शनिशिंगणापूरात समतेची गुढी

'मंदीर कायमचं बंद पडावं म्हणून आंदोलन करायला हवं होतं' हे म्हणण्या एवढे जघन्य अपराध तेथे होत नसावेत उलटपक्षी तेल हे मानवी आरोग्यासाठी टाळणे उपयूक्त असते तेल जेवढे नाश होईल, तेवढे महाग होईल तेवढ्या तब्येती सुधारतील त्यामुळे शनी देवाला तेल वाहणे तेल खाऊ भारतीयांच्या तब्येतीच्या दृष्टीने हित कारकच.

यात जर उपहास नसेल तर तुम्ही माझा दिवस बनवला आहे. ;)

तर मी अगदी डंकेकी चोटपर असहिष्णू आहे. सहिष्णुतेच्या नावाखाली श्रद्धेचा बाजार चालत असेल तर माझं त्यालाही काही म्हणणं नाही. पण मग त्याला सरळ बाजार असं म्हणावं. देवस्थान आणि शनिचा प्रकोप वगैरे नाटकं करु नयेत. माझं सिद्धीविनायक आणि लालबागचा राजा यांच्या बाबतीतही तेच म्हणणं आहे. आणि अंधश्रद्धा जर संस्कृतीचा भाग बनू पाहात असतील तर अशा संस्कृतीचाही त्याग करायला पाहिजे. मी शंभर टक्के आस्तिक आहे, फक्त असला फालतूपणा चालत नाही. मग असहिष्णुता म्हणालात तरी चालेल. (Proud to be असहिष्णु) बोका-ए-आझम

@ माहितगार साहेब, +१११ प्रतिसाद आवडला...

प्रबोधनाने म्हणजे इतरांना टनाटनी म्हणून का?

...प्रबोधनाची दिशा बदलून टाकण्यासारखे आहे.

गावडेसाहेब प्रबोधनाची दिशा विश्वशांतीची असावी म्हणून स्त्रीयांनी सैन्यात समान संधी मागू नयेत म्हणण्यासारखे होत नाहीए ना ? केवळ समतेची संस्कृती म्हणून बघा समतेची संक्सृती राबवण्यासाठी शक्यत्या प्रत्येक सांस्कृतीक गोष्टीत समान संधी द्यावी, या प्रित्यर्थ आम्ही आपणा सहीत सर्व मिपाकर पुरुषांना स्त्रीयांप्रमाणे केशरचना, वेशभूषा, रांगोळी काढणे ते हातावर मेंडी रंगवणे यात समानसंधी द्यावी असे समस्त अनाहीतांना आवाहन करतो ;) (मिपाकर पुरुषांनो ह. घ्या.)

शनीच्या हॉररस्टोरीविरोधात आंदोलन चालू होईलच. (ते तुरळक प्रमाणात कुठे कुठे वैचारिक पातळीवर चालू आहेच.) पण आता ते स्त्री-पुरुष दोघांचेही प्रबोधन म्हणजे पूर्ण समाजाचे प्रबोधन या स्वरूपात असेल. शिवाय तैलार्पणाशिवायही दर्शन घेता येऊ शकेल की. तसे ते अनेकजण (स्त्रिया वगळून) आधीही घेत होतेच. शनिमंगळाची दहशत समाजमनातून काढून टाकणे ही गोष्ट स्त्रीसंघटना, अंनिस, काही समाजसुधारासाठी झटणार्‍या संघटना यांच्या अजेंड्यावर आधीपासून आहेच. आत्ताचे यश ही एक छोटी पायरी आहे. अशा छोट्या छोट्या पावलांतूनच मोठी झेप घेण्याचे बळ येते. मंदिरबंदी हा टोकाचा विचार वाटतो. आता पहिली काही वर्षे उलट या मंदिरातली गर्दी वाढल्याचेच दिसेल. दर्शन हिरावले गेलेला महिलावर्ग हिरीरीने दर्शनासाठी रांगा लावेल. काही काळ या यशात त्यांना न्हाऊन घेऊ दे. आपोआपच ही हिरीरी कमी होऊन यातल्या अंधश्रद्धेकडे किंवा श्रद्धेच्या बाजाराकडे त्यांचे लक्ष्य वळेल.

एका दगडी मूर्तीवर तेल ओतणे हा मुर्खपणा नाही का? किती तेल वाया जाते याचा माझ्याकडे विदा नसला तरी ते प्रमाण खचितच कमी नसेल. ही संस्कृती आहे? समानता चांगल्या गोष्टीमध्ये मागायलाच हवी. या असल्या बाबतीत जर स्त्रीयांना समानता हवी असेल तर मग नक्कीच प्रबोधनाची चळवळ उलट दिशेने चालू लागली आहे असे म्हणावे लागेल.

दलितांवरील तेथील सर्वाधिक अत्याचार मंदिर गितिविधीत सहभगासाठी समानतेचा आग्रह आणि आंतरजातीय विवाहाच्या कारणांनी तामीळनाडूतील गेल्या दशकाभरात ऑनर किलींग वाढत चालली आहेत.

