हे त्या काळच्या पुणेरी ब्राह्मण समाजातील चालीरीतींना धरूनच होते. ते नुसतेच टिळक राहिले असते तर हे वागणे देखील दुर्लक्षित राहिले असते. पण ते राष्ट्रीय स्तरावरील पुढारी असल्यानेच इतर ब्राह्मण समाजाप्रमाणे त्यांचे सनातनी वागणे हे अधिक उठून दिसते. विशेषत: वेदोक्त प्रकरणात शाहू महाराजांच्या विरोधी भूमिका घेणे, पंचहौद मिशन चहा प्रकरणात काशीला जाऊन सर्व ज्ञात-अज्ञात पापांसाठी प्रायश्चित्त घेऊन येणे, स्वत:च्या कन्येला इंग्रजी शिकणे वर्ज्य करणे; ह्या भूमिका त्यांच्या राष्ट्रीय नेतृत्वाच्या भूमिकेला छेद देऊन जातात. पण ह्याच शाहू महाराजांनी चिरोल खटल्याच्या वेळी टिळकांना गुप्त रीतीने मदत केली होती, टिळकांच्या निधनाची वार्ता कळल्यावर राजवाड्यावरील झेंडा अर्ध्यावर उतरवला होता हे देखील विसरता येत नाही. टिळक काय आणि शाहू काय, यांना त्या काळाच्या मर्यादा होत्या. त्या मर्यादांच्या संदर्भातच त्यांच्या एकूण व्यक्तित्व आणि कर्तृत्वाचा विचार व्हायला हवा. संत चोखामेळा ह्यांचा एक सुंदर अभंग आहे.

उस डोंगा परी रस नोहे डोंगा | काय भुललासी वरलिया रंगा ||

मिपाकरांपैकी आणि तेही अलिकडच्या काळात गीतारहस्य कुणी विकत घेतली हि निश्चीत आनंदाची बातमी आहे.धाग्यात विचारलेल्या शंका बद्दल आपल्या मार्गदर्शनाची प्रतिक्षा असेल. तसेच आंतरजालावर अद्याप न आलेला भाग कुणाच्या साहाय्याने स्कॅन करून मराठी विकिस्रोत प्रकल्पात चढवता आल्यास तसे करून हवे आहे.जून २०१५ मध्ये ग्रंथास १०० वर्षे पूर्ण होतील तेव्हा पूर्ण गीतारहस्य आंतरजालावर चढवले जाऊन त्याचे युनिकोडीकरणात हातभार लावला गेल्यास नविन पिढ्यांची आणि अभ्यासंकाची चांगंली सोय होऊ शकेल. प्रतिसादा करता धन्यवाद

नमस्कार आपला प्रतिसाद धाग्यास अनुसरूनच आहे.गीतारहस्य बद्दल (गीतारहस्यशी संबंधीत समर्थन आणि टिकेसहीत) सर्वंकष माहिती हवी आहे. प्रतिसादाबद्दल धन्यवाद

कुणाला गीतेत काहीही नाही हे प्रतिपादन करतांना मुक्ती मिळेल..

असंही होऊ शकतं हा विचारच आला नाही कधी. ;) वल्लीशेठ, गीतरहस्य तुम्ही वाचत नसाल तर आम्हाला दया आधी वाचयला. :)

धन्यवाद

लहानपणी वाचायचा प्रयत्न केला आणि भाषा समजली नाही म्हणून वाचले नाही. मला वाटते मूळ नाव हे, "श्रीमद्भगवद्गीता-रहस्य अथवा कर्मयोगशास्त्र" असे काहीसे नाव होते. गीतारहस्याचा भर हा त्यातील संन्यस्तयोगा कडे असण्यापेक्षा कर्मयोगाकडे आल्याने त्तत्कालीन हिंदू पंडीतांचा आधी आक्षेप होता. टिळकांचे म्हणणे होते की जी गीता युद्ध कर म्हणून सांगण्यासाठी केली आहे त्यात संन्यास कसला बघता... अजून एक तसा प्रसिद्ध किस्सा - मंडालेहून सुटून आल्यावर टिळकांच्या या लेखनाबद्दल आधीच माहीती जनतेला झालेली होती. पण इंग्रज तो ग्रंथ हस्तलिखित पटकन परत देत नव्हते. त्यामुळे अनेक जण काळजीने बोलायला लागले, की सरकारने ते परत केले नाही तर? टिळक शांतपणे म्हणाले की, "त्यांनी माझे हस्तलिखित घेतले आहे, डोके नाही!" त्यांना गीतार्हस्य हे बायबल जसे मिशनरी वाटतात तसे फुकट अथवा कमी किंमतीत वाटायचे होते. अर्थात ते पैशाअभावी फुकट वाटले गेले नाही पण स्वस्तात मात्र बाजारात आले आणि भराभर प्रती संपल्या.

