आदर्शांची अशी स्पष्ट संकल्पना प्रत्येकाची वेगळी असेल आणि दुसर्‍याला ती आदर्श नसेल वाटत तर...? तसे होतेच आणि लोकशाहीत तर नक्कीच होते. अमेरीकेत तर कायम होते, हे तुम्हाला माहीत असेलच. पण देशाचे तुकडे होणार नाहीत ना, अस्थिरता येणार नाही ना हे पहाणे महत्वाचे असते. रिपब्लीकन्स आणि डेमोक्रॅट्स हे धोरणांच्या बाबतीत टोकाचे असतील, पण जेंव्हा राष्ट्रीय सुऱक्षेचा मुद्दा येतो तेंव्हा टोप्या एकत्र पडतात. व्यक्तीगत काही वेगळे जाऊ शकतील. उदाहरणच घेयचे झाले तर ९/११ नंतरच्या इराक युद्धाचे घेता येईल. सर्व एकत्र आले. भले ओबामाने सिनेटर म्हणून विरोध केला असेल पण एकदा का राष्ट्राध्यक्ष झाल्यावर त्याच्या इतके द्रोण आणि इतर पध्दतीने हल्ले उजव्या विचारसरणीच्या नेत्याने पण केले नसतील असे म्हणावे लागेल. तेच इंमिग्रंट्सच्या बाबतीत. त्याच्या काळात सर्वाधिकांना हद्दपार केले गेले आहे. पर्यावरणाच्या बाबतीत निर्णय रिपब्लिकन्सपेक्षा एकदम वेगळे दिसतील. पण बाहेरच्या राष्ट्रांशी व्यापार करताना राष्ट्रीय स्वार्थच पाहीला जातो. तसे जेंव्हा आपल्याकडे होईल तेंव्हा बरेच वेगळे दृश्य दिसेल. तुम्ही दिलेल्या उदाहरणाबाबत माझी उत्तरे: भाववाढविरोधी आंदोलने भाजपाने युपिये काळात केली. पण तशी आंदोलने आताच्या सरकारविरुद्ध झालीत तर ती आदर्श वाटतील का? भाववाढच का अजूनही योग्य आणि खरे कारण असले तर आंदोलने आवश्य करावीत. पण दुर्दैवाने काँग्रेस, डावे आणि माध्यमे त्यापेक्षा सोपा मार्ग अवलंबवत आहेतः खोटेनाटे पसरवणे आणि जनतेची दिशाभूल करणे... ते मात्र अक्षम्य आहे. विद्यमान पंतप्रधान परदेशात जाऊन 'आधी तुम्हाला भारतीय म्हणवून घेण्यात शरम वाटत होती, पण आता गर्व वाटतो आमचे सरकार आल्यापासून' हे वक्तव्य आदर्श वाटते का? (बाहेर असताना वयंपचाधिकं शतम चे काय झालं?) विद्यमान पंतप्रधान हे परदेशात भारतीयांच्या घोळक्यात जे काय म्हणले ते म्हणले. ते काही परदेशी नेत्यांशी अथवा पत्रकारांशी बोलताना असे बोललेले नाहीत. त्या उलट मोदींना (मला वाटते पंतप्रधान झाल्यावरही) व्हिसा नाकारावात म्हणून काँग्रेस आणि डाव्या खासदारांनी ओबामाला लिहिलेले पत्राबद्दल काय वाटते असे विचारले असते तर योग्य झाले असते. मोदींचा केवळ एनआरआय वाला कार्यक्रम पाहीला आहे. त्याव्यतिरीक्त जर ते बाहेर बोलले असले तर ते योग्य नाही. पण तसे तुम्हाला माहीत असले तर सांगा. माझ्यामाहितीत तरी तसे नाही. भाजपाच्या काही नेत्यांचा नुसताच जाहीर (म्हणजे देशी-परदेशी सर्व असलेला) कार्यक्रम ते सत्तेत नसताना देखील पाहीला आहे. त्यांनी कधीही कुणाबद्दलही उलट सुलट वाक्य वापरले नाही. किंबहूना