कदाचित याचा अर्थ असाही होतो की आंतरजातीय विवाह देखील वाढत आहेत. हे देखील एक चांगले लक्षणच.

ते मला कसं माहीत असणार ब्वा?

कारण अनाहितांचे असे काही एक कॉमन मत कधी नसते. व्यक्ती तितक्या प्रकृती. अनाहितांमधेही अगदी प्रचंड देवभोळ्या, अतिशय सश्रद्ध पासून टोकाच्या नास्तिक पर्यंत सगळे प्रकार आहेत. कदाचित चर्चेला पुरेसा वेळ देता येत नाही किंवा अनेकदा लोकांच्या अकला वगैरे काढल्या जातात तिथे आपण कुठेपर्यंत पुरे पडू अशा भीतीने महिला आयडी अशा चर्चांमधे फार येत नसाव्यात. माझ्या बाबतीत म्हटले तर जे काय चालू आहे ते मला ठीक वाटते. म्हणजे स्त्री पुरुष समानतेचा मुद्दा असे तर माझा पाठिंबा आहेच. पण त्यासाठी मी पदरमोड करून आणि वेळ घालवून आंदोलने करायला जाणार नाही. वयाच्या तिशी पस्तिशी नंतर आपण स्वतःलाही बदलू शकत नाही. तेव्हा लोकांना बदलायचा प्रयत्न करणेही अवघड आहे. लोकांच्या सवयी बदलण्यासाठी भारतात तरी सरकारचे कायदे किंवा न्यायालयाचे निर्णय असा एखाद्या जास्त मोठ्या "दादाचा" हस्तक्षेप लागतो. चौथर्‍यावर फक्त पुरुषांना प्रवेश का यासाठी आंदोलन करणेही बरोबर आहे आणि मुळात अंधश्रद्धा का वाढवावी हेही बरोबर आहे. मुक्तता करायची असेल तर त्र्यंबकेश्वरासारखे अनेक देव पुजार्‍यांच्या विळख्यात सापडले आहेत. त्या सगळ्यांचीच मुक्तता व्हायला हवी. देव किंवा राक्षस असा दगड किंवा मूर्तीत नसतो. असलाच तर तुमच्या माझ्यासारख्या माणसात असतो. त्यातल्या काहीजणांना वेगवेगळ्या गुलामगिरीत रहायला भाग पाडणे हे राक्षसी कर्म आहे. बर्‍याच बायकांना कितीतरी लांबून पाणी डोक्यावर उचलून आणावे लागते. घरात एक मुलगा आणि एक मुलगी असेल तर बहुधा मुलीला पैसे वाचवण्यासाठी भावापेक्षा कमी दर्जाचे शिक्षण दिले जाते. अशा कितीतरी गोष्टी आपल्या आजूबाजूला चालू असतात. हे सगळे थांबवण्यासाठी प्रयत्न झाले पाहिजेत. मात्र त्यात काही बदल करणे एकट्या दुकट्या माणसाचे काम नाही. त्यासाठी हुतात्मा व्हायची तर अजिबात गरज नाही. आपण मरतो तेव्हा आपल्याबरोबर जगही मरते त्यामुळे आपण मेल्यानंतर जग पुढे जातय का मागे जातय याची चिंता करून हातात असलेले आयुष्य फुकट का घालवावे? दर्शनाची सोय झाली. आता त्यातही ५०० रुपये देणार्‍यांना स्पेशल दर्शन, अजून जास्त देणार्‍यांना तेलाचा अभिषेक स्वतःच्या हाताने करता येईल वगैरे प्रकार सुरू होतील. मग ते बंद करा म्हणून कोणीतरी आंदोलने करत राहील. चालू दे सगळे. एव्हरीथिंग इज ओके. मात्र असल्या आंदोलनांसाठी माझ्याकडे वेळ नाही. त्यापेक्षा तूरडाळ जर २०० रुपये किलो असताना बागायतदार सोसायटीत १४० ने मिळत असेल तर तिथे रांग लावणे माझ्यासाठी महत्त्वाचे आहे. अर्थात कोणाला जर शनि चौथर्‍यावर रांग लावायची असेल तर त्यालाही माझी ना नाही. दुसर्‍या कोणाला मूर्ख म्हणायचा मला हक्क पोचत नाही. देव बिव काही आपल्या मदतीला येत नाही हे माझे मत असले तरी एखाद्या काडीच्या आधारामुळे कोणाच्या सायकिअ‍ॅट्रिस्टकडच्या ट्रिपा वाचणार असतील तर तेही ठीक. दुसर्‍या कोणाला त्रास होत नाही तोपर्यंत प्रत्येकाला घटनेनेच हे स्वातंत्र्य दिले आहे. त्रासात असताना कोणी देवाचा आधार घेतो, कोणी नशेचा घेतो. यात बरे वाईट काय हे कोण तिर्‍हाईत कसे ठरवणार?