कुवत - मिडिओक्रिसिटी आपली कुवत मध्यम आहे ; हे पचवणं थोडं अवघडच आहे; विशेषतः प्रामाणिक असाल तर. कुवत मध्यम असणं म्हणजे काय -- आपण बुद्धीनं फार काही माठ नसलो तरी फार थोरही नाही, अगदिच सर्वसाधारण आहोत; प्रयत्न केल्यावरही एका मर्यादेपलिकडे काही आपली उडी पोचत नाही. फार काही तार्किकक्षमता आपल्या विकसित नाहित; कुठलंही विशेष कौशल्य नाही; कारकुनी कामं करतो झालं. कलाक्षेत्रातल्या जाणीवा विकसित झाल्या नाहित; उपजत नव्हत्याच. काहींच्या मुद्दाम नंतर प्रयत्न पूर्वक विकसित होतात; आपल्या त्याही नाहित. शारिरिक बाबतीतही आपण दुर्बळ वगैरे अगदिच नसलो तरी अगदिच अ‍ॅथलीट वा पैलवानही नाही. आतापर्यंत फार काही भव्य दिव्य करता आलेलं नाही करिअरमध्ये. "आजवर काही बनलो नाही, पण इथून पुढे होउ शकतो की अजून " असं म्हणावंसं वाटत नाही. इथून पुढे काही करता येण्यासाठी जो पाया लागतो; तोही अजून बनलेला आहे; असंही नाही. त्यामुळे इथून पुढेही काही होण्याच्या आशा नाहित. म्हणजे करिअर खड्ड्यात गेलं ; बर्बाद झालो; असंही नाही. अगदिच सरासरीवर सगळं सुरु आहे. अगदि कर्ज न घेता एकदम रोख, एकरकमी घरं बाइक्स घेतल्या; असं नाही; किम्वा कर्जच फेडता येत नाहिये असंही नाही. फेडतोय आपलं कसंबसं सगळ्यांसारखच. एक वाईट गोष्ट म्हणजे "अमक्या गोष्टीमुळे वाईट झालं; नैतर कुठच्या कुठं पोचलो असतो" हा बहाणा मारायचाही स्कोप नाही. ;) खरं काय ते स्वतःला ठाउक असतच साला. पळणार कुठे ? . . मिडिओक्रिसिटी का काय ते ह्यालाच म्हणतात का ? . . अवांतर -- "नाही रे तू तसा बरा आहेस" हे कुणाकडून तरी ऐकून घ्यावं; म्हणून मुद्दाम स्वतःहून डायलॉगबाजी करतोय असं समजू नका प्लीझ. मला खरोखर असं वाटतं आहे. त्यावरुन पुन्हा टॉण्ट / टोमणे नकोत ; किंवा सद्भावनेने का असेना; केलेले चुकीचे कौतुक नको. मी बोलतो आहे ती वस्तुस्थिती आहे. . . मिडिओक्रिसिटी मध्ये वाईट असं कुठे काय आहे ? फारसं नाहिच. . . म्हंजे चांगलं - वाईट असं लेबल लावणं अवघड आहे. मला आत्ता जे वाटतय ते पुन्हा सांगतो. . . आपण फार काही कामगिरी केलेली नाही, फार काही कमावलंही नाही; इथून पुढेही काही करण्याची शक्यता नाही; अशी जाणीव होते आहे. . . अर्थात स्वतःत लै पोटेन्शियल होतं; आणि ते वाया घातलं; असं नाही. . . हां पण गोष्ट वाटते. आपल्या पूर्वी खूप खूप पिढ्या होउन गेल्यात. त्यांनी खूप खूप काही कमावलय, घोळ घातलेत; कष्ट केलेत; कित्येक बाबी अपघातानं शोधल्यात; कित्येकांनी उपजत गुण वापरुन खूप काही केलेलं आहे. संघर्ष केलाय. हाणामार्‍या केल्यात. धीरानं वेळ सांभाळली आहे. विविध क्षेत्रात कामगिरी केली आहे. आपली जिंदगी म्हणजे ह्या सगळ्याचं तयार प्रॉडक्ट आपल्याला मिळालेलं. . . आणि त्या काळात ज्यांनी भरीव वगैरे कामगिरी केली; त्यांनी सगळं चुकत धडपडत केलेलं; फारसं ब्याकग्राउंड नसताना; परिस्थिती अधिक अवघड असताना. संगीतापासून ते इतिहास संशोधन, सगळिच दृश्य माध्यमं (चित्रकला, चित्रपट, पडदे, रचनाशास्त्र, शिल्पकला, मूर्तीकाम) , विविध