या संदर्भात ९०च्या दशकात, बॉस्टन मधे घडलेली एक घटना सांगतो, विहींपचे तत्कालीन अध्यक्ष अशोकजी सिंघल एका कार्यक्रमात बोलत होते. त्यासुमारास कोणी एका अनिवासी भारतीयाने अशोकजींना पोकळ काळजीने प्रश्न विचारला की, (या अर्थी हिंदीत पण मी मराठीत लिहीतोय), "भारताची अवस्था पाहून वाईट वाटते, आम्ही लांब असतो, इथून भारतीयांसाठी काय करू शकू?" त्यावर त्यांनी खूप मार्मिक पण कडक उत्तर दिले होते, "भारतमातेसाठी जे काही करायचे आहे, ते सर्वच विचारांचे भारतीय त्यांच्या त्यांच्या पध्दतीने भारतात करत आहेत. त्याची काळजी तुम्ही करू नका. राहता राहीले तुम्हा अनिभांनी भारतासाठी काय करावे हा प्रश्न - ज्या दिवशी भारतमातेला चांगले दिवस येतील त्या दिवशी तुम्हाला देश बरोबर आठवेल आणि परत याल." अर्थात यात ज्यापद्धतीने नक्राश्रू गाळत प्रश्न विचारला होता, त्याला शेवटचा भाग उपरोध म्हणून होता. पण त्यातील मुख्य भाग होता तो म्हणजे कोणाच्याही कामाला कमी न लेखणे...असो. ३. ज्या स्मृती इराणींच तुम्ही कौतुक केलं त्यांनी महिषासुराचे पूजन करणार्‍या समुदायांच्या हक्कांचा दुसर्‍या समुदायांच्या हक्कांचा दाखला देऊन संकोच केला. ते आदर्श वाटते का? हे महीषासुराचे पुजन करणे पण टिपिकल डाव्यांनी पेटवलेले प्रकरण दिसतयं... तुम्हीच दिलेल्या दुव्यामधे असे म्हणले आहे: "The first Mahishasur Diwas, according to the Indian Express newspaper, was held at JNU sometime in 2011." जी प्रथा कुठल्याच समुदायात नव्हती ती नक्की कुठल्या समुदायाचा हक्क झाली? का डावे पण आता अल्पसंख्य होऊ लागलेत म्हणून त्यांना देखील स्पेश्शल ट्रीटमेंट? म्हणजे एकदा महीषासुराला मारले म्हणून रडारड मग अफझलला मारले म्हणून रडारड... काय वाट्टेल ते करून देशाची वाटच लावायचा विडा या जेएनयुने उचललाय. तुम्ही असल्यांच्या मागे लागू नका बरंका! उगाचे ब्रेनवॉशिंग होईल. ;) "जर भाजप बिहारमध्ये हरला तर पाकिस्तानात फटाके फुटतील" असे भाजपचे राष्ट्रीय अध्यक्ष जेव्हा म्हणतात तेव्हा ते जाणून-बुजून, कळून सवरुन वैचारिक विभाजनाला खतपाणी घालत नाहीत असे वाटते का? ते एक निवडणुकीच्या रणधुमाळीतील राजकीय वाक्य होते. तसले ऐकून मनावर घेण्याइतकी भारतीय जनता दुधखुळी नाही आहे. आणि ते त्याच निवडणुकीत सिद्ध देखील झाले नाही का? पण एखाद्या नेत्याला आणि विद्यमान मुख्यमंत्र्याला "मौत का सौदागर" म्हणणे हे नक्की कुठल्या संस्कृतीत बसते? विचारसरणींचे फरक ठळकपणे दाखवण्यासाठी ह्या बारा लक्षणांच्या गमतीजमती केल्या जातात असा दावा कोण म्हणतयं असा दावा आहे म्हणून. अजिबात नाही. हा प्रोपोगंडाच आहे. पण