घरी एक जुनी कॉपी आहे. त्यात या प्रकाशनाबद्दल, पानांबद्दल बघते आणि लिहिते.

मिपा सदस्य जयंत कुलकर्णींकडून काही माहिती आली आहे.तरीही जेवढी अधिक माहिती मिळेल तेवढी हवीच आहे.

मला तरी काही वर्षांपूर्वी वाचताना भाषा क्लिष्ट वाटली, त्यामुळे पूर्ण वाचलं नाही.

काळा सोबत भाषिक बदल होतात,लेखकाच्या लेखनात आलेल्या तत्कालीन संदर्भांची आपणास कल्पना नसण्याचीही शक्यता असते.टिळकांना आणि इतर अनेक लेखकांना गीतेचे अनुवाद आणि भाष्य अनेक वेळा लिहावे लागले. त्यामुळे समिक्षा/भाष्य ग्रंथ आणि अशा चर्चा ग्रंथ समजून घेण्यास साहाय्यभूत होतात. बर्‍यापैकी मिपाकरांकडे घरी गीतारहस्याची आवृत्ती आहे.पुर्ण गीतारहस्य आंतरजालावर कुणाकडून चढवून मिळेल त्याच्या युनिकोडीकरणात कोणकोण सहभागी होईल ते माहित नाही म्हणून मी प्रत्येकास विनंती करतो आहे.या चर्चेच्या निमीत्ताने ही कामेही मार्गी लागल्यास गीतारहस्याच्या शतकपुर्तीपूर्वी मिपाकरांच्या मुकूटात एका चांगल्या कामाचा मानाचा तूरा खोवला जाईल असा आशावाद आहे. पुढील प्रतिसादाची प्रतिक्षा असेल. धन्यवाद

इतकी जुनी प्रत म्हणजे भाग्यवान आहात.

नमस्कार वल्ली म्हणतात तसे आपणा कडे एवढी जुनी प्रत म्हणजे खरेच भाग्यवान.जयंतजी आपण म्हणता तसे हि प्रथमावृत्ती अथवा द्वितीयावृत्ती असावी कारण इस्वी सन १९१५ मध्ये अगदी चार महिन्याच्या कालावधीतच दुसरी आवृत्ती सुद्धा प्रकाशित झाली .आपणाकडे असणार्‍या ग्रंथाची पृष्ठ संख्या किती आहे हे समजले तर बरे पडेल. दुसरे आपण ज्या पानाचे चित्र दिले त्यावर बहिरंगपरीक्षण असा उल्लेख आहे.

>>सदरील ग्रंथात गीतेचे अंतरंगपरीक्षण तसेच बहिरंगपरीक्षण समाविष्ट आहे. ह्या ग्रंथाच्या स्वरूपाने मराठी भाषेमध्ये प्रथमच गीतेचे ’बहिरंगपरीक्षण’ केले गेले.अशी माहिती मराठी विकिपीडियावर आहे

यातील अंतरंगपरीक्षण तसेच बहिरंगपरीक्षण म्हणजे काय किंवा याचा संदर्भ काय असावा ? प्रथमच गीतेचे ’बहिरंगपरीक्षण’ केले गेले म्हणजे नेमके काय या बद्द्ल अधिक जाणून घेण्याची सुद्धा उत्सुकता आहे. प्रतिसादांकरता धन्यवाद

हायला आमच्याही घरी हीच १९१५ ची प्रत आहे!!!! बघून खूप आनंद झाला. :)

>>मला आजवर त्याकाळच्या विद्वानांनी त्यांच्यावर आक्षेप का घेतला हेच कळले नाहीय. -- अहो अक्षेप नाहि घेतला तर ते विद्वान कसले??? विद्वत्तेची कसोटी... कल भी थी, आज भी है, कल भी रहेगी.

