हि श्लील-अश्लीलता प्रत्येक गोष्टी नव्या मार्तडांकडुन आजही थोपली जाते. भन्नाट विचार.

जे लिहिले आहे ते कळाले नाहि... एका माकडीणीचा व तिच्या बेबी चा फोटो पण होता तो पण गायब.. अद्भुतरस...

जे मोठ्यामोठ्या संत महंतांनादेखील जे कोडे सुटलेले नाही त्याच कोड्याचा प्रश्न एका नवजन्म घेणार्‍या बालकाला पडावा यात मोठे आश्चर्य आहे. एकाअर्थाने त्या बालकाची पुढली वाटचाल अध्यात्मिकमार्गावर होणार/ झाली असेल.

धर्ममार्तंड अश्लील म्हणाले तो "जन्म अश्लील" की विचारलेला "प्रश्न अश्लील"? (श्लीलशिरोमणी ह भ प श्री दादामहाराजांचा फ्यान) नितिन थत्ते

फोटो असल्याशिवाय या पाकृवर प्रतिक्रीया देणार नाही!

हे आधुनिकोत्तर लेखन आहे का? ;) असे असल्यास वा वा चान चान!! तसे नसल्यास कळले नाही असे बिंदास सांगतो :)

या लेखनात दम आहे असे वाटते आहे. माणसाच्या मूल्यविषयक कल्पनांवर भाष्य असावे हे. पण काय आणि कसे ते नीट सांगता येत नाही. कॉलिंग घासुगुर्जी!

आजकाल तुमचा वेळ अज्जिबातच जात नै का? का हापिसात काम नै? अं?

अहो, कसले हापिस अन कसले काय... 'रिकामा न्हावी, भिंतीला तुंबड्या लावी', या जमातीतले आहोत आम्ही. जन्मजात फुर्सती पणाचे फुकट धंदे करणारे.

1. 'आपला तो बाब्या दुसर्‍यांचा तो कार्टा' या न्यायानं मातेला आपल्या बाळाचा जन्म श्लील वाटणं यात काहीच विशेष नाही.
2. धर्ममार्तंडांना कशालाही अश्लील म्हणण्याची वाईट खोड शतकानुशतकं आहेच त्यामुळे त्यातही काही विशेष नाही.^१

१. अधिक माहितीसाठी या पानावर 'Blasphemy and religion' हा भाग वाचावा. मग यातून निष्कर्ष काय काढता येतील?

1. कवी चारचौघांसारखाच आहे; अडचण असली तर ती धर्ममार्तंडांची आहे.
2. ज्याच्या जन्माची धर्ममार्तंडांना अडचण होते असा कवी बहुधा मूर्तिभंजक उदारमतवादी असावा ;-)
3. ज्यानं टाकलेला फोटो इथे संपादित होतो असा कवी बहुधा मूर्तिभंजक उदारमतवादी असावा लेखकानं स्व-संपादन करून फोटो काढलेला असल्यामुळे लेखक खोडसाळ असावा ;-)

ही कविता सुद्धा मला दुसर्‍या महायुद्धातल्या ज्यू हत्याकांडावर आहे असे वाटू लागले आहे...

ही सहा ओळींची कविता आहे, तिची जातकुळी एखाद्या चारोळीसारखी आहे. किंवा गजलच्या एखाद्या शेरासारखी. मला व्यक्तिशः यापेक्षा मोठ्या रचना आवडतात. किंवा एकावेळी अशा काहींचा संग्रह असावा अशी इच्छा असते. कविता वाचून पहिल्यांदा आठवला असेल तर मेरीने जीझसला दिलेला व्हर्जिन बर्थ. हा उल्लेख भाषांतराच्या चुकीमुळे आला असं म्हणतात, पण धर्ममार्तंडांना ते जपावंसं वाटलं. मेरीला आपोआपच कौमार्याशी जोडलेलं पावित्र्य त्यामुळे प्राप्त झालं. गर्भधारणा ज्या प्रक्रियेतून होते तिला अश्लील का बरं म्हणावं? मात्र धर्ममार्तंड, संस्कृतीरक्षक तसं म्हणताना दिसतात हेही खरंच. हे कवीला सांगायचं आहे.

व्हर्जिन बर्थ कसा काय देउ शकते, याचे उत्तर समर्थांनी दासबोधात देऊन ठेवलेले आहे: रजस्वलेचा जो विटाळ त्याचा आळोन जाला गाळ त्याचाच हा नरदेह केवळ जाला असे आता मग यात मातुश्री विवाहित वा अविवाहित, हा प्रश्नच उद्भवत नाही. टीपः दासबोध वाचायचो, त्याला आता पस्तीस वर्षे उलटली आहेत, त्यामुळे एखाद-दुसरा शब्द इकडेतिकडे झाला असेल, पण अर्थ तोच आहे. नेमका समास व ओवी कोणती, हे लक्षात नाही. जिज्ञासूंनी या निमित्ताने दासबोध चाळल्यास उत्तमच.