जितका फॅसिस्टांची १४ लक्षणे दाखवत स्वतःचे घोडे पुढे दामटवण्याचा प्रोपोगंडा आहे तितकाच आहे. किंबहूना अमेरीकन संदर्भात ही १२ लक्षणे रिअ‍ॅक्शनरी देखील आहेत. अमेरीकन संदर्भात मी कुठल्याच पक्षाचा समर्थक नाही. पण असलो तर डेमोक्रॅट्स पक्षि डाव्यांच्याच जवळचा आहे. पण इथले डावे हे कम्युनिस्ट नाहीत. (आता इथले भारतीय डॉक्टर्स बहुतांशी रिपब्लिकन्स असतात हे तुम्हाला माहीत असेलच). क्लिंटन डावाच होता ज्याच्या काळात/धोरणाने अमेरीकेचे कर्ज संपत आले होते तर बुशच्या काळात ते वाढले. परत ओबामाच्या काळात इकॉनॉमी चांगली झाली आहे. भले क्लिंटन आणि ओबामांची सर्व मते पटली नाहीत तरी त्यांचे काम नक्कीच पटणारे ठरले आहे. हे बोलायचा उद्देश इतकाच की असे अनेक आहेत. पण जे चळवळे डावे आहेत ते स्वतःला फार शहाणे समजणारे आहेत आणि मग "तुम्ही आमच्या सारखे नसलात, तर तुम्हाला काय बी कळत नायं!" म्हणणार. बरं गंमत अशी की ही लोकं जबरदस्त श्रीमंत असतात... साधीरहाणी वगैरे फक्त फुटसोल्जर्स साठी... (त्यामानाने आपल्याकडे आधीच्या काळातले समाजवादी पहा कसे साधे असायचे). अशी लोकं जेंव्हा सगळ्याच रिपब्लीकन्सना रॅडीकल समजू लागतात, धार्मिक म्हणजे कमी समजू लागतात, स्पष्टपणे न बोलता पण अप्रत्यक्षपणे बुद्दू समजतात तेंव्हा ते अनेकांच्या डोक्यात जाणारच. त्यातून मग असले सरसकट फॅसिस्ट म्हणणार्‍या जिलब्या पडल्या की कोण शहाणा माणूस ऐकून घेणार आहे? शहाण्या माणसाच्या ऐकण्यावरून एक आठवण (९०च्या काळातली): एम आय टी च्या आवारात एकदा एक (मराठी) मुलगी माझ्याशी आणि माझ्या मित्राशी तावातावाने बोलत होती. भाजपाच्या नेत्यांचा उद्धार करणे चालू होते. काश्मिरी पंडीतांच्या हलाकीचा विषय होता. त्याच्या काही वर्षेच आधी त्यांना बेघर व्हावे लागले होते, अत्याचार सहन करावे लागले होते. ही बया म्हणत होती, इतकं काय झालं म्हणून उगाच हे नेते आरडाओरडा करत आहेत. थोडक्यात काश्मीरी पंडीतांवरील अन्यायामुळे आरडाओरड करायची गरज नाही. हा मुद्दा तावातावाने आणि परतपरत मांडणे चालू होते. ती हिंसेच्या विरोधात होती आणि तिच्या दृष्टीने भाजपामुळे काश्मिरप्रश्न तापत होता... मी मधेच तिला थांबवले आणि अगदी शांतपणे विचारले, "--- तुझ्या कानाखाली आत्ता आवाज काढला, तर काय करशील?" तिने तात्काळ उत्तर दिले की, "मी तुला मारेन" (कमी नाही, डायरेक्ट हत्याच. "मारेन" हा येथे मी सभ्य शब्द वापरत आहे.) म्हणलं, "मला उत्तर आवडले कारण त्यात तुझा स्ट्राँग आत्मसन्मान दिसतोय! पण मग त्या पंडीतांचे काय ज्यांची घरंदारं गेली आणि बायकांना देखील त्रास झाला ते?" उत्तर अर्थातच मिळाले नाही... :( असो.

