मराठी प्रतिशब्द / प्रतिवाक्प्रचार / प्रतिवाक्संप्रदाय / प्रतिवाक्यांश ?

चियर्ससाठी डोक्यात चांगभले हाच शब्द आला होता. फक्त मी तो पहिल्यांदा "रंग्या रंगीला रे" नाटकात ऐकला होता.

आमच्याकडे कुणाकडे पाहुणे म्हणून गेल्यावर साधारण संवाद असा असतो:

नमस्कार! नमस्कार! लै/बर्‍याच दिवसांनी (आलात्/दिसलात)? .. ... बाकी? निवांत!

त्रयस्थ ठिकाणी हाय, हॅलो, हाउ आर यु? असे शिष्टाचार साधारणपणे मराठीत नाहीतच. उदा. मोबाइल दुरुस्ती केंद्रात संवाद साधारण असा असतो...

गुड मॉर्निंग सर्/मॅडम. काय प्रॉब्लेम आहे? माझा मोबाइल बिघडलाय. (गुड मॉर्निंग, हाय हॅलो काही नाही. थेट मुद्द्याचं बोलायचं!)

अवांतर : (बहुधा रविंद्र जैन यांचं) एक भजन ऐकलं होतं वीसेक वर्षांपुर्वी. हाय हॅल्लो छोडिये, जय माता दी बोलिये!

त्या काळातले वाढदिवसाचे गाणे तर सोडा पण कोणतेही मराठी गाणे (भक्तीगीत नसलेले) आपणास ज्ञात आहे का ?

१८९३ पूर्वी आया बाळांना अंगाई म्हणत नव्हत्या कि पाळणा म्हणत नव्हत्या ? स्त्रिया जात्यावर ओव्या म्हणत नव्हत्या का ? पोवाडे होते. अभ्यास वाढवा.. हव तर सुरुवात इथून करा

१८९३ सालचे आहे. त्या काळातले वाढदिवसाचे गाणे तर सोडा पण कोणतेही मराठी गाणे (भक्तीगीत नसलेले) आपणास ज्ञात आहे का ? दत्तात्रेय कोंडो घाटे उपाख्य कविवर्य दत्त, यांनी अवघ्या तेविसाव्या वर्षी लिहीलेली व मराठी आयानीं(अनेकवचन आई) अजरामर केलेली अंगाई कशी विसरता. रवी गेला रे सोडूनी आकाशाला निज निज माझ्या बाळा जन्म १८७५ वैकुंठ गमन १८९९. हे अंगाई गीत १८९० ते १८९५ च्या दरम्यान लिहीले असावे. श्री विठ्ठल दत्तात्रय घाटे यांनी आपल्या वडिलांचा काव्य संग्रह १९२५ मधे प्रकाशीत केला. वयाची सत्तरी आली तरी चाल व शब्द जीभेवरच आहेत. तुमच्या साठी पुर्ण गीत.... बा निज गडे नीज गडे लडिवाळा निज नीज माझ्या बाळा || धृ || रवि गेला रे सोडुन आकाशाला धन जैसे दुर्भाग्याला अंधार वसे चोहिकडे गगनात, गरिबाच्या जेवि मनात बघ थकुनी कसा निजला हा इहलोक, मम आशा जेवि अनेक खडबड हे उंदिर करिती कण शोधाया ते फिरती परि अंती निराश होती; लवकरि हेही सोडितील सदनाला गणगोत जसे आपणाला || १ || बहु दिवसांच्या जुन्या कुडाच्या भिंती कुजुनी त्या भोके पडती त्यामधुनी त्या दाखविती जगताला दारिद्र्य आपुले बाळा हे कळकीचे जीर्ण मोडके दार करकरकर वाजे फार ; हे दु:खाने कण्हुने कथी लोकाला दारिद्र्य आपुले बाळा वाहतो फटीतुन वारा; सुकवितो अश्रुधारा , तुज नीज म्हणे सुकुमारा ! हा सूर धरि माझ्या या गीताला निज नीज माझ्या बाळा || २ || जोवरती हे जीर्ण झोपडे आपुले दैवाने नाही पडले, तोवरती तू झोप घेत जा बाळा; काळजी पुढे देवाला ! जोवरती या कुडीत राहिल प्राण; तोवरि तुज संगोपीन ; तदनंतरची करू नको तू चिंता; नारायण तुजला त्राता दारिद्र्या चोरिल कोण ? आकाशा पाडिल कोण ? दिग्वसना फाडिल कोण ? त्रैलोक्यपती आता त्राता तुजला; निज नीज माझ्या बाळा || ३ || तुज जन्म दिला सार्थक नाही केले; तुज काही न मी ठेविले तुज कोणि नसे, छाया तुज आकाश; धन दारिद्र्याची रास; या दाहि दिशा वस्त्र तुजला सुकुमारा; गृह निर्जन रानी थारा; तुज ज्ञान नसे अज्ञानाविण काही; भिक्षेविण धंदा नाही तरि सोडु नको सत्याला धन अक्षय तेच जिवाला भावे भज दीन दयाळा; मग रक्षिल तो करुणासागर तुजला निज नीज माझ्या बाळा || ४ || कवि: दत्त (दत्तात्रय कोंडो घाटे १८७५-१८९९) इंदूर, सराफा सप्टेंबर १८९७ शोधले तर कदाचित संतानी सुद्धा पांडुरंगा साठी अंगाई गीत लिहीले असेल.