या कवितेत काही कळले नाही, अश्या ज्या प्रतिक्रिया आल्या, त्या रास्तच आहेत, असे वाटून या कवितेचा धांडोळा घेत आहे: लहान मुलांना प्रत्येक गोष्टीविषयी खूप जिज्ञासा असते, व त्यापोटी ते खूपसे प्रश्न विचारात असतात, हे आपण बघतोच. या जिज्ञासेची व प्रश्नांची सुरुवात त्यांना बोलता येउ लागल्यावर आपल्याला प्रत्यक्ष प्रश्न विचारू लागतात, तेंव्हा होते, असे जरी भासत असले, तरी त्याचा प्रारंभ जन्म-क्षणापासून वा गर्भावस्थेपासूनसुद्धा होत असेल, असे मला वाटते. विशेषत: ज्ञानेश्वर, मोझार्ट इ. सारख्या प्रतिभावंतांच्या बाबतीत असे घडणे सहज शक्य आहे. मनुष्याच्या आयुष्यातील अगदी पहिली घटना म्हणजे स्वत:चा जन्म. तेंव्हा पहिली जिज्ञासा स्वत:च्या जन्माबद्दलच असू शकते. या कवितेतील नवजात अर्भक स्वत:च्या जन्माबद्दलच प्रश्न विचारत आहे. ते आपला प्रश्न आईला विचारणार, हे स्वाभाविकच आहे. .... परंतु त्याने विचारलेला प्रश्न फार विचित्र आहे. अमुक एक गोष्ट श्लील की अश्लील, असा प्रश्न त्याला पुढे अनेक वर्षांनंतर पडू शकतो, परंतु जन्मल्या जन्मल्या असे कसे शक्य आहे? इथे आपल्याला असा कयास करावा लागतो, की हा प्रश्न त्याच्या मागील जन्माच्या स्मृतीतून आला असावा. धर्ममार्तंडांच्या उल्लेखामुळे गॅलिलिओ, ज्ञानेश्वर, डार्विन वगैरे आठवतात. श्लील की अश्लील असा प्रश्न, व धर्ममार्तंडांचे उत्तर 'अश्लील अश्लील' यावरून पूर्व-जन्मातील एखाद्या लेखकाचा, कवीचा, चित्रकाराचा हा पुनर्जन्म असावा, असे वाटू लागते. या संदर्भात कालिदास, काकोडकर, फ्रॉईड, राजा रविवर्मा, एम एफ हुसेन, यांची आठवण होते. यातील हुसेन यांचे उदाहरण अगदी अलिकडचे. ते विख्यात चित्रकार तर होतेच, शिवाय कवीही होते. म्हणजे सरस्वतीची त्यांच्यावर विशेष कृपा होती, असे म्हटले पाहिजे. परंतु या सरस्वतीच्या चित्रावरूनच आपल्याला मरणसमयी सुद्धा मायदेशात परतता आले नाही, हे शल्य उरी घेउनच ते गेले. आपण 'श्लील-अश्लील-विवेक' करायला हवा होता, अशी बोचणीही त्यांना लागली असेल. अश्या परीस्थित नवीन जन्म घेतल्यावर ते काय करतील? मृत्युसमयी जो विचार, वासना मनात असते, ती पुढील जन्मात तिथूनच पुढे चालू होते, असे सांगितले जाते. त्यामुळे नवीन जन्म घेता घेता त्यांनी आत्ताच हा श्लील-अश्लीलतेचा घोळ मिटवलेला बरा, म्हणून आईला प्रश्न विचारलेला दिसतो. आईने त्यांना प्रेमभराने, आपुलकीने "बाळा श्लील रे श्लील" असे उत्तर दिले. परंतु खरा प्रश्न धर्ममार्तंडांच्या विरोधाचा आहे, म्हणून ते त्यांनाही तोच प्रश्न विचारतात. मार्तंडहो, माझा जन्म श्लील की अश्लील? (मार-तंड: मारणारे, तंडन करणारे, इ.इ.) एरव्ही एक-मेकांचा हेवादावा करणारे, प्रसंगी खून सुद्धा करणारे मार्तंड अश्या प्रसंगी एक होऊन 'एकरवाने' म्हणतात: अश्लील अश्लील. (आई प्रमाणे ते 'बाळा', 'रे' असले आपुलकीदर्शक शब्द वापरत नाहीत, तर ताबडतोब अश्लील अश्लील असे ठणकावून सांगतात. जणु तेवढे एकच उत्तर त्यांना ठाऊक असते) .....असा या कवितेचा अर्थ लावता येतो. ____________________________________________________ परंतु खरोखरच असा सर्व विचार करून, ठरवून ही कविता रचली गेली आहे का? याचे उत्तर "नाही" असे आहे. या कवितेच्या निर्मिती संबंधी आणखी बरेच लिहिण्याजोगे आहे, आणि ते लिहिल्याने काव्यनिर्मिती वा एकूणच कलानिर्मितीच्या प्रक्रियेवर प्रकाश पडू शकतो. परंतु वेळेअभावी सध्या इथेच थांबावे लागत आहे.

