हराच्या हाराच्या, किंवा कोडी हे गंमत म्हणून ठीक. पण त्यांची जागा ताटातील चटणी-कोशींबरीसारखीच. आज जरा एका अशा विषयाकडे वळू जो शाळेत आपण शिकलो व आज जवळजवळ विसरलोच आहोत." काव्यालंकार". उपमा, उत्प्रेक्षा, यमक इत्यादि. जेंव्हा यांची नावेही माहीत नव्हती तेंव्हाही या अलंकारांमुळे आपल्या नकळत आपल्या मनात ते कवितेची गोडी निर्माण करत होते. कविता पाठ होत होत्या, त्यांच्यामुळे. पण त्यावेळी त्यांची किंमत होती परिक्षेतील ५-७ गुण. आज आपण त्यांचा आस्वाद जास्त जाणकारीने घ्यावयाचा प्रयत्न करणार आहोत. उपमा, उत्प्रेक्षा, रूपक, अनुप्रास, यमक, व्यतिरेक, इत्यादी ५०-६० अलंकार मम्मटाच्या काव्यप्रकाशात दिले आहेत.

आत्ता सगळीकडे ख्रिसमसचे वातावरण आहे,ते वातावरण सगळ्यांमध्ये वाटावेसे वाटले म्हणून हा इतरत्र पूर्वप्रकाशित लेख - नोव्हेंबर सरत आला की नाताळची चाहूल लागते.दुकानादुकानातून मोठीमोठी ख्रिसमसची झाडे सजू लागतात.दिव्यांच्या रोषणाईने करड्या,ढगाळ संध्याकाळी थोड्या रंगीत होतात,त्यात 'जान' आल्यासारखी वाटते.पोस्टातून भेटकार्डे, भेटपाकिटे पाठवण्यासाठी गर्दी होते.नाताळचे खास बाजार मैदानात,चर्चच्या आवारांत, नदीकाठी भरायला लागतात.हौशे,गवशे आणि नवशांची गर्दी तेथे व्हायला लागते.मेणबत्त्यांचे असंख्य प्रकार,चांदण्यांच्या आकाराचे आकाशदिवे, रेनडियरची वीजेवर लुकलुकणारी गाडी,दिव्

3

3