बाकेचे यूके ला भिडलेले टाके... -झेल्या मी लिहिलेलं.. (वाचा आणि कळवा आणि इतरांना वाचवा (वाचायला सांगा..)! )

एक नंबर ऍड्या. लई भारी हाणलाय. पुण्याचे पेशवे Since 1984

पण खरोखर किती मुंज झालेल्यांचं जानवं आहे का नाही हे पाहिलं जातं स्वानुभवावरून बोलतोय, आम्हाला विचारलं जायचं. मी अजूनही जानवं घालतो आणि अभक्षभक्षण करत नाही. मला मात्र महिन्यातून सरासरी दोन प्रश्नकर्ते भेटतात मंगळसूत्राची चौकशी करणारे! हा भोचक प्रश्न विचारणार्‍यांमधे बायका किती आणि पुरूष किती? करणार आहात का तुमच्या घरातल्या मुलींची मुंज? आम्ही काय करणार हा मुद्दा नाहिये. मंगळसूत्र घालणं ही जशी रुढी आहे तशीच ही पण आहे. म्हणूनच ज्याप्रमाणे ब्राह्मण बायकांची मुंजच होत / करत नाहीत त्यामुळे त्या जानवं घालत नाहीत त्याच प्रमाणे पुरूषांनी मंगळसूत्र घालायची प्रथा नसल्याने पुरूष मंगळसूत्र घालत नाहीत. त्यामुळे हा मुद्दा असूच शकत नाही (null and void)

अदिती, आपल्या जवळपास सर्वच मुद्द्यांशी सहमत, परंतु आपले हा मुद्दे बरेचसे वैयक्तिक आवडनिवड ह्याखाली येतो असं माझं प्रांजळ मत आहे. आपल्याला (वैयक्तिकरित्या स्वतःला) दागिने घालायला आवडतात किंवा नाही ही गोष्ट प्रातिनिधीक असणं खचितच शक्य वाटत नाही. खाली ऍडी म्हणतो त्याप्रमाणे तो भोचक प्रश्न विचारणार्‍यांत स्त्रीया किती आणि पुरुष किती हाही कळीचा मुद्दा आहेच की. ते असो. काही उदाहरणं नक्कीच प्रशंसनीय आहेत. उदा. भाऊ लहान असल्याने मोठ्या जाणत्या बहिणीने भडाग्नी देणे वगैरे. कुठेसं वाचल्याचं स्मरतं की एके ठिकाणी एक विदुषी दशक्रियाविधी इत्यादी करतात. हा देखील एक स्वागतार्ह बदल म्हणावा लागेल की जिथे केवळ पुरुषांचीच मक्तेदारी होती तिथे एक स्त्री येऊन हे विधी करवून घेते, असो, हा दाखला अवांतराच्या मार्गाने जाण्याची शक्यता वाटते त्यावर जास्त भाष्य नको. परंतु, अशी किती उदाहरणं समाजात घडतात? किती स्त्रीया स्वहस्ते भडाग्नी देण्याच्या अवस्थेत असतात? जानव्याबद्दल म्हणाल तर अजुनही कित्येक घरांत निदान सण-समारंभ, पुजेच्या वेळी जेवायला बसताना हटकून (कधीकधी चेष्टेने का होईना) "जानवं आहे का रे गळ्यात? " असा प्रश्न येतोच. निदान माझ्या पाहण्यातल्या १००तल्या ९९ घरात तरी मी असंच पाहिलेलं आहे. --------- >>सक्ती म्हणून एखादा दागिना वापरणं आणि आवडीने एखादा दागिना घालणं यात जमीनअस्मानाचा फरक आहे. पतीची इच्छा ही सक्ती वाटत असेल तर बोलणंच खुंटतं की हो. (पती-इच्छा संदर्भः ऍडीचा वरचा प्रतिसाद.) लग्नापुर्वी फारसे दागिने न घालणारी मुलगी, लग्नानंतर मात्र आवडीने निरनिराळे हार,पाटल्या-बांगड्या आणि काय काय दागिने घालुन हौसेने फिरते. मग त्यासोबत एक बारीकसं असलेलं ते मंगळसुत्र गळ्यात घातलं- नवर्‍याची इच्छा म्हणुन म्हणा हवं तर, तर काय बिघडतं? म्हणजे सूर असाच निघतो आहे ना की बाकीचे दागिने हवेत पण मंगळासुत्र नको? आता कोणि म्हणेल की मंगळसुत्र हे स्त्रीला गुलामगिरीचं प्रतिक आहे म्हणुन ते घालायचं नाही...पण मग तसं इतर दागिन्यांबद्दल का नाही म्हणलं जात? कारण लग्नापुर्वी किती मुली लग्नानंतर जसे दागिने घालतात तसे दागिने घालुन असतात? नगण्य!!! मग रोष मंगळसुत्रावरच का? बाकी, ऍडीच्या प्रतिसादातल्या Null and Void ह्याच्याशी पुर्ण सहमत. असो, माझ्या माहितीतले बरेचसे 'वैचारिकरित्या उच्चभ्रु' लोक मला अतिमागास विचारांचा वगैरे संबोधतात. त्यामुळे माझी मतं ही त्या प्रकारची आढळल्यास ती तशीच आहेत असं समजावे. :)

