माझ्या नॉस्टॅल्जिक आठवणी बहुतांशी शास्त्रीय वाद्य संगीताच्या आहेत. कधी काळच्या कित्येक मैफली ध्वनीचित्राफितीसारख्या मनात कोरलेल्या आहेत. २९ डिसेंबर २००२ ची उ. विलायत खान साहेबांची सवाई मधली (शेवटची) मैफल त्या पैकी एक. उ. विलायत खान हे माझं शास्त्रीय वाद्यासंगीताच्या क्षेत्रातील दैवत. सतार या तंतू वाद्याच्या रचने मध्ये आणि ती वाजवण्याच्या तंत्रामध्ये महत्वाचे बदल करून तिला 'गायकी अंग' देण्याचं आणि 'विलायातखानी बाज' प्रस्थापित करण्याचं 'अवतार कार्य' च त्यांनी केलं. निव्वळ सतारच नव्हे, तर एकूणच शास्त्रीय वाद्य संगीताच्या प्रचलित मर्यादा ओलांडणारी ती क्रांतीच होती.

3

पिंपळ. कधी एखाद्या नर्तकीप्रमाणे सळसळ करत डोलणारा, कधी शंकराच्या तांडव नृत्याप्रमाणे आसमंत घुमवुन टाकणारा आवाज करत आपल्या बाहुंनी सर्व जगाला कवेत घेणारा तर कधी स्वतःशीच मस्तीत शीळ घालत बसल्या जागी हसत हसत बोलणारा तर कधी एखाद्या सर्वसंगपरित्याग केलेल्या योग्याप्रमाणे निश्चल होऊन स्वतःची सर्व जाणीव हरपुन बसलेला. पिंपळाच्या विविध रुपांनी माझे मन नेहमीच हरखुन जाते. पिंपळ खरे तर कुठेही दिसतो. जिथे जागा मिळेल तिथे उगवणार्‍या गवताप्रमाणेच पिंपळ हा वृक्ष कसा काय उगवतो हे मला नेहमीच कोडे पडते.

3

आठवणीन्चा उमाळा दाटून आला की मन गहिवरते आणि चक्षू आसवान्ना वाट मोकळी करुन देतात. कोरड्या ओठाण्वरुन जिभ फिरवतान्ना आसवान्ची खारट चव कळताच मन अजुनच हळवे होते. डोळ्यात तरन्गणार्‍या त्या आसवान्च्या पाझरामुळे वर्तमान धूसर होवून सयीची साय मेन्दूत घट्ट होत जाते. मनचक्षू स्वैर होतात नी अन्तर्मनाचा ताबा घेवून हृदयाला आक्रोशाच्या खाईत लोटतात. हॄदयाची स्पन्दने वाढतात की ते निपचीत होतात हे कळायच्या आतच एक पिम्पळपान डोक्यावर पडते आणि आठवणीने ताणलेल्या मनपतन्गाच्या दोर्‍याला थोडी ढिल मिळते.