कॉपीराईट गोष्ट महत्वाची असली तरी १) माझा स्वतःचा कॉपीराईट विषयक पुरेसा अभ्यस आहे २) समिक्षण आणि टिकेसाठी कॉपीराईट कायद्यात पुरेसे अपवाद उपलब्ध आहेत . या दृष्टीने दुसर्‍या व्हिडीओचा आवश्यक तेवढाच भाग कटपेस्ट करून कसा वापरता येईल या बद्दलही जाणकारांनी माहिती द्यावी. तरी सुद्धा आपण मनमोकळेपणने लक्षवेधण्यासाठी अनेक आभार.

खालील व्हिडीओत अर्णब गोस्वामीवर अनेकजण मिळून रिअ‍ॅक्शन देत आहेत पण बहुतेक रिअ‍ॅक्शन व्हिडीओत एक ते तीन व्यक्ती एखाद्या दुसर्‍या व्हिडीओतील कंटेंटवर रिअ‍ॅक्शन देत असतात. विषय म्नोरंजन , धार्मिक, राजकीय काही पण असू शकतात. युट्यूबर रिअ‍ॅक्शन व्हिडिओ म्हणून सर्च केले तर अनेक रोचक उदाहरणे मिळू शकतील

होय बरोबर .

बागलाणकरजी माहिती पूर्ण प्रतिसादासाठी आभार, आपण म्हणता त्या प्रमाणे व्हिडिओ एडीटींगच्या प्रोफेशनल सॉफ्टवेअरसाठी बरेच ट्रायल एरर आणि प्रेक्टीस लागेल असे दिसते. मला कुणी VSDC म्हणून एका सॉफ्टवेअरची डाउनलोड केले पण नेमके विंडोज क्रॅश होण्याचा योग आला आणि तसेही माझ्या आडिओ प्रयोगांनी मुलांच्या अभ्यासात व्यत्ययाची शक्यता दिसल्याने मोर्चा माझ्या सॅमसंग फोन कडे नेला. मला जे करायचे आहे त्यास किमान दोन ते तीन लेयर्स लागतील असे वाटते आणि आपण म्हणता तसे Adobe Premiere Pro लेयर्स प्रयोगासाठी कदाचित सुलभ असेल असे युट्यूब पाहून वाटते. पण Adobe Premiere Pro तसेच गूगल प्लेवरील गोष्टींवर खर्च करण्यात वेगळीच अडचण समोर आली म्हणजे माझीवाली नॅशनलाईज्ड बँक त्यांच्या यादीत नसल्याने पेमेंट ट्रँझॅक्शन होत नाहीएत , आता त्यासाठी दुसर्‍या बँकेच्या अकाऊंटला नेट बँकींग फॅसिलीटी चालू करुन घेणे आले. त्यासाठी वेळही लागेल. मध्यंतरात स्मार्ट फोनूवर लेयर सुविधा देणारे काईनमास्टर नावाचे अ‍ॅप पाहिले असता ते माझ्या वाल्या सॅमसंगवर लेयर उपलब्ध करत नाही म्हणाले. प्ले स्टोअरवरून शोधून VKinny नावाचे अ‍ॅप घेऊन वापरले त्यात दोन लेयर मिळताहेत, एका लेयर मध्ये रिस्पाँड करायची क्लिप छान स्टार्ट आणि स्टॉप करताकंपलस, किंवा पिडीएफ ला त्याच लेयर मध्ये घेऊन बुलेट पॉईंट्स ना ऑडीओ जोडता येतोय. त्यांची दुसरी लेयर मात्र कॅमेरासाठी राखीव झाली आहे ,( शिवाय कॅमेरा लेयरचा कॅप्चर बेक्कार ब्लर आहे - एनी वे मला तुर्तास कॅमेरात रस नाही). VKinny त रिस्पाँड करायची क्लिप + पिडीएफ किंवा पिक्चर बुलेट पॉईंट्स हे दोन्ही एकाच वेळी दोन वेगळ्या लेयरमध्ये ठेऊन वापरता आले असते - म्हणजे रिस्पॉन्स देण्याची क्लिप तुकड्या तुकड्यात वाजवली आणि नंतर त्या मागचा पिडीएफ वरील बुलेट पाँट वाचले- तर माझा प्रश्न तात्काळ मिटला असता पण अशी सुविधा त्यात नाही. सध्या तुर्तास दुसरा मार्ग रिस्पॉन्स देण्याची क्लिपला दुसर्