गौतम ऋषी असते तर कदाचित श्लील-श्लील म्हणाले असते. :) एनी वे, कविता आवडली.

गमतीदार कविता. (कविता अशी अतिस्पष्ट असली, की मला त्यातून मिळणारा आनंद थोडा कमी होतो. कदाचित चित्र हवे होते. मूळ प्रसिद्धीत दिलेले चित्र मी बघितले नाही. चित्राखाली शीर्षककविता म्हणून चित्र+कविता ही जोडकलाकृती कदाचित बहुपदरी होती.)

हि कविता तर एखाद्या प्रकांडपंडितालाही मौनव्रत धारण करायला लावेल अशी बनली आहे . कलियुगाची महती कवितेत उतरली आहे . मला वाटतं पुढचं भविष्यकालीन भाकीतच या कवितेमध्ये आवतरले आहे .. सिद्धेश्वर विलास पाटणकर

..मला वाटतं पुढचं भविष्यकालीन भाकीतच..

ते नेमके कोणते ? ( कवि महोदयांना त्यात पूर्वजन्म दिसतोय, ते ऋषिकेश म्हणतात आधुनिकोत्तर वगैरे आता आपण भविष्याचे भाकीत बघताय तरी कोणते ?)

नाही आवडल मला काहीतरीच श्लील अश्लिल म्हणे

कवीता व त्यावरील कविवर्यांच्या स्पष्टीकरणानंतर असे वाटते की साक्षात्काराची ठिणगी पडली व दुर्बोध कवीतेचा जन्म झाला. समाज श्लील, अश्लील याची व्याख्या काळानुरूप वेग वेगळी करतो. धर्म मार्तंड आपापल्या सोईनुसार अर्थ काढतात. पुराणात,इतीहासात अनेक अशी उदाहरणे दाखवता येतील की ज्या बाळांच्या जन्माची पार्श्वभूमी एक सारखीच आहे पण प्रत्येकाला वेगवेगळे मापदंड लावले गेले. हे माझे वैयक्तिक मत आहे. गदारोळ माजू नये म्हणून स्पष्टीकरण देत नाही. बाळाचा जन्म श्लील का अश्लील ठरवण्याचा अधिकार फक्त आईलाच. सांप्रत काव्यात कविवर्य स्पष्टीकरण देताना माऊलींचे उदाहरण देत धर्ममार्तांडांच्या थोतांडकडे लक्ष वेधून घेतात. कवीतेची दुर्बोधता लक्षात घेता, कविवर्य ग्रेस यांची आठवण होते. वर वर साधे सोपे दिसणारे शब्द वाचताना, वाचक चक्रव्यूहात सापडल्याचा अनुभव करतो. कवीवर्य ग्रेस आपली खंत खालील कवीतेत अशा प्रकारे व्यक्त करतात. शब्दरचना असबंध वाटते. कवीच्या मनात काय विचार असतील याची सहज कल्पना येत नाही व कवीता दुर्बोध वाटते. मी वाचलेली कवीता व कळालेला अर्थ खालील प्रमाणे. कावळ्यांचा रंग कुणी आपले म्हणेना कुणी बिलगेना गळा कंठ दाटताना झाला रंग कावळ्यांचा काळा.... नसानसांतून वाहे फणा उगारून साप, दूर सावल्यांचा घोळ माझे नाचवितो पाप... कुणी आढ्याला बांधली? रात्र आंधळ्या कौलांची चंद्र पडला मरून इथे पहाडाच्या खाली... ही कविता ग्रेस यांनी बहुतेक त्यांच्या कवितांच्या आलोचनेला त्रस्त होऊन लिहिली असावी. जसे कावळ्याला कोणी आपले म्हणत नाही त्याचा तिरस्कार करतात तसेच त्यांच्या प्रत्येक कविते वर दुर्बोधतेचा आरोप केला. कवीवर्य म्हणतात लोकांना माझ्या कवितांबद्दल सांगून सांगून माझा कंठ दाटून येतो आणि शेवटी माझा रंगही कावळ्याच्या रंगाप्रमाणे काळा पडतो. तद्वतच वरील कवीता मला वाटते.

चित्रगुप्तांनी निर्माण केलेल्या कूट प्रश्नाला त्यांचे उत्तर माहित असेल तर मग हा खटाटोप कशाला पाहिजे? धर्म मार्तंड शब्दात धर्म का घुसवला आहे? यात धर्माचे काही देणे घेणे नाही. 'मार्तंड' म्हणजे स्वतःला जास्त शहाणे समजणारे किंवा समाजात स्वतः चे स्तोम निर्माण केलेले लोक. जीतेंद्र आव्हाड यांची गणना करावी की नाही हे वाचकांनी ठरवावे.