुळे ती परंपरा नव्हे. निदान माझी तरी अशी धारणा आहे.

इथे तुमच्या स्वतःसाठी विवीध अडचणीचे प्रश्न उभी करणारी भूमिका दिसते.

१) रुढी या परंपरा असू शकत नाहीत ?

किमान शब्दकोशीय आधार तपासले तर शब्दबांधानुसार , 'परंपरा, प्रथा, चाल, रीत, रुढी, वहिवाट, परिपाठ, शिरस्ता, प्रघात, पायंडा' हे सर्व समानार्थी शब्द आहेत. दाते कर्वे कोशानुसार परंपरा म्हणजे 'चालीरीती , प्रथा , रूढी; .

[सं-स्त्री.] - 1. वह व्यवहार जिसमें वर्तमान पीढ़ी पुरानी पीढ़ी की देखा-देखी करते हुए उनके रीति-रिवाज़ों का अनुकरण करती है 2. प्राचीन समय से चली आ रही रीति; परिपाटी; (ट्रैडिशन) 3. बहुत-सी घटनाओं, बातों या कार्यों के एक-एक कर होने का क्रम; अनुक्रम।
हिंदी टू डिक्शनरी. कॉम

या व्याख्यांमध्ये परंपरा आणि शास्त्राधारा / ग्रंथ प्रामाण्याचा संबंध दिसत नाही.

२) शास्त्राधार म्हणजे आपण ग्रंथ प्रामाण्य म्हणताहात असे दिसते. ग्रंथ प्रामाण्य म्हणजे परंपरा असा आपला अर्थ असेल तर ज्याला ग्रंथ प्रामाण्य नाही त्या प्रथा आपल्या मतानुसार बदलता येतात आणि आपल्या भूमिकेचे या स्तरा पर्यंत स्वागत आहे.

३) आपण म्हणता तसे आतेमामे भावंड विवाह बहुधा सपिंड विवाहात मोडत असल्यामुळे ग्रंथ प्रामाण्यानुसार मान्य नाहीत (चुभुदेघे) पण समजा याला ग्रंथाधाराने मान्य केलेले असते आणि विज्ञान त्या बद्दल साशंकता सुचवते हे पुढे दिसले तर आपण वस्तुनिष्ठ विज्ञान सोडून ग्रंथप्रामाण्याची भलावण केली असती ? मग आपल्या भूमिकात आणि 'त्यांच्या' भूमिकात अंतर काय राहीले असते ?

...महाभारत काळात अशा विवाहांची काही उदाहरणे आहेत का

यातील अर्जून-सुभद्रा विवाहाचे उदाहरण सुपरिचीत असावे. अजूनही असतील. (यातही दुर्योधनाला दूर ठेवून राजकारणास्तव? रक्ताच्या नात्याला कृष्ण प्राधान्य देतो अशी काही कथा असावी चुभूदेघे) हाच अर्जून महाभारतात वेगळ्या नात्याच्या उर्वशीच्या विनंतीला धुडकावून लावताना दिसलेला आहे. (बौद्ध जातक कथातूनही समाजात होत असलेल्या अशा विवाहांची काही महिती शोधल्यास मिळावी) अर्थात अशी वेगवेगळी उदाहरणे मिळाली तरी, ऋग्वेदातील यम-यमी संवादात यम स्वतः बहिणीची विवाह विनंती नाकारताना दाखवलेला आहे. याज्ञवल्क्य स्मृती जी विवाह परंपरांवर प्रभाव ठेवून होती ती सगोत्री विवाह नाकारत होतीच पण सोबत सपिंड विवाह म्हणजे मागच्या पाच ते सात पिढ्यत्तून भाऊ बहीण विवाह नाते होऊ नये अशी अधिकची अपवाद रहीत अट घालत होती. (चुभूदेघे) त्यामुळे महाभारतात अर्जून-सुभद्रा विवाहाचे उदाहरण असूनही आत्ये भाऊ मामे बहीण विवाहाचे उत्तर भारतात फारसे प्रचलन दिसत नाही.

महाराष्ट्र ते दक्षीण भारतातली प्रचलन तमीळ संस्कृतीतून येते जिथे नवर्‍याला हाक मारण्यासाठी 'अत्तन' म्हणजे आत्ये भाऊ हा शब्द वापरला जात असे. दक्षिण भारतीय विवाह विधीतील एका प्रसंगात मुलगा मी आता काशीला निघालो म्हणतो तेव्हा त्याचा मामा त्याला थांबवतो आणि थांब माझ्या मुलीशी तुझे लग्न लावून देतो म्हणतो. व्यक्तिशः मला हि प्रथा आणि दक्षिणेतील मागे पडलेली मातृसत्ताक पद्धत यांचा काही संबंध असेल का असा प्रश्न पडतो.

अशा स्थानिक प्रथांसाठी १९५५ च्या हिंदू विवाह कायद्यात अपवाद ठेवले तरीही मुलतः नवा कायदा याज्ञवल्क्य स्मृतीत कालानुरुप बदल करत स्विकारता गेला असे दिसून येते.
* हिंदू विवाह कायदा कसा विकसीत होत आला आहे याच्या अधिक माहिती साठी Jayasree, L यांचा शोधगंगा डॉट्कॉमवरील शोध निबंध दहावे प्रकरण पहावे (पिडीएफ दुवा)

* याज्ञवल्क्य स्मृती इंग्रजी विकिपीडिया लेख

* सपिंड संकल्पना इंग्रजी विकिपीडिया लेख

** Any person belonging to the yellow area will be a "sapinda" of the "Subject" सौजन्य इंग्रजी विकि आणि विकिमिडिया कॉमन्स चुभूदेघे.