अतिशय चांगला, महत्वाचा विषय. हे पुस्तक जालावर वाचण्यासाठी उपलब्ध आहे का? मराठीत ?

पृथ्वी स्वत:भोवती २४ तासात फिरते सूर्य ३६५ दिवसात फिरतो पूर्वार्ध खरा आहे... पण सूर्य नाय फिरत हो, ती पृथ्वी फिरते सूर्याभोवती ३६५ दिवसांत!! बाकी विषयावर इथे एक विक्षिप्त दुर्बिटणेबाई (हेड ऑफ द डिपार्टमेंट, खगोलशास्त्र, मिपा!) आहेत, त्या अधिक माहिती देऊ शकतील..... वर चित्रगुप्त म्हणतात त्याप्रमाणे या पुस्तकाच्या पीडीएफची लिंक देता आली तर बरं होईल. इंग्रजीसुद्धा चालेल (कोण तो दात काढून हसतोय रे?) :)

आर्क्टिक होम इन वेदाज मध्ये लोकमान्यांनी मांडलेली अजून एक नवीन कल्पना आहे. ऋगवेदामधल्या " सुर्योदयात प्राक बहूनि आहानि आसन' या ऋचेच्या आधारे आर्यांचे मूळ वसतीस्थान उत्तर ध्रुव असावे असा सिद्धांत त्यांनी मांडला. तसेच भगवद्गीतेतील "मासानां मार्गशीर्षो हं " हा श्लोक आणि ऋगवेदातील वसंतसंपात हा मृगशीर्ष नक्षत्रात आला आहे, याचे गणित मांडून लोकमान्यांनी वेदकाल हा इसवीसनपूर्व ४००० ते इसवीसनपूर्व २५०० एवढा निश्चित केला.

अरेच्चा! सगळेच विदेशी. मग देशी कोण?

ओळ आणि परिच्छेद यांविषयी माहिती असलेल्या एखाद्या पुस्तकाची लिंक डकवा रे कोणीतरी.

नंतर ध्रूवावर निर्माण झालेले हिमयुग. ह्म्म्म... मला उगाच अल् गोर यांची ही डॉक्युमेंट्री आठवली :--- An Inconvenient Truth... http://www.youtube.com/watch?v=Jxi-OlkmxZ4 ज्यांना कोणाला ही संपूर्ण डाउनलोड करुन पहाता येईल त्यांनी ती जरुर पहा.

आर्टिक होम ... पुण्याला टिळक वाड्यावर उपलब्ध आहे पिडीएफ वर http://www.google.co.in/#hl=en&source=hp&q=arctic+home+in+vedas&oq=artic+home+in+v&aq=0s&aqi=g-s1&aql=&gs_sm=c&gs_upl=5265l8401l0l10881l15l12l0l0l0l0l889l2839l0.3.3.2.6-1l9l0&bav=on.2,or.r_gc.r_pw.&fp=dcbab90fb1105075&biw=1093&bih=485 येथे उपलब्ध आहे गुगल शोध.

