मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ

मराठी भाषा दिन लघुकथा स्पर्धा -निकाल

संपादक मंडळ · · जनातलं, मनातलं
सप्रेम नमस्कार मराठी भाषा दिनानिमित्त आपण लघुकथा स्पर्धा आयोजित केली होती.तिला सदस्यांचा छान प्रतिसाद मिळाला.या स्पर्धेचा निकाल जाहिर करण्यास आनंद होत आहे. या स्पर्धेसाठी सदस्यांपैकी स्पा,स्वॅप्स,प्रभाकर पेठकर,इनिगोय, स्पार्टाकस आणि संपादकांमधुन पैसा,लीमाउजेट,अजया,विकास यांनी परीक्षण केले. परीक्षणाचे थोडक्यात निकष(स्वॅप्स यांच्या शब्दात) पुढीलप्रमाणे: लघुकथा ही किस्सा आणि कादंबरी यांच्यामधला साहित्यप्रकार म्हणून गणला जातो, तसेच त्याला स्वतंत्र आविष्कार म्हणूनही गणले जाते. ही 'लघु'कथा किती लहान वा मोठी असावी याचे काटेकोर निकष नसले तरी त्यात कादंबरीप्रमाणे प्रकरणे नसतात आणि साधारणपणे एका बैठकीत वा वाचनात ती वाचून पूर्ण होते असे ढोबळमानाने सांगता येईल. लघुकथेचा एकूण बाज अथवा आवाका कादंबरीपेक्षा कमी असतो आणि त्यातील व्यक्तिरेखा आणि प्रसंग संख्येने कमी असतात. कादंबरीच्या दृष्टीने परिचय (Exposition), गुंतागुंत (Complication), पेचप्रसंग (Crisis), परमोच्च बिंदू (Climax) आणि निराकरण (Resolution) ह्या प्रमुख टप्प्यांचा विचार करता येतो. परंतु लघुकथेमध्ये हे सर्व टप्पे असतीलच असे नाही. एखादी लघुकथा केवळ परिचय, पेचप्रसंग आणि परमोच्च बिंदू एवढेच टप्पे घेत निराकरण एखाद्या-दुसर्‍या वाक्यातही संपवू शकेल, तर दुसरी लघुकथा ही पेचप्रसंग आधी दाखवून नंतर फ्लॅशबॅक तंत्राने बाकीचे टप्पे घेईल. अशा बर्‍याच शक्यता लघुकथेसंदर्भात संभवू शकतात. निकषांबद्दल बोलायचे झाले तर कथानक, मांडणी, पात्रविकास, गती, उपरोध, प्रथमपुरुष/तृतीयपुरुष निवेदन, सूचकता, परिच्छेदांमधील योग्य सुसंगती, विरामचिन्हांचा आवश्यक तिथे आणि तितकाच वापर, कथानकाच्या बाजाला शोभेलशी शैली - उदा. रहस्यकथांच्या बाबतीत वेगवान, छोट्या प्रसंगांचा वापर, तर प्रेमकथांची तरल हाताळणी, कथेतील पात्रांच्या भाषाशैलींकडे दिलेले लक्ष इत्यादी अनेक निकष सांगता येतील. एखादी कथा संवादांनी पुढे जाईल तर दुसरी कथा स्वतःशीच आणि वाचकांशी संवाद साधत स्वतःची गोष्ट सांगेल. एखाद्या कथेत संवादच कदाचित नसतीलही. त्यामुळे कुठल्या प्रकारच्या वाचकांना कुठल्या प्रकारच्या कथा आवडतील हे जसे सांगता येणे कठीण आहे तसे एखादी चांगली कथा ही वाचकप्रिय असेलच असे नाही. वरील निकषांपैकी योग्य ते निकष लावले असता खालील प्रवेशिका प्रथम तीन क्रमांकास पात्र ठरल्या आहेत.

प्रथम क्रमांक: अठरा पावलांचा स्टार्ट - आदूबाळ द्वितीय क्रमांक: वो शाम कुछ अजीब थी - बहुगुणी तृतीय क्रमांक:गरीब-स्पंदना

विजेत्यांचे हार्दिक अभिनंदन आणि परीक्षणाचे काम बजावणा-या सदस्यांचे विशेष आभार. विजेत्यांना बक्षिस व प्रमाणपत्र लवकरच पाठवले जाईल.

