इतिहासातील लढे

१ जाने १८१८ ची कोरेगाव लढाई

भाग ६

१.शिरूर येथून नेटिव पायदळाची एक पलटण कर्नल बर यांनी ताबडतोब बोलाविली. त्याप्रमाणे पहिल्या 'बाँबे नेटिव्ह' इन्फन्ट्रीपैकी दुसरी बॅटालियन, दोन तोफा आणि अडीचशे घोडेस्वार, इतके सैन्य आपल्याबरोबर घेऊन कॅप्टन स्टॉटन हा ता. ३१ डिसेंबर १८१७ रोजी रात्री ८ वाजता शिरूरहून निघाला, आणि २७ मैलांची मजल मारून ता. १ जानेवारी १८१८ रोजी सकाळी १० वाजता तो कोरेगावच्या जवळील एका टेकडीवर येऊन पोहोचला.

भाग ५ - हजारोंच्या सेनेचे संचलन कसे कसे जात असे?

कै. शि. म. परांजपेंच्या लेखणीतून हे वर्णन पान २४५ वर आले आहे...

पलायनाचा खोखो खेळ

भाग ४ मित्रांनो, प्रस्तुत लेखमालेत आता कोरेगाव भीमा नदीवरील लढाईचा क्रम कै. शि. म. परांजपे पुस्तकाप्रमाणे आहे. येरवडा लढाई (१६ नोव्हेंबर १८१७) ते कोरेगाव लढाई (१ जानेवारी १८१८) असे ४५ दिवसांचे अंतर आहे. त्या नंतर पुन्हा २० फेब्रुवारी १८१८ च्या अष्ट्याची लढाई पर्यंतच्या ५० दिवसात एकूण ९५ दिवसात दोन्ही फौजा कुठे फिरत होत्या? सेनापती काय आखणी करत होते? फौजेची कूच करायची काय पद्धत होती?

भाग ३ येरवड्याची लढाई

कै. शि.म. परांजप्याच्या लेखनशैलीची झलक या निमित्ताने सादर करत आहे…

“...बखर आणि पोवाडा यातील वर दिलेल्या वर्णनावरून असे दिसते की, पेशव्यांचे शिपाई नुसते मुळा-मुठा नदीच्या पलीकडेच जाऊन पोहोचले होते, एवढेच नसून श्रीमंतांच्या फौजेतील आरब आणि गोसावी हे येरवड्याच्या टेकडीवरही चढून गेलेले होते.

खडकीची लढाई - ५ नोव्हेंबर १८१७

भाग २

बाजीराव साहेबांनी मसलत नाकारली…

फिसकटलेली मराठा कॉन्फिडरसी…

(काहीही झाले तरी इंग्रजांना नाराज करायचे नाही असा मनाचा निश्चय कोणी केला असेल तर? कोण काय करणार?)

सरदार विठ्ठल शिवदेव विंचुरकर आपल्या लष्करासह काही दिवस ब्रिगेडियर जनरल स्मिथ यांच्या सैन्याबरोबर होते. इंग्रजी सैन्यातील शिस्तीची, टापटिपीची आणि कर्तबगारीची चांगली माहिती झालेली होती.

कै.

भाग (खरा) ७ प्रतापगडावरची उलटवलेली बाजी...पळापळ_आणि_भराऱ्या

भाग ७ अनपेक्षित परिणाम आणि पळापळ महाराजांनी अफजलखानाला कसे मारले? याची बातमी कळायला वेळ लागला. ठरवल्याप्रमाणे शिंगे फुंकली गेली.

भाग ६

जावळीतील सैन्य व्यूह

जावळी नुसते एक गाव नसून त्या काळात विस्ताराने, लोकसंख्येने व मानाने मोठे संस्थान होते. भावाभावात ८ ठिकाणात वाटलेले असले तरी आदिलशाहीशी ईमान राखून होते. (चंद्रराव पदावर) येसाजी मोरे जावळीचा संस्थानिक होता.

सुस्त अजगरनीती

भाग ५ शान आणि वैभवाचे प्रतीक, वेळोवेळी बोजड सामान घेऊन जाणार्‍या हत्तींनी पावसाळ्याचा मौसम, नदीच्या पाण्यात डुंबायचा मस्तीचा शौख़ पुरा करून घेत होते. हत्तिणींशी संग करायला हत्ती चेकाळत होते. त्यांना लांब ठेवायला माहूतांची तारांबळ होत होती. उंटांचे तांडे, गाई - बैल पावसाळ्यात आडोशाने रवंथ करत संथ होते.

अफ़झलखान निघाला विजापुरहून …

भाग ४ विडा उचलला बडी साहेबीणनी अफ़झलखानाला विजापूरच्या राजवाड्यात खलबतखान्यात बोलावून घेतले. 'आम्ही तुमची शिवाच्या बंदोबस्ताच्या मोहिमेवर नेमणूक करत आहोत. आपल्याला कोण हवे ते सरदार, जनावरे, पैसा अडका, वगैरेवर विचार करून खर्चाचा अहवाल सादर करा. तो आम्ही मंजूर करू. बशर्ते सिवा जिंदा दरबारमधे घेऊन या. किंवा त्याची लाश आमच्या हवाले करा.