**मिपावर एक स्वतंत्र भाग असावा ज्यात अशी अडचण आली की लोक ते शब्द , वाक्य टाकतील. >> जरूर असावा. पण माझ्या दोन सूचना आहेत : १. त्यात जे मराठी शब्द जमा होतील ते आग्रहाने आणि जाणीवपूर्वक आपण सर्वांनी या संस्थलावर वापरले पाहिजेत. २.. अजूनही काही सदस्य रोमन लिपीतील सदस्य नावाने वावरत आहेत. त्यांनी प्रथम ते देवनागरीत करून घ्यावे बरे :)

Virtual/Online Education - संगणकाधारीत शिक्षण, अप्रत्यक्ष शिक्षण, आभासी शिक्षण

उदोउदो हा शब्द कसा वाटतो

- साधारण ज्या वस्तू मराठी भागात ( मुलुख हा शब्द येथे वापरणार होतो पण तो मूळ मराठी नसावा) निर्माण झाल्या नाहीत त्याला ओढून ताणून मराठी शब्द वापरू नये उदाहरण = फॅक्स , इमेल ..

बर्‍यापैकी सहमत. ओढून ताणून विचित्र शब्द बनवू नये हे नक्कीच. पण अशा पाश्चिमात्य यंत्रणा वा संकल्पनांना काही खूप सुंदर मराठी शब्द दिले गेल्याची उदाहरणे आहेत उदा, टेलिफोन - दूरध्वनी - त्यामुळे "दूरध्वनीवरुन संपर्क साधला" असे वाक्य वाचताना अजिबात खटकत नाही किंबहूना आकर्षकच वाटते डेटा - विदा - विदा हा छोटासा शब्द तर मला फार आवडतो, ज्या कोणा व्यक्तीने वा संस्थेने हा शोधला / प्रचलित केला त्यांचे मनापासून कौतुक.

-"रांगेत उभा राहिलो , कंटाळा आला" हे वापरण्याऐवजी "लायनीत उभा राहिलो बोअर झालो" .. या पेक्षा सरळ पूर्ण इंग्रजीत बोला ना मग ( ते हि धड नाही )

अगदी सहमत. तसेच "नापास" म्हणण्याऐवजी शक्यतो "अनुत्तीर्ण" म्हणावे आणि अगदी इंग्लिश शब्द वापरायचाच झाला तर "फेल" म्हणावे ना.

- जीजू??? मेव्हणे / साडू ?

"जीजू" शब्द तर डोक्यात जातच होता.. आता ताईची जागासुद्धा दिदीने घेतली.