शस्त्रास्त्रांचा बाजार- २ अनंताने राहुलला जायच्या अगोदर विचारले कि तुझा स्टॅनफोर्डचा प्रवेश कसा झाला आणि पुढे काय करायचा विचार आहे? त्यावर राहुल हसून म्हणाला आवश्यक त्या ठिकाणी आपले संबंध असले(right contacts in right place) कि सर्व जमते. माझे एम एस झाले कि तेथेच माझी नोकरी ठरलेली आहे त्यानंतर व्हिसा आणि ग्रीन कार्ड. अनंत म्हणाला, 'एवढं सगळं पुढचं कसं ठरवता येईल?" त्यावर राहुल त्याला म्हणाला, "हे बघ तू साधा सरळ आहेस. तुला म्हणून सांगतो आहे. बाहेर कुठेही बोलू नकोस आणि बोललास तर मी कानावर हात ठेवेन. माझे डॅड दिल्लीत ज्या आस्थपनात काम करीत आहेत त्यात भारताला लागणाऱ्या संरक्षण सामग्रीचे उत्पादन करण्याचे तंत्रज्ञान विकसित केले जाते. हे तंत्रज्ञान विकसित करण्यास वेळ लागला कि आपले लष्कर शस्त्रास्त्रे अद्ययावत करण्यासाठी सरकारकडे लकडा लावतात. तुला माहीतच आहे कि लष्कर म्हणजे एक "पूज्य गोमाता"(sacred cow) आहे. त्यांनी काहीही मागितले तरीही त्यांना ते "देणार नाही" असे कोणतेही सरकार म्हणू शकत नाही. मग आपले "देशी तंत्रज्ञान" नसेल तर "बाहेरून" ते आयात करावेच लागते. यात परदेशी कंपन्यांचा भरपूर फायदा असतो त्यामुळे त्या मग अशा उत्पादनाच्या विक्रीसाठी आपले दलाल नेमतात. हे दलाल मग कोण "महत्त्वाची व्यक्ती" आहे त्याचा शोध घेतात. मग त्या व्यक्तीने आपल्याला मदत करावी म्हणून त्यांच्या मागे गोंडा घोळतात. हे सर्व "स्वच्छ व्यवहार" आहे. तुम्ही मला काय देणार आणि मी तुम्हाला काय देणार? बहुसंख्य सरकारी कंत्राटे अशा देवघेवीवरच चालतात. मी काही तुझ्याइतका हुशार नाही हे फक्त "मला आणि तुला" माहिती आहे. पण कागदावर माझे कॉलेज उच्च दर्जाचे आहे. माझी येणारी पदवी पण जगमान्य आहे. बाकी या सर्व पार्श्वभूमीवर मौजमजा करून माझं लग्न पण एका अब्जाधीश कंत्राटदाराच्या मुलीशी (पिंकी) होणार आहे. डॅड म्हणाले बेटा काय मौज मजा करायची आहे अमेरिकेत ती दोन चार वर्षे करून घे. पण लग्न मात्र याच मुलीशी करायचं आहे. मी आत्ता तरी त्यांना हो म्हणालो आहे. पुढचं पुढे पाहू." अनंत काहीच बोलला नाही. राहुल गेल्यावर तो बराच वेळ थंड बसून होता. मनात प्रचंड वादळ होत होतं. डोकं सुन्न झालं होतं. शेवटी डॉ कुलकर्णींकडे गेला आणि त्यांना हि हकीकत सांगितली. डॉ कुलकर्णी उठून त्याच्या खुर्चीशी आले. त्याच्या पाठीवर हात ठेवला आणि म्हणाले "अनंता या गोष्टींची तुला आताच माहिती होत आहे हे चांगले आहे. हे बघ जग हे काही साधू संतांचे नाही. सर्व तर्हेचे चोर दरोडेखोर हरामखोर लोक या जगात आहेत. मग ते संरक्षण खात्यात किंवा सरकारी नोकरीत नसतील असे कसे गृहीत धरणार? काही गोष्टी तुला सांगतो आहे त्या नीट लक्षात ठेव. चांगल्या कामाचा लाभ तुला कधी ना कधी होईलच. लोकशाहीमुळे सर्व जण समान असतात हा एक आपला "गैरसमज" झाला आहे तो सर्व प्रथम काढून टाक. तुझ्या वर्गात अंबानींचा मुलगा असेल तर तो तुझ्या बरोबरच पदवी घेईल. ज्ञानात आणि पदवीत तुम्ही समान असाल. पण उद्या तो त्याच्या वडिलांच्या कंपनीत संचालक म्हणून रुजू होईल आणि तू मात्र कनिष्ठ, वरिष्ठ, उप,नंतर मुख्य अभियंता असा बढतीत "चढत" जाशील. आता यात समानता कुठे आली? तेंव्हा आपण "काम करायचे" असते ते स्वतःच्या "समाधानासाठी". तू फार मोठा माणूस होशील ही शक्यता "वस्तुस्थितीत" बदलेलच असे नाही. नोकरीत तुला अनेक आमिषे दाखवली जातील, दडपण आणले जाईल, एवढेच कशाला ब्लॅक मेल केले जाईल. अनेक मोहाचे प्रसंग येतील. याबद्दल तुझा निश्चय आणि विचारसरणी काय आहे यावर तू कुठे जाशील हे ठरेल. पैसा हा काळा किंवा पांढरा किंवा करडाही असतो. तू जर "रंगांध" असशील तर प्रश्नच मिटला. बहुधा लवकर प्रगती होईल किंवा दुर्दैव असेल तर खड्ड्यातही जाशील." पुढे मी सांगणार आहे ते भयानक आहे पण सत्य आहे. ते जाणूनच तुला आयुष्यात पुढे जायचे आहे. तेंव्हा मनाची तयारी कर. दुर्दैवाने या गोष्टी मध्ये तुला आईवडील कदाचित कोणताही सल्ला किंवा आधार देऊ शकणार नाहीत कारण ते त्यांच्या समजाच्या कदाचित पलीकडचे असेल. क्रमशः