तुमचा हा (आणि असे ह्या आधीचे इतर धागे) धागा तुम्हीच वाचा. आतापर्यंत लाखोच्या संख्येने शेतकरी आत्महत्या झाल्यातरी मख्ख असणारा समाज दिल्लीत एका मुलीवर बलात्कार होऊन खून झाल्याबरोबर रस्त्यावर उतरतो, मेणबत्त्या पाजळतो, सर्वत्र हाहाकार माजेल इतपत निदर्शने करतो, प्रसारमाध्यमातही रात्रंदिवस एवढ्याच एका मुद्द्याभवती रेंगाळत बसण्याची जणूकाही चढाओढ लागते; तेव्हा त्यामागे सुजाण आणि सुशिक्षित समाजाची संवेदनाशीलता नसते. शेतकरी आत्महत्यांशी सुजाण आणि सुशिक्षित समाजाचे दूरान्वयानेही स्वार्थ आणि हितसंबंध गुंतलेले नसतात. आज आत्महत्या करण्याची वेळ त्या शेतकर्‍यावर आली, उद्या माझ्यावरही येऊ शकते, अशी भिती उत्पन्न व्हायचेही कारण नसते. त्यामुळे शेतकरी कितीही आत्महत्या करोत, सहा लाख शेतकरी आत्महत्या करोत की साठ लाख शेतकरी आत्महत्या करोत; हळहळण्याचे कारणच संपुष्टात आलेले असते. एका मुलीच्या हत्त्येवर आकाश-पाताळ एक करणारा सुजाण आणि सुशिक्षित समाज शेतकरी आत्महत्यांवर गप्प का बसतो? विचार मनाला न शिवण्याची इथे भाषा करताना, तसा धडधडीत कोतेपणा तुम्हीच तुमच्या वरील भाष्यातून केला आहे, हे सोयिस्कररित्या तुम्ही विसरू इच्छित असला तरी मिपा वाचक विसरलेला नाही. आपल्याच लेखनाचा लिखित पुराव्यावरही कोलांट्याउड्या मारणार्‍याला काय म्हणतात हे मी सांगायला नकोच. दुसर्‍याच्या बुद्धीचा कोतेपणा काढण्याआधी एकदा आरशात निरखून पाहिल्यास तुमचेच अनेक गैरसमज दूर होतील. उपस्थित मुद्द्यांना उत्तरे न देता, शब्दच्छल करीत, दूसर्‍यांना कमी लेखण्याचे प्रयत्न सफल होत नाहीत आणि तुमच्याकडे मुद्द्यांची उत्तरेच नाहियेत हेच वरचेवर सिद्ध होत आहे. 'बिगरशेतकर्‍यांच्या समस्या समजून घ्या, तुमचे सर्व गैरसमज दूर होतील' असे मी म्हणणार नाही कारण ती कुवत आणि इच्छा तुमच्यात नाही. जिथे शेतकर्‍यांच्या समस्याच तुम्हाला समजल्या नाहीत, आकांडतांडव न करता दूसर्‍याना समजवता आल्या नाहीत, जगात फक्त शेतकर्‍यांनाच नाही तर इतरांनाही समस्या असतात हा विचारच तुमच्या मनांत रुजला नाही तिथे बिगरशेतकर्‍यांच्या समस्या तुम्हाला कशा कळणार? दहशतवाद्यांनी काश्मिरातून सर्व हिन्दूना विस्थापित केले. अगदी जेवणाच्या ताटावरून उठवून, हात धुवायची संधीही न देता घराबाहेर हाकलून दिले. त्यांची घरेदारे बळकाऊन बसले. तिथेही दहशतवादी आणि सरकारंच दोषी असूनही त्या बिचार्‍या विस्थापित काश्मिरी जनतेने कधी बिगरकाश्मिरी लोकांना, दिल्लीतील मुलीवर बलात्कार आणि खून झाल्यावर आंदोलनं करणार्‍या जनतेला 'असंवेदनशील' हे लेबल लावले नाही. दोषारोप केले नाहीत. तसेच, त्यांच्या विस्थापित अवस्थेवर शेतकर्‍यांनी कधी दोन टिपे गाळल्याचे ऐकीवात नाही. पण शेतकर्‍यांवर जेंव्हा वाईट परिस्थिती उद्भवली तेंव्हा शेतकरी वर्ग वगळता (म्हणजेच बिगर शेतकरी) 'असंवेदनशील' ठरतो. शेतकरी नेत्यांकडून(?) ठरविला जातो. तेंव्हा त्यामागचं नाघडं सत्य लपून राहात नाही. मढ्याच्या टाळूवरचं लोणीही चाटणार्‍या राजकारण्यांची संवेदनशीलता बिगरशेतकरी समाजात नाही ही मोठी भाग्याचीच गोष्ट म्हणावी लागेल. तुम्ही वारंवांर ही एकच बाब घोळल्याने मी बदलणार नाही. तुमचा स्वार्थ तुम्हाला बदलू देणार नाही.

(नेनप इट्टीद्द नोडी) संतोष्वाईतू. :)

दुग्धस्टाय नाळबट्टू येर्लू बहासा टाकलुगे तुमतीनी? बैदू गलपिच्छे नदा प्रस्नू नदा उत्तरू वादतिनी!