विकिस्रोत प्रकल्पाच्या अचूकतेच्या दृष्टीने महत्वपूण माहिती आपण दिलीत या बद्दल आभारी आहेच.पूर्ण गीतारहस्य विकिस्रोतावर ऑनलाईन उपलब्ध होऊन त्याचे युनिकोडीकरण मार्गी लागल्यास,गीतारहस्याची प्रत असलेली मंडळी विकिस्रोत प्रकल्पात युनिकोडीकरण झालेल्या मजकुराची अचूकता तपासून देण्यात वेळोवेळी सहकार्य करू शकतील आणि आपणही सहभागी व्हावे हि ह्या निमीत्ताने विनंती.

शंकराचार्यांच्या अभिमान्यांकडून त्यांना प्रखर टीकेला तोंड द्यावे लागले. गीता कर्मपर नसुन संन्यासपर आहे असे प्रतिपादन करणार्‍यांचा हा गट होता. आचार्यांचे मत खंडन करण्याचं धारिष्ट्य दाखवणार्‍या टिळकांवर सनातन्यांनी टिकेची झोड उठवली.

टिळकांचे लेखन अभ्यासतो तेव्हा टिळक परांपरागत तसेच आधूनिक दोन्ही संदर्भांचा समन्वय आणि अभ्यास करत लेखन करत.न.र.फाटकांनी वर दिलेली माहिती पाहता टिळकांचे केवळ कोणत्याही एकाच बाजूने चित्रण करणे योग्य होत नाही. न.स.फाटकांच्या विवेचना बद्दल डॉ.यशवंत रायकरांचे पुढील प्रतिपादनही सोबतच लक्षात घेता येईल

गीतारहस्याची काही वैशिष्टय़े न. र. फाटक यांनी चांगली मांडली आहेत. गीतेच्या आकलनासाठी महाभारताचा उपयोग कसा होतो हे टिळकांनीच प्रथम दाखवून दिले. गीताभ्यासाची दिशा त्यांनी बदलून टाकली. गीतार्थ समजून घ्यायचा तर आधी भौतिक शास्त्रांकडे दुर्लक्ष करून चालणार नाही हे निदर्शनास आणून दिले. या ग्रंथामुळे नीतिशास्त्रावर मराठीत लेखन करण्याची उमेद अभ्यासक्रमांमध्ये निर्माण झाली. पण एरवी परखड मते देणारे न. र. फाटक येथे टिळकांचे पक्षपाती होतात. गीतारहस्याला युगप्रवर्तक ग्रंथ म्हणणे ठीक पण त्याची तुलना डार्विनच्या ‘ओरिजिन ऑफ स्पीसीज्’शी करणे म्हणजे अति झाले. शंकराचार्याचा पक्ष मांडणारे सनातनी बुरसट विचाराचे असतील तरी त्यांची कुत्सित टिंगळ करणारा मजकूर सात पाने व्यापतो, पण विष्णु वामन बापटशास्त्र्यांनी गीतारहस्याचे खंडन नेमके कसे केले हे पुस्तकात येत नाही.

"त्यापैकी सर्वात गंभीर मधुमेह त्यांनी आहारावर संयम करुन ताब्यात ठेवला होता"

काश !!! आजकालचे डॉक्टर/मधुमेह तज्ञ कधी याला खूप महत्व देतील? मधुमेह ताब्यात ठेवता येतो ह्याचा एक चांगला प्रत्यय. धन्यवाद कळावे, गोडवा असावा, आपला लाडका : आयुर्हीत

गंमतीचा योगायोग म्हणजे न.र. फाटकांनी, केळकरांनी लिहिलेल्या टिळकचरीत्रावर पक्षपाताचा आक्षेप घेतला होता (संदर्भ मटा Apr 14, 2008, 05.02PM IST) आणि न.र फाटकांनी लिहिलेल्या चरित्रावर डॉ.यशवंत रायकरांचा पक्षपाताचा आक्षेप आहे. रायकरांचे खटकलेल्या बाबी म्हणजे डार्विनच्या ‘ओरिजिन ऑफ स्पीसीज्’शी गीतारहस्याची तुलना करणे आणि विष्णु वामन बापटशास्त्र्यांच्या बाजूची दखल न घेणे असे दिसतात

अतुलजी खाली प्रा.बिरुटे सरांच्या प्रतिसादावरून लक्षात आलेली बाब म्हणजे न.चि.केळकरांनी लिहिलेल्या लोकमान्य टिळक चरित्र ग्रंथात गीतारहस्यावरील टिकेची आणि उत्तरांची विसृत दखल घेतलेली असल्यामुळेही न.र.फाटकांनी पुन्रावृत्ती टाळण्याच्या दृष्टीने विष्णु वामन बापटशास्त्र्यांच्या बाजूची दखल घेण्याचे टाळले असेल असेही असू शकते. आणि आपल्या माहिती आणि अभ्यासपूर्ण प्रतिसादांबद्दल धन्यवाद