१. भाववाढविरोधी आंदोलने भाजपाने युपिये काळात केली. पण तशी आंदोलने आताच्या सरकारविरुद्ध झालीत तर ती आदर्श वाटतील का?

नक्कीच. शांततेच्या मार्गाने आंदोलन करण्यात काहीही चूक नाही.

२. विद्यमान पंतप्रधान परदेशात जाऊन 'आधी तुम्हाला भारतीय म्हणवून घेण्यात शरम वाटत होती, पण आता गर्व वाटतो आमचे सरकार आल्यापासून' हे वक्तव्य आदर्श वाटते का? (बाहेर असताना वयंपचाधिकं शतम चे काय झालं?)

याविषयी विकास यांच्या प्रतिसादात काही मुद्दे आले आहेतच. अजून एक वेगळा मुद्दा लिहितो. भारताविषयी लाज वाटणारे नक्कीच काही भारतीय आहेत. अशा काही जणांशी बोलणे झाले आहे. अशांना आम्ही निवासी अभारतीय म्हणतो. काही तरूणांना "क्या रखा हे तुम्हारे इंडियामे?" असे बोलताना प्रत्यक्ष ऐकले आहे. एकदा अमेरिकेहून परत येताना सिंगापूरमध्ये ६-७ तासांचा हॉल्ट होता. तिथून मुंबई जाणारे १२-१३ भारतीय विमानतळावरच थांबले होते. त्यांच्यात एक पुण्याचे अंदाजे ६० च्या आसपास वय असलेले जोडपे होते. अमेरिकेत जन्मलेली भारतीय वंशाची एक २२-२३ वर्षांची मुलगी सुद्धा होती. तिला भारतात येऊन काहीतरी समाजसेवा करण्याची इच्छा होती. त्या दृष्टीने ती इतरांना अशी मदत कशी करता येईल हे विचारत होती. हे जोडपे वगळता उरलेले सर्वजण त्यांच्यापरीने तिला माहिती देत होते. हे जोडपे मात्र सुरवातीपासून अखंड भारताला शिव्या घालत होते. या देशात काहीही अर्थ नाही, सर्वत्र भ्रष्टाचार आहे, इथे अजिबात मदत वगैरे द्यायला येऊ नका, हा देश नालायकांचा आहे असे ते तिला सतत सांगून पूर्ण नकारात्मक विचार मांडून तिला परावृत्त करीत होते. त्यामुळे "तुम्हाला भारतीय म्हणवून घेण्यात शरम वाटत होती" या वाक्यात काही प्रमाणात नक्कीच तथ्य आहे.

मालाडला लोकलमधे बॉम्ब स्फोट झाला होता.

शिवडी, कुर्ला , घाटकोपर, कांजुरमार्ग, हे सर्व 1991च्या आधी आहेत. दंगलीबाबत प्रतापराव तुम्ही काहीच बोलत नाही आहात. मी हे अधिकारवाणीने बोलत आहे कारण माझे आजोबा पोलिसमधे होते. भेंडीबाजार, इममवाड़ा, डोंगरी, नागपाड़ा, मोहमदअली रोड, भायखला हे त्यावेळी अंत्यंत सवेंदनशील भाग होते. बेहरामपाड़ा , मालवणी, हे भाग मिनी पाकिस्तान म्हणुन ओळखले जात. एखाद्या जुन्या जाणत्या माणसाला विचारा, जास्तकरुन या भागात रहाणाऱ्या.

समझोता एक्सप्रेस , मालेगाव ब्लास्ट ही काही उदाहरणे.

या प्रकरणांचा न्यायालयीन निकाल अजून लागलेला नाही. परंतु निधर्मांध या प्रकरणांच्या वारंवार उल्लेख करून हिंदू दहशतवाद, हिंदू अतिरेकी, हे बॉम्बस्फोट हिंदू दहशतवाद्यांनीच केल्याचे तपासात निष्पन्न झाले आहे असे तद्दन खोटे संदर्भ देऊन मुस्लिम दहशतवादाला बॅलन्स करायचा प्रयत्न करतात. काही वर्षांपूर्वी मडगावमध्ये तथाकथित हिंदू दहशतवाद्यांनी बॉम्बस्फोट केला होता म्हणे. काही काळापूर्वीच त्या खटल्याचा निकाल लागलेला असून त्यातील सर्व आरोप निर्दोष सुटलेले आहेत.

तुम्ही समजून घेण्यासाठी मला काही सांगायची गरज वाटत नाही. तुमचं तुम्हीच समजून घेतलंय. मग काय गरज? इथे तथाकथित अभ्यासू किसपाडू प्रतिसादांचा विचार आधी करायला लागतो. नाहीतर हजारी धागे निघतात. बाजू सांभाळता सांभाळता नाकी नऊ येतात. तुमच्यासारखे बिना-पुराव्याची प्रतिसादाची आगगाडी मला जमत नाही. एवढं समजतंय का बघा. बाकी किती शिल्लक आहे ते बघूच वेळ आल्यावर. रच्याकने, ती लिंक दिलीय, इग्नोर मारली का?

रे भाइ केहना क्या चाहते हो?