कारागिरी, ललित्,वैचारिक, लेखनकाम , अंक गणित ,बीज गणित, अमूर्त गणित, रसायन, भौतिकी..... अशी शेकडो हजारो शास्त्रं आहेत. . . ह्या सगळ्यात अगदि पायोनियर म्हणवणार्‍यांना किंवा त्या पायोनियर्सच्या शिष्य म्हणवणार्‍यांना -- शास्त्र पुढे घेउन जायला जी माहिती उपलब्ध होती; ती फार फार थोडी होती. साधनं अति मर्यादित होती. आता औद्योगीकरण झालय; वस्तू उपलब्ध आहेत. चमत्कार वाटावा इतपत जग जोडलं गेलय. तुम्हाला कुतूहल असण्याचा अवकाश; पुढ्यात उत्तर हजर आहे. इंटरनेट आहे. तुमची पुरेशी पात्रता असेल; तर त्या त्या क्षेत्रातले जागतिक किर्तीचे नामवंत-- त्यांच्यापर्यंत तुम्ही पोचू शकताय. भिंती ऑल्मोस्ट संपल्यात. आता हवी आहे फक्त पुरेशी क्षमता, किम्वा कुतूहल, किंवा सरावाची तयारी; इतर अडथळे ऑल्मोस्ट संपलेत. . . भातखंड्यांना संगीतासाठी जे उपलब्ध होतं; त्यातलं खूपसं आपल्याला आहेच ध्वनिचित्रफिती रुपात. शिवाय भातखंड्यांना जागतिक संगीतातलं मिळालं नसेल; तितकं एक्स्पोजर आपल्याला आहे. एका क्लिकवर आपण चायनिज, रशियन, अरबी, इराणी, कुठल्याशा भागातले आदिवासी..... अशा सगळ्यांचं संगीत ऐकू शकतो. ह्यांचे विविध क्षेत्रातले कलाविष्कार पाहू शकतो. ह्यांच्याकडे परंपरेतून आलेलं ज्ञान घेउ शकतो. . . पूर्वी दोन-तीन भाषा शिकणंही अवघड असेल. आता हव्या तितक्या भाषा निदान प्राथमिक पातळीवर तरी तुम्ही काही महिन्यात शिकू शकता. लिखित, वाचिक माध्यमं उपलब्ध आहेत; ऑडिओ विडियो आहेत. तुम्हाला मदत करण्यास गुरु/शिक्षक/रिसोर्सेस उपलब्ध आहेत. . . हे असं सगळं उपलब्ध आहे. आणि मी काय करतोय ? तसं फारसं काहिच नाही. मी वाईट , दुरित म्हणावं असं काहिच करत नाहीये. इतरांना त्रास नाही; पण स्वतःही काही नाही. . . शिकणं वगैरे सोडून द्या. मग मी निव्वळ विशुद्ध टैम्पास तरी करतोय का ? म्हणजे धम्माल मस्ती, दंगा, इकडं तिकडं भटक्णं, थकेस्तोवर पार्ट्या वगैरे.... नोप्स. . . अगणित अशी अवांतर वाचनाला पुस्तकं उपलब्ध आहेत. . . कारकुनी जिंदगी आहे. हापिसात जातो आणि घरी येतो. ह्याशिवाय तसं मी काहिच करत नाहिये. आणि करीनसं वाटतही नाहिये. . . मला एकच कुतूहल आहे. इथून पुढे दुनिया कशी असेल ? मागच्या शतकभरात आणि त्यातही मागच्या दोनेक दशकात तूफानी बदल झालेला आहे. पुढे नेमकं कय होणारेय ; ह्याबद्दल फारच कुतूहल आहे. त्या पुढच्या शतकभरातल्या घडामोडी पहायला तरी इथून पुढे शंभर वर्षांची जिंदगी हवी आहे. मानवी संस्कृती सभ्यतेनं एकदम टॉप गिअर टाकलाय, पुढे ताटात अजून काय काय वाढून ठेवलं असेल ? क्लायमॅक्स अजून बाकी आहे. सीट बेल्ट मी आवळून ठेवतोय. . . एकूणात सध्याच्या परिस्थितीवरुन अंदाज बांधायचा ; ह्याच प्याटर्नमध्ये गोष्टी सुरु राहतील असं मानलं तर सरासरी भारतीय आयुष्यापेक्षा मला पंधरावीस वर्ष जास्तच मिळणारेत. मी एकदम हेल्थ फ्रीक वगैरे झालो आतापासूनच तर शंभरेखून अधिक वगैरे वर्षेही जगेन बहुतेक. पण शेवटची वर्षं अंगदुखी, सांधेदुखीनं खराब होतील; कदाचित आर्थिक चिंता सतावतील ; पण मी जास्त जगायचीच शक्यता अधिक . . .