नमस्कार, मला वाटते न.चि.केळकरकृत "लोकमान्य टिळक यांचे चरित्र" या ग्रंथाचे तीन खंड आहेत. श्रीमद्भभगवद्गीतारहस्य बद्दलचे आपण म्हणता ते प्रकरण कोणत्या खंडात येते हे जाणून घेणे आवडेल. सोबतच २०१५ मध्ये ग्रंथ प्रकाशनास १०० वर्षे पुर्ण होतात तेव्हा त्या निमीत्ताने मराठी विकिपीडियावरील श्रीमद्भवद्गीतारहस्य या लेखात आपल्या सवडीनुसार भर घालण्या बद्दल विनंती.

बिरुटे सर लोकप्रभेतील रायकरांच्या लेखात "मीमांसाशास्त्रातले ग्रंथतात्पर्य काढण्याचे सात नियम" असा उल्लेख येतो ते सात निय्म कोणते य बद्दल काही माहिती उपलब्ध असल्यास तेही जाणून घेणे आवडेल आणि माहितीपूर्ण प्रतिसादांकरता धन्यवाद

नमस्कार, आपण दिलेल्या लिंकवर गेलो पण तिथे दिलेल्या पिडिएफ उघडता आल्या नाहीत.त्यांनी पिडिअ‍ॅफ मध्ये मूळ ग्रंथ जसाच्या तसा दिला असेल तर कॉपीराईटचा प्रश्न नाही. आपल्या ब्लॉगवरील टिपा माहितीपूर्ण आहेत.अर्थात मराठी विकिपीडियावरील श्रीमद्भवद्गीतारहस्य लेखात या टिपा वापरताना कॉपीराईट संबंधी आणि इतर अडचणी येण्याची संभावना आहे. आपल्या सवडीनुसार म.वि. वरील श्रीमद्भवद्गीतारहस्य लेखात काही माहिती लेखन करता आल्यास अथवा विकिस्रोत प्रकल्पात पुढेचालून मजकुर पडताळण्यात साहाय्य मिळाल्यास स्वागत असेल. माहिती आणि प्रतिसादाकरता धन्यवाद

लोकमान्यांच्या आठवणींवरचे जे ते गेल्या नंतर लगेच संकलीत केलेले पुस्तक आहे, त्यात या संदर्भात आठवण आहे. घरी बघून नंतर जमल्यास येथे टाकेन. (त्यात विषयांचे इंडेक्सिंग नसल्याने शोधायला अवघड जाते). पण आत्ता रामकृष्ण मिशनच्या संस्थळावर हा दुवा मिळाला, त्यातील टिळकांनी लिहीलेला भाग खाली चिकटवत आहे. About the year 1892, i.e., before the famous Parliament of Religions in the World’s Fair at Chicago, I was once returning from Bombay to Poona. At the Victoria Terminus a Sannyasin entered the carriage I was in. A few Gujarati gentlemen were there to see him off. They made the formal introduction and asked the Sannyasin to reside at my house during his stay at Poona. We reached Poona, and the Sannyasin remained with me for eight or ten days. When asked about his name he only said he was a Sannyasin. At home he would often talk about Advaita philosophy and Vedanta. The Swami avoided mixing with society. There was absolutely no money with him. A deerskin, one or two clothes and a kamandalu were his only possessions. In his travels some one would provide a railway ticket for the desired station. The swami also believed like me that the Shrimad Bhagavad Gita did not preach renunciation but urged every one to work unattached and without the desire for fruits of the work Two or three years thereafter Swami Vivekananda returned to India with worldwide fame owing to his grand success at the Parliament of Religions and also after that both in England and America. He received an address wherever he went and on every one of such occasions he made a thrilling reply. I happened to see his likeness in some of the newspapers, and from the similarity of features I thought that the Swami who had resided at my house must have been the same. I wrote to him accordingly inquiring if my inference was correct and requesting him to kindly pay a visit to Poona on his way to Calcutta. I received a fervent reply in which the Swami frankly admitted that he was the same Sannyasin and expressed his regret at not being able to visit Poona then. Once after this, during one of the Congress sessions at Calcutta, I had gone with some friends to see the Belur Math of the Ramakrishna Mission. There Swami Vivekananda received us very cordially. We took tea. In the course of the conversation Swamiji happened to remark somewhat in a jocular spirit that it would be better if I renounced the world and took up his work in Bengal while he would go and continue the same in Maharashtra. "One does not carry," he said, "the same influence in one's own province as in a distant one." - पिकते तिथे विकत नाही! :(

उत्तम काम. धन्यवाद.