मग तुम्ही त्यांची इच्छा म्हणून भिकबाळी घालून फिरा. अशी उदाहरणं मी तुम्हाला दाखवू शकतो. पण मग त्यांना सो-कॉल्ड पुढारलेली जनता 'मागासलेली जमात' समजते.

>>जानवे वगैरे रूढींमधून पुरुषांनी कधीच सुटका करून घेतली आहे. असहमत! मी आजच्या घडीलाही किती हजारांनी दाखवोन देऊ जानवं धारण केलेले पुरुष? नवर्‍याची इच्छा म्हणून वगैरे ठीक आहे पण नवरा अंगठी घाल, मंगळसूत्र नाही घातलेस तरी चालेल असे म्हणत असता तर ठीक आहे. बायकोने मंगळ्सूत्र घालावे अशीच का इच्छा? एकवेळ अंगठी घालू नकोस पण मंगळसुत्र घाल असं म्हणलं तर नक्की काय ठीक नाही? अंगठी काय येऊन जाऊन अर्ध्याएक तोळ्याची...तेच मंगळसुत्र घसघशीत ५-७ तोळ्याचं. दिसायला चांगलं काय दिसेल? :)

(तुमच्या बायकोचा फोन नं द्या. तुम्ही कायम कानाच्या वरच्या बाजूस भिकबाळी घालावी अशी 'इच्छा' व्यक्त करायला सांगतो. मग तुम्ही त्यांची इच्छा म्हणून भिकबाळी घालून फिरा.)

:) एक गंमत सांगतो, मी आपण होऊन वापरत असलेली चापाची भिकबाळी तिच्या 'इच्छे'खातरच वापरणं बंद केलंय. आणि मला स्वतःला आवडत नसताना (आणि रंग निव्वळ बायकी आहे असं माझं ठाम वैयक्तिक मत असतनाही) हल्ली गुलाबी रंगाचे शर्ट्स केवळ तिची 'इच्छा' म्हणुन मी बर्‍याचदा वापरतो. अर्थात ह्या गोष्टी वैयक्तिक झाल्या, त्या प्रातिनिधीक होऊ शकत नाहीत. बाकी, संस्कृती म्हणजे काय, ती जतन कशी करावी, का करावी, करावी की नाही? ह्या गोष्टींबाबत बोलण्याइतकी समज, पात्रता माझ्यात तरी नाही...मी आपलं 'मंगळसुत्र' ह्या विषयीचं माझं मत मांडतो आहे.