५ सप्टेंबर १९७२ - म्युनीच - जर्मनी. आजचा दिवस ऑलंपीक इतिहासातला एक काळा दिवस म्हणून नोंदला जाईल याची कुणाला पुसटशीही कल्पना नव्हती. २६ ऑगस्ट १९७२ ला सुरू झालेल्या ऑलंपीकला दीड आठवडा होवून गेला होता. आयोजक, स्पर्धक, प्रेक्षक दर चार वर्षांनी होणार्‍या या महोत्सवात जोशाने सहभागी झाले होते. मार्क स्पिट्झ ने जलतरण स्पर्धेतील सात वेगवेगळ्या प्रकारात विश्वविक्रम करत सातही सुवर्णपदके पटकावून खळबळ उडवून दिली होती. कोणत्याही खेळाडूने केलेली आत्तापर्यंतची ही सर्वोच्च ऑलंपीक कामगिरी. (हा विक्रम पुढे २००८ पर्यंत; माईकल फेल्प्सपर्यंत अबाधित राहिला.) Rowing, Diving, Swimming, Gymnastics वगैरे खेळांच्या सर्व स्पर्धा संपल्या होत्या व एकूण १७ दिवस चालणार्‍या या स्पर्धेची सांगतेकडे वाटचाल सुरू होती. सगळे सुरळीत सुरू असताना अचानक इस्रायली खेळाडूंवरील हल्ल्याच्या बातमीने सर्वजण हादरून गेले. इस्राईलच्या दोन खेळाडूंची हत्या आणि बाकी नऊ जण (इस्रायली खेळाडू, कोच व रेफ्री) ओलीस - खुद्द ऑलंपीक व्हिलेजमध्ये!! सर्व स्पर्धाप्रकार तातडीने थांबवले गेले. अचानक स्पर्धा थांबवली जाण्याची ही बहुदा पहिलीच वेळ. या नाट्याला पहाटे पहाटे सुरूवात झाली. स्पोर्ट्स बॅग घेतलेल्या आठ 'खेळाडूंनी' ऑलंपीक व्हिलेजमध्ये प्रवेश केला. ट्रॅकसूट व संपूर्णपणे खेळाडूसारखा पेहराव असल्याने कुणाला काहीच शंका आली नाही. निर्धोकपणे हे सर्वजण इस्रायली खेळाडूंच्या निवासस्थानापाशी पोहोचले. या सर्व दहशतवाद्यांनी स्वतःचे खेळाडूंमध्ये इतके बेमालूम वेशांतर केले होते की ऑलंपीक व्हिलेजमध्ये प्रवेश करण्यासाठी त्यांना एका सहा सात फुटी कुंपणावरून उड्या माराव्या लागल्या व हा 'शॉर्टकट' तिथल्याच काही अमेरीकन (खर्‍या) खेळाडूंनी अजाणतेपणे या दहशतवाद्यांना दाखवला - आपल्यासारखेच खेळाडू समजून. या इमारतीत व शेवटच्या मधल्या खिडकीच्या खोलीत हे सगळे नाट्य सुरू झाले. बनावट किल्लीच्या सहाय्याने दहशतवाद्यांनी इमारतीत प्रवेश मिळवला. प्रवेश मिळाल्यानंतर काही मिनीटातच अत्यंत चपळाईने हालचाली करत सगळेजण ग्रेनेड, पिस्टल्स आणि राईफल ने शस्त्रसज्ज झाले. हा सगळा साठा स्पोर्ट्स बॅगांमध्ये लपवला होता. दहशतवाद्यांनी आता मोर्चा खेळाडूंच्या खोल्यांकडे वळवला व हाती असलेल्या किल्ल्यांच्या सहाय्याने दरवाजे उघडण्याची खटपट करू लागले. या आवाजाने एक रेफ्री - Yossef Gutfreund जागा झाला. दारापाशी होणारा आवाज व गडबड कशाची आहे हे पहायला गेल्यावर त्याला दारातून आत येण्याचा प्रयत्न करणारा व चेहरा झाकलेला एक दहशतवादी दिसला व त्या दहशतवाद्याच्या हातातील AKM (AK-47 चे एक भावंड) राईफल ही डोकावत होती. Yossef ने ओरडून आपल्या सहकार्‍यांना जागे केले, एक जड वजन दरवाज्याच्या आतील बाजूने लावले व हाताने दरवाजा घट्ट बंद करून मदतीसाठी आरडाओरड करू लागला. हे आवाज ऐकून वेटलिफ्टींग कोच Tuvia Sokolovsky एक काचेची खिडकी तोडून पळून गेला. ८ दहशतवाद्यांच्या ताकतीपुढे एकट्या Yossef चे प्रयत्न अपुरे पडले व दहशतवाद्यांनी खोलीत प्रवेश मिळवला. Yossef ला बंदी बनवून ते बाकीच्या खेळाडूंचा शोध घेवू लागले. पुढचा नंबर होता Yossef एक सहकारी Moshe Weinberg . या कुस्तीच्या कोच ने प्रतिकार करायचा प्रयत्न केला, एका दहशतवाद्याने Moshe च्या गालात गोळी मारून त्याला जखमी केले व त्याला सोबत घेवून आणखी खेळाडूंचा शोध सुरू केला. यादरम्यान काही इस्रायली खेळाडू काय घडते आहे याचा अंदाज आल्याने मिळेल त्या मार्गाने पळून गेले. Moshe ने प्रसंगावधान राखत या दहशतवाद्यांना दुसर्‍या खोलीकडे न नेता सरळ तिसर्‍या खोलीमध्ये नेले जिथे सहा रेसलर्स आणि वेटलिफ्टर्स होते. कदाचित् Moshe