वाचने 7059 वाचनखूण प्रतिक्रिया 51

खेडूत 28/02/2015 - 16:52
सर्व कथा आवडल्या... विजेते आणि स्पर्धकांचे अभिनंदन!

चैत्रबन 28/02/2015 - 17:06
सर्वांचं अभिनंदन :)

आदूबाळ 28/02/2015 - 17:35
ये ब्बात! धन्यवाद! कथा स्पर्धेच्या निमित्ताने मनात बरेच दिवस असलेली कथा लिहावीशी वाटली. एरवी माझ्यासारख्या आळश्याला एवढं मोटिवेसन आलं नसतं. बहुगुणी आणि स्पंदना यांचे अभिनंदन!

In reply to by आदूबाळ

आदूबाळ आणि स्पंदना यांचे हार्दिक अभिनंदन! वाचनीय कथा लिहिणार्‍या इतर लेखक/लेखिकांचेही मनःपूर्वक कौतुक करायला हवे, या स्पर्धेचं परीक्षण करणं नक्कीच कठीण गेलं असणार इतक्या उल्लेखनीय कथा होत्या, तेंव्हा सर्व परीक्षकांचेही आभार!

In reply to by आदूबाळ

बोका-ए-आझम 01/03/2015 - 20:15
मालक, ही कथा चित्रपटाचा ऐवज आहे. बघा जरा. अमोल गुप्ते किंवा विक्रमादित्य मोटवाने सारखा दिग्दर्शक सोनं करेल या कथेचं. मनावर घ्या. आणि विजेतेपदाबद्दल अभिनंदन!

तुषार काळभोर 28/02/2015 - 17:38
हार्दिक अभिनंदन... सर्व विजेत्यांचे अन् सर्व स्पर्धकांचे देखील!!

प्रभाकर पेठकर 28/02/2015 - 20:51
सर्व विजेत्यांचे हार्दिक अभिनंदन.

सर्वसाक्षी 28/02/2015 - 21:54
सर्व स्पर्धकांचे आणि विजेत्यांचे अभिनंदन

सानिकास्वप्निल 01/03/2015 - 01:55
सर्व विजेत्यांचे आणि स्पर्धकांचे हार्दिक अभिनंदन *clapping*

श्रीरंग_जोशी 01/03/2015 - 10:01
सर्व विजेत्यांचे अभिनंदन. हि स्पर्धा आयोजित केल्याबद्दल संपादक मंडळाचे व भाग घेणार्‍या सर्वांचे व परिक्षकांचे मनःपूर्वक आभार.

पिवळा डांबिस 01/03/2015 - 10:57
विजेत्यांना बक्षिस व प्रमाणपत्र लवकरच पाठवले जाईल.
सर्व विजेत्यांचे हार्दिक अभिनंदन! पण संपादक मंडळ, प्रमाणपत्रांखेरीज 'बक्षिसे' काय दिली आहेत ते ही जाहीर करा. म्हणजे त्यामानाने आदुबाळाकडे प्यार्टी मागायला बरं! नायतर आम्ही मागायचो दोराबजीची बिर्याणी अणि तो द्यायला तयार असायचा वडापाव, असं नको!!!!!! :)

डॉ सुहास म्हात्रे 02/03/2015 - 00:21
विजेत्यांचे हार्दीक अभिनंदन ! तसेच, सर्व प्रतिस्पर्ध्यांचेही अभिनंदन. स्पर्धेतल्या सर्वच कथा सुंदर होत्या. त्यामुळे परिक्षकांचे काम कठीण् होते यात संशय नाही !

हरेश मोरे 02/03/2015 - 11:49
सर्व विजेत्यांचे हार्दीक अभिनंदन! सर्व कथा खुपच छान होत्या. खुप अवडल्या.

सविता००१ 02/03/2015 - 14:30
विजेत्यांचे हार्दिक अभिनंदन!!

hrishikesh vitekari 06/03/2015 - 11:41
सर्व विजेत्यांचे अभिनंदन.पार्टी पायजे...