काही हिन्दी कव्वाल्या ही केदार मधे आहेत... उदा: पल दो पल का साथ हमारा...पल दो पल के याराने है ( बर्नींग ट्रेन) मराठी गाणे सत्यम शिवम सुन्दरा ..... आज मी आळविते केदार ही गाणी पण केदार मधे आहेत... तात्या रागांची ओळख सांगताना त्या रागातली हिन्दी मराठी गाणी पण सांगा ना

मी जेव्हा एक व्यक्ति म्हणून केदारकडे बघतो तेव्हा मला असं जाणवतं की मी मोठ्या उदार मनाच्या व्यक्तिकडे पहात आहे. छोटेपणाचा, अशुभतेचा कधी स्पर्शच झालेला नाही या व्यक्तिला! प्रत्येक माणसाच्या आयुष्यात केदरासारखा एखादा तरी सखा असावा असं वाटतं! अगदी सखा नाही, तरी केदाराइतकी मोठ्या मनाची एखादी तरी वडीलधारी व्यक्ति अगदी प्रत्येकाला लाभावी, जिच्याकडे अगदी खुलेपणानं मनातलं बोलता यावं, आपले सगळे लाड पुरवून घेता यावेत, अणि प्रसंगी जिच्या मांडीवर डोकं ठेवून मनमोकळं रडताही यावं! हे खासच... हा ही भाग उत्तम. - (सर्वव्यापी)प्राजु http://praaju.blogspot.com/

आपण सुरुवातीला जे II स्वरभास्कर पं भीमसेन जोशी प्रसन्न II असे लिहिता. त्या देवतुल्य अक्षरांचा योग्य तो मान राखला जाईल असेच सुंदर लिखाण सर्व भागांत आहे. यापेक्षा जास्त काय लिहूं? माझ्या संगणकावर हेहि दुवे चालत नाहींत. कांहीच ऐकू येत नाही. असो अशाच सुरेख भागांची वाट पाहातो. सुधीर कांदळकर.

केदारचे वर्णन मस्त केलंय आणि त्याची श्राव्य झलकही मस्तच आहे. जियो तात्या! जियो!

वसंतरावांनी केदारकडे कसं बघितलंय त्याची झलक इथे ऐका. वसंतरावांसारख्या बुद्धीमान गवयाला केदाराने भुरळ घातली नसती तरच नवल होतं! वसंतरावांचा स्वभावही तसाच होता, केदार सारखाच दिलदार आणि अवलिया! हेही वसंतराव देसाईच का वसंतराव देशपांडे.??? नीटसे कळले नाही . कारण दिलदार आणि अवलिया ही विशेषणे वसंतराव देशपांडे याना पण लागू होतात. केदारच्या मनाची श्रीमंती जराही कुठे कमी झाली नाही, त्यात जराही कुठे कोतेपणा नाही, की जराही कुठे दुराभिमान नाही, की अहंपणचा, जेतेपणाचा स्पर्श नाही! राम वालीला सांगतो की मी तुला मारला खरा, पण तुलाही मोक्षच मिळो लेका! आणि काळजी करू नको, तुझ्या पुत्राला, अंगदालाही मी सांभाळीन, तुझे राज्य तुझ्याच घराण्याच्या सुग्रीवाच्या हवाली करीन. मी खाणार नाही! वैर, वैराच्या जागी आणि नितीमत्ता, नितिमत्तेच्या जागी! मंडळी, हे उघडपणे, खुल्या दिलाने सांगायला केदारच हवा! काय बात आहे तात्या!!! जिंकलस.. एकदम पटले बघ... पुण्याचे पेशवे

हा आनंदी आणि उत्साहाने ओसंडून वाहणारा केदार ऐकून थकवा कुठल्याकुठे पळून जातो! तात्या, 'आपकी आंखों में कुछ मेहके हुए से राज़ है' हे किशोरदा आणि दीदींचं 'घर' मधलं पंचमदांनी स्वरबध्द केलेलं 'गुलजार गीत' केदारातलचं आहे ना? (अवांतर - तात्या, दरबारी बद्दल येऊदेत ना असाच छानसा लेख!) चतुरंग

लेखमाला उत्सुकतेने वाचत आहे. पुढचे भाग येऊ देत अविरत. (वाचक)बेसनलाडू

तात्या तुमच्या कडे वसन्तराव यान्चा केदार रागाचे रेकोर्डिन्ग आहे का?