ला त्या सशक्त खेळाडूंकडून प्रतिकाराची अपेक्षा असावी पण ते सर्वजण झोपेतून नुकतेच जागे झाल्याने गोंधळून गेले व कोणताही प्रतिकार न करता दहशतवाद्यांच्या स्वाधीन झाले. Moshe व सर्व ओलीस घेवून दहशतवादी पुन्हा पहिल्या खोलीकडे येताना Moshe ने पुन्हा हल्ला करून एका दहशतवाद्याला बेशुध्द केले व दुसर्‍यावर तिथल्याच एका सुर्‍याने वार केले. दहशतवाद्यांनी बंदूकीच्या सहाय्याने Moshe ला शांत केले - कायमचे. आणखी एक वेटलिफ्टर Yossef Romano ने ही प्रतिकार करून एका दहशतवाद्याला जखमी केले पण लगेचच Yossef वर गोळ्या झाडून त्याचाही कायमचा बंदोबस्त केला गेला. या गडबडीचा फायदा घेवून दहशतवाद्यांच्या ताब्यात असलेला Gad Tsobari हा रेसलर सुटका करून घेवून पळून जाण्यात यशस्वी झाला. दोन खेळाडू ठार व नऊ जण ओलीस. रक्ताळलेली सकाळ उजाडली. हळूहळू एक एक गोष्टी उजेडात येवू लागल्या. "ब्लॅक सप्टेंबर" या पॅलेस्टाईन गटाच्या दहशतवाद्यांनी हे सगळे घडवून आणले होते. अपुरी व ढिली संरक्षण व्यवस्था आणि एका बाजूला असलेले इस्रायली खेळाडूंचे अपार्टमेंट याचा पुरेपूर फायदा घेत दहशतवाद्यांनी हा रक्तपात घडवून आणला होता व इस्राईल पॅलेस्टाईन संबंध बघता हा रक्तपात इथेच थांबणार नाही याचीही सर्वांना खात्री पटली होती. दहशतवाद्यांच्या हातात नऊ निष्पाप खेळाडू सापडले होते आणि केवळ त्यांचे "ज्यू" व "इस्रायली " असणे दहशतवाद्यांना पुरेसे होते. Ze'ev Friedman (वेटलिफ्टर) David Berger (वेटलिफ्टर) Yakov Springer (वेटलिफ्टींग जज) Eliezer Halfin (रेसलर - कुस्तीपटू) Yossef Gutfreund (रेसलींग रेफ्री) Kehat Shorr (शूटींग कोच) Mark Slavin (रेसलर) Andre Spitzer (फेन्सींग कोच) Amitzur Shapira (ट्रॅक कोच) या नऊ खेळाडूंच्या हातापायांना व नंतर एकमेकांना बांधून त्यांचा संपूर्णपणे ताबा घेवून दहशतवादी पुढच्या कामाला लागले. सर्व खेळाडूंनी आपले भवितव्य हताशपणे नियतीकडे सोपवले होते. प्रतिकार करणार्‍या Moshe Weinberg च्या गालावर गोळी मारून त्याला जायबंदी करणार्‍या व नंतर त्याला निर्दयीपणे ठार मारणार्‍या दहशतवाद्यांचा कृरपणा खेळाडूंना बंदी बनवल्यानंतरही सुरूच राहिला. बंदूकीच्या धाकाने काही खेळाडूंना अत्यंतीक मारहाण केली गेली, घृणास्पद प्रकार म्हणजे आधीच मरण पावलेल्या Yossef Romano चे गोळ्यांनी चाळण झालेले व रक्ताने माखलेले शव बंदी खेळाडूंच्या पायाशी आणून टाकून दिले गेले, या सर्व खेळाडूंना जरब बसावी म्हणून. दहशतवाद्यांनी मागण्या जाहीर केल्या. इस्रायलच्या ताब्यात असलेल्या २३४ पॅलेस्टीनीयन कैद्यांची सुटका करून त्यांना इजिप्तला पोहोचवणे व जर्मनीच्या ताब्यात असलेल्या दोन कैद्यांची सुटका. इस्रायलने त्यांच्या त्या वेळच्या धोरणाप्रमाणे लगेचच नि:संदिग्ध शब्दात उत्तर दिले.. "कोणत्याही वाटाघाटी केल्या जाणार नाहीत" (एकदा वाटाघाटी करण्याचे धोरण अवलंबले की भविष्यातली परिस्थीती आणखी गुंतागुंतीची होते हा या धोरणामागचा विचार!) आपल्या मागण्यांमागचा गंभीरपणा अधोरेखीत करण्यासाठी दहशतवाद्यांनी Moshe चे मृत कृरपणे अपार्टमेंट बाहेर टाकून दिले. सर्व ओलीस ज्यू असल्याने जर्मनी ची अवस्था कात्रीत सापडल्यासारखी झाली. जर्मनी ने ज्यू खेळाडूंच्या बदल्यात अमर्यादीत पैसा देवू केला, उच्चपदस्थ जर्मन ऑफिसर्स ओलीसांच्या बदल्यात ओलीस म्हणून देवू केले पण दहशतवाद्यांनी आपला निर्णय बदलला नाही. वाटाघाटी करण्यास नकार देणारा इस्राईल.. निर्णय न बदलणारे दहशतवादी.. जर्मनीचे त्यावेळचे नेतृत्व.. संपूर्ण ऑलंपीक.. आख्खे जग.. काहीतरी चमत्कार घडून हे कोडे सुटावे, ही परिस्थिती बदलावी अशी इच्छा करत होते.. आपआपल्या देवांना प्रार्थना करत होते... (क्रमश:)