आर्यांचे मूळ वसतिस्थान उतर ध्रुव आणि ऋग्वेदाच्या रचनेचा काळ या दोन्ही मतांबाबत टिळकांनंतरच्या काळात महत्त्वाचे पुरावे समोर आले असल्याने टिळकांचे संशोधन प्रमाणभूत मानता येत नाही शिवाय ते चुकीचेही आहे. आर्य हे बाहेरुन आले होते, या पाश्चात्यांच्या संशोधनाला अनेक भारतीय विद्वान बळी पडले. १) वेद हे अपौरुषेय आहेत. अर्थात त्यांची निर्मिती कुणा एका व्यक्तीने केलेली नाही. विविध प्रदेशांत पसरलेल्या आणि वैदिक संस्कृतीचे पालन करणार्‍या ऋषींनी रचलेल्या ऋचांचे संकलन म्हणजे वेद. ही रचना एकाच काळात झालेली नाही. भिन्न काळांमध्ये होऊन गेलेल्या ऋषींनी त्यात आपापल्या परीने भर घातलेली आहे. हे संकलन म्हणजे एकच वेद होता, परंतु नव्या पिढ्यांना लक्षात ठेवण्यास सोईचे जावे म्हणून व्यासांनी त्याचे चार वेदांमध्ये विभाजन केल्याचे म्हटले जाते. त्यातील अगदी प्राचीन भाग म्हणजे ऋग्वेद. २) ऋग्वेदातील उषेचे वर्णन किंवा सहा महिन्याची दिवसरात्र यावरुन आर्य उत्तर ध्रुवावरील मूलनिवासी होते, अशी मांडली गेलेली उपपत्ती गोंधळात पाडते. ध्रुवीय प्रदेशातील बर्फाळ भूस्थिती व अतिथंड हवामान लक्षात घेता दहा हजार वर्षांपूर्वी तेथे आर्यांसारखी समाजव्यवस्था असू शकेल का? गोपालन, घोड्यांचा वापर, यज्ञसंस्था ही आर्य संस्कृतीची चिन्हे ध्रुवीय प्रदेशाशी जोडणे धाडसाचे ठरेल. या ऋचा थोड्या बाजूला ठेऊन उर्वरित ऋग्वेद बघितला तर त्यातील दाशराज्ञ युद्ध, सप्तसिंधुंचा उल्लेख यावरुन या आदिवेदाची प्रमुख रचना भारत-अफगाणिस्थान-इराण या विशाल भूपट्ट्यात झाल्याचे दिसते. कुठे उत्तर ध्रुव आणि कुठे हा नद्यांच्या खोर्‍यातील प्रदेश? काहीच मेळ बसत नाही. ३) ऋग्वेदाचा काळ इसवी सनपूर्वी ४००० ते २५०० असा निश्चित केला असला तरी वैदिक संस्कृतीच्या पाऊलखुणा त्याहीपूर्वी मागे जाताना आढळल्या आहेत. तुर्कस्तानच्या अनातोलिया भागात सापडलेले नेवाली कोरी संस्कृतीचे अवशेष सध्यापासून ९००० वर्षे जुने आहेत आणि याच संशोधनाने पाश्चात्यांच्या 'आर्य हे बाहेरचे होते' या उपपत्तीला साधार चुकीचे सिद्ध केले आहे. नेवाली कोरी संस्कृतीतील ब्राह्मणाचे शिल्प, ज्ञानकेंद्रातील यज्ञकुंडे पाहाता तेथे खिस्तपूर्व ७००० वर्षे आधी वैदिक संस्कृती नांदत असल्याला भक्कम आधार मिळाला आहे. याचा अर्थ वेदांच्या निर्मितीस सुरवात त्याहीपूर्वी झाली असू शकेल. लोकमान्य टिळकांच्या २ महान चुकांमुळे विशेषतः ब्राह्मण समाजाचे कधीही भरुन न येणारे नुकसान झाले आहे. १) आर्यांच्या उत्तर ध्रुव वसतिस्थान उपपत्तीमुळे 'ब्राह्मण हे बाहेरुन आले आहेत' अशी बोंब मारणार्‍यांना बोट दाखवायला आयतेच कोलित मिळाले. २) वेदोक्त प्रकरणात टिळकांच्या चुकीच्या भूमिकेमुळे करवीरचे शाहूमहाराज दुखावले गेले. त्यातून ब्राह्मण-ब्राह्मणेतर चळवळ अधिकच भडकली. जिचे निखारे अगदी आजही ब्राह्मण समाजाला चटके देताहेत.

लेखन व प्रतिसादातुन छान माहिती मिळत आहे. पण ह्यापुढे अदिती सारख्या कंपूबाजांची विद्वत्ता दिसून येणार नाही असे धागे काढा अशी विनंती. परांचन

टिळकांच्या या पुस्तकाबद्दल खुप ऐकले होते (अजुन वाचले नाही). महाभारतात होणार्‍या घटना कदाचीत त्यांनी जसे लिहिले आहे वर्णन केले आहे दिवसांचे अश्याच वातावरणात घडल्या आहेत हे ऐकले आहे. (स्वता काहीच संशोधन केलेले नाहि) आणि बर्‍याच वर्षापुर्वी पृथ्वीवरील आत्ताची ठिकाणे हे वेगवेगळ्या जागांवर होती. हळु हळु त्यांची जागा बदलत गेली, तसे तेथील वातावरन पण बदलले. अयोद्या(with india) पण म्हणे वेगळ्याच जागेवर होती, हळु हळु सरकली आहे ति इकडे असे ऐकले आहे. (स्वता स्वता काहीच संशोधन केलेले नाहि) असो या विषयी जास्त अभ्यास नसल्याने फक्त जे ऐकले आणि पटते आहे तेच बोललो. मात्र टिळकांची चुक वगैरे मला वाटत नाहिये. त्यांनी ज्या अभ्यासावर सर्व लिहिले आहे ते योग्यच आहे असे मनोमन वाटते.

बर्याच लोक्स नी पुस्तक वाचलेले दिसत नाही कळले आम्हाला -- पण काही जण ज्यांनी आपुलकीने माहीती दिली त्यांचे आभार

विभूतियोग या गीतेच्या १० व्या अध्यायामधीलमासानां मार्गशीर्षो'हम् चा याला संदर्भ असावा. या विषयावर त्यांनी मृगशीर्ष नावाचा लेख लिहिला होता ज्याचे मॅक्समुल्लर साहेबांनी टिळकांच्या निष्कर्षांशी मतभेद असूनही कौतूक केले होते.

मोहेंजोदडो हडप्पाचा शोध १९२२ ला लागला पण त्याच्याशी साशर्म्य असणारे निष्कर्श टिळकांनी कितीतरी आधी मांडलेले दिसतात. आय. आय. टी. किंवा सायंसच्या भाषेत ज्याला थीओरीस्ट म्हणतात तसा सारा प्रकार आहे

हे वाचण्याचा प्रयत्न केल्यावर असे वाटते की हे आपले आपण समजून घेणे अवघड आहे कुणीतरी गुरु हवा ज्याला गणित, भौतिकशास्त्र, खगोलशास्त्र, संस्कृत, भाषा यांचे चांगले ज्ञान आहे अशी एकच व्यक्ती डोळ्यासमोर आली ती म्हणजे जयंत नारळीकर