केदार म्हणजे आनंदाचं निधान! केदार म्हणजे रसिकता, केदार म्हणजे तारूण्य, केदार म्हणजे शृंगार! केदार म्हणजे हळवेपणा! अहो किती संपन्न व्यक्तिमत्व असलेला राग आहे हा! आणि मी जेव्हा एक व्यक्ति म्हणून केदारकडे बघतो तेव्हा मला असं जाणवतं की मी मोठ्या उदार मनाच्या व्यक्तिकडे पहात आहे. छोटेपणाचा, अशुभतेचा कधी स्पर्शच झालेला नाही या व्यक्तिला! प्रत्येक माणसाच्या आयुष्यात केदरासारखा एखादा तरी सखा असावा असं वाटतं! अगदी सखा नाही, तरी केदाराइतकी मोठ्या मनाची एखादी तरी वडीलधारी व्यक्ति अगदी प्रत्येकाला लाभावी, जिच्याकडे अगदी खुलेपणानं मनातलं बोलता यावं, आपले सगळे लाड पुरवून घेता यावेत, अणि प्रसंगी जिच्या मांडीवर डोकं ठेवून मनमोकळं रडताही यावं! वा तात्या, वा !!! केदार वर्णन सुंदर झालं आहे. ( गाण्यातले बारकावे कळत नाही, पण आपल्या केदार वर्णनाने गाण्याची गोडी लागेल असे वाटते. )

सुधीर कांदळकरांशी अगदी सहमत..... (तात्यांचे गाणे प्रत्यक्ष ऐकण्यास उत्सुक) मदनबाण

लेख. गीतरामायणातलं उदाहरण आणि त्याचा केलेला विस्तार आवडला. केदार म्हणजे साक्षात स्वरोत्सव, केदार म्हणजे आनंदाचं निधान! केदार म्हणजे रसिकता, केदार म्हणजे तारूण्य, केदार म्हणजे शृंगार! केदार म्हणजे हळवेपणा! -- वा! अगदी सखा नाही, तरी केदाराइतकी मोठ्या मनाची एखादी तरी वडीलधारी व्यक्ति अगदी प्रत्येकाला लाभावी, जिच्याकडे अगदी खुलेपणानं मनातलं बोलता यावं, आपले सगळे लाड पुरवून घेता यावेत, अणि प्रसंगी जिच्या मांडीवर डोकं ठेवून मनमोकळं रडताही यावं! कारण एकदा मनमोकळं रडून घेतलं की मन अगदी स्वच्छ होतं, आकाश पुन्हा एकदा निळं, निरभ्रं होतं आणि माणूस पुन्हा एकदा केदारासोबत त्याच्या त्या उत्सवप्रिय, मंगलदायी वातावरणात केदारच्या सुरात न्हाऊन निघतो, केदारच्या रंगात गाऊ लागतो! -- सुरेख. रागदारीतलं काही कळत नसलं, तरी हे वर्णन अतिशय जिवंत आहे. गदिमांनी लिहिलेल्या आणि पुलंनी संगीत दिलेल्या 'ही कुणी छेडिली तार' ह्या गाण्यात केदाराला दिलेलं प्राजक्ताच्या मधुगंधाचं उदाहरण अप्रतिम आहे. त्याचं पहिलं कडवं आणि ध्रुवपद इथे लिहिण्याचा मोह आवरत नाही. ही कुणी छेडिली तार प्राजक्ताच्या मधुगंधासम, कुठुनि ये केदार? तूच छेड ती तूच ऐक ती, आर्त सुरावट तुझ्याच हाती स्पर्शावाचून तूच छेडिसी, माझी हृदयसतार

नंदन
मराठी साहित्यविषयक अनुदिनी

संगीतावर प्रेम करणार्‍या आणि आपुलकीने प्रतिसाद देणार्‍या सर्व रसिकवाचकवरांचे मनापासून आभार... आपल्यासारख्या वाचकांमुळेच आम्हाला लिहायचा उत्साह येतो. तसेच ज्यांना हा लेख, बरावाईट कोणताच प्रतिसाद देण्याच्या लायकीचा वाटला नाही, त्यांचेही औपचारिक आभार! तात्या.

आज वेळ मिळाल्यावर आरामात वाचला लेख.. नेहेमीसारखा सुरेख...

सर्व लेख छान आहेत. पण मला स्वतःला यमन आणि केदार याविषयीचे लेख जास्त भावले. सोनाली.