उत्तम! अभिनंदन. फलाची आशा न धरता, मिपावर चर्चा चालू काय करता आणि त्यातून असे सकारात्मक फळ काय मिळते! ;) हे सर्व पाहून खूप आनंद झाला आहे. :)

नव वर्षाची उत्साही सुरुवात झाली. धन्यवाद.

काम आवडलं....!!!! -दिलीप बिरुटे

क्षिप्रं भवति धर्मात्मा शश्वच्छान्तिं निगच्छति । कौन्तेय प्रति जानीहि न मे भक्तः प्रणश्यति ॥९- ३१॥

तुम्हाला हा श्लोक अपेक्षित आहे काय ??

गीतारहस्य म्हणजे टिळकांचे स्वतःचे जीवन विषयक सूत्र आहे हे खरच आहे. आयुष्यभर टिळक हेच तत्वज्ञान जगले. गीतेत त्यांना त्याचीच अनुभूती यावी हे ही सहाजीक आहे. एक लहानसा मुद्दा असा कि टिळकांनी प्रथम गीतावाचन केलं ते आजारी माणसाच्या उशाशी बसुन, त्याच्या समाधानाकरता. ते त्यांच्या अन्कॉन्शस माईण्ड मधे कुठेतरी असणारच. पुढे आपल्या राजकीय जीवनात त्यांनी आपले सिद्धांत, कर्म गीतेतल्या तत्वांशी कंपेअर केले असणार. ते मॅच होत गेले व गीतारहस्य टीळकांच्या अंतरंगात आकार घेत गेलं. पुढे तुरुंगवासात टिळकांनी गीतारहस्य कंपाइल केलं. टीळकांच्या कुठल्याश्या चरित्र्यात मी वाचलं होतं कि त्यांना गणिती प्रमेयं मळलेल्या वाटेने सोडवण्याऐवजी स्वतः आपल्या तर्काने सोडवण्यात मजा वाटायची. कदाचीत हीच वृत्ती त्यांच्या गीताभ्यासासंदर्भात दिसुन येते.

प्रोत्साहनाकरिता धन्यवाद.मराठी विकिबंधू प्रकल्पात गीतेचे दोन तीन मराठी अनुवाद आधीच उपलब्ध आहेत नाही असे नाही.एक अनुवाद कुठून आला आहे माहित नाही पण आजच्या सरळ सुलभ मराठीत आहे सोबत ज्ञानेश्वरी आहे (गीताई आहे पण कॉपीराईट स्टेटस साशंकतेत असल्याने वगळली जाण्याची शक्यता आहे). पण प्रत्येक शब्दाचा अर्थ सिद्ध करत अथवा व्युत्पत्ती देत केलेल्या अनुवादाकरता गीतारहस्या शिवाय पर्याय नाही हे लक्षात घेऊन हा प्रयास केला. गीतारहस्याचे युनिकोडीकरण करून उपलब्ध झाले आणी गीताईच्या कॉपीराईटचा प्रश्न मिटला तर गीतेच्या प्रत्येक श्लोकाचा आजच्या मराठीतला अनुवाद मग गीताई मग गीतारहस्यातील अनुवाद मग ज्ञानेश्वरीतील श्लोक आणि त्याचे अर्थ असे करता येऊ शकेल पण या करता मराठी विकिप्रकल्पांवर अधिक चहात्या स्वयंसेवकांची गरज असेल.केव्हा किती आणि काय काय होते ते काळ ठरवेल.आपण गाडीचा मार्गावर आपल्या क्षमतेत आहे तेवढी पुढे नेऊन सोडावयाची. मी गीतारहस्य त्याच्या प्रस्तावनेपलिकडे अद्याप फारसा वाचला नाही पण आपण म्हणतातसे दासबोध आणि गीतारहस्य दोन्हीही वेग वेगळ्या धाटणीने कर्मयोगाची मांडणी करत असल्यामुळे साम्य वाटत असावे.आपल्या सारख्या जाणकारांनी खुलासा करणे अधिक योग्य पण दासबोधातील तत्वज्ञान मुलतः वाल्मिकी लिखीत योगवसिष्ठातून येत असावे असे योगवसिष्ठ चाळताना वाटले होते.गीतेचा आणि योगवसिष्ठाचा काही सहसंबंध किंवा तत्वज्ञानात साम्य फरक आहे किंवा नाही या बद्दल फारशी माहिती नाही.

खरोखरच अनमोल ठेवा!.

अपेक्षित प्रतिसाद

प्रोत्साहपूर्ण प्रतिसादाकरिता धन्यवाद

एकदम लॉजिकल वाक्य आहे!

१८४९ साली ब्रीटीशांनी महाराजा दुलीप सिंग यास त्याच्याकडे असलेला कोहिनूर हिरा महाराणी Victoria हिला भेट म्हणून देण्यास भाग पाडले. तो हिरा नंतर Amsterdam येथे त्याला पैलू पाडण्यासाठी पाठवण्यास आला. पैलू पाडल्यावर तो अधिकच दिमाखाने चमकू लागला. हा संदर्भ पकडून लोकमान्यांनी लिहिले कि गीता ही कोहिनूर सारखीच दैदिप्यमान आहे आणि राहीलच. परंतु ज्या काळात आणि ज्या उद्देशानी ती अस्तित्वात आली ती परिस्थिती आज नाही. त्यामुळे तिचा स्वयंप्रकाश काही अंशी मंदावला आहे. म्हणून ज्ञानभक्तीमूलक कर्म योगाची छिन्नी घेऊन त्यांनी गीतेला नवीन पैलू पाडण्याचा प्रयत्न केला (गीतारहस्य लिहिले)जेणेकरून ती पैलू पाडलेल्या कोहिनूरप्रमाणे पुन्हा नवीन दिमाखाने चमकू लागेल.अर्थात लोकमान्यांचा यत्न किती यशस्वी झाला हे सुजाण वाचकांनींच ठरवायचे आहे. लोकमान्यांपासून स्फूर्ती घेऊन मीही Understanding karma in light of Paul Ricoeur’s philosophical anthropology and hermeneutics (Nagpur: International Centre for Cultural Studies 20006) हे ५०० पानी पुस्तक प्रकाशित केले आहे (माझं त्यांच्याशी काही नातं नाही!). थोडक्यात माझा विचार असा की प्राचीन काळी वेदांत (ज्ञानयोग) आणि कर्मांत (कर्मयोग) ही दोन स्वतंत्र (किंवा पर्यायाने परस्परपूरक = ज्ञानकर्मसमुच्चय) अशी मुक्तीची साधने होती. परंतु काळानुसार कर्मान्ताचा लोप होऊन फक्त वेदांत उरला. माझा उद्देश कर्मयोग हे स्वतंत्र (किंवा पर्यायाने ज्ञानाबरोबर पूरक) असे साधन परत उपलब्ध करून देणे हा होता. Paul Ricoeur यांची theory of action ही काही प्रमाणात आपल्या कर्म सिद्धांताशी मिळती जुळती आहे म्हणून मी तिचा आधार घेतला आहे. तसेच आपला पारंपारिक कर्म विचार आधुनिक परिभाषा आणि प्रणालीतून मांडला तर त्याला अधिक प्रतिसाद मिळेल ही पण अपेक्षा होती.

विकिस्त्रोत प्रकल्पास भेट, प्रतिसाद आणि शुभेच्छांकरता धन्यवाद. आपल्या आवडीचे वाचन लेखन होत राहो ही शुभेच्छा.

ओ साहेब, धाग्यावरचे प्रतिसाद पाहण्याचे कष्ट घेत चला की जरा. कालच टंकलाय अनुवाद, दिसला नाही का आँ???????????????????? http://misalpav.com/comment/542617#comment-542617

बहुतेक सर्व बरोबर. क्व शब्द बरोबर आहे. क्व सूर्यप्रभवो वंशः, क्व मेs/ चाल्पविषया मति: हे रघुवंशाचे प्रथम वाक्य सुप्रसिद्ध आहे. [कुठे तो सूर्यप्रभव वंश (आणि तो वर्णू इच्छिणारी) कुठे माझी अल्पमती. मे+अल्प किंवा च+अल्प]. फक्त शेवटी गीतेतल्या श्लोकात यत्करोषि यदश्नासि यज्जुहोषि ददासि यत् यत्तपस्यसि कौन्तेय तत्कुरुष्व मदर्पणम् असे पाहिजे.

हे प्रयत्नान् असे असावे. (मूळ प्रत समोर नाही.) अर्थाच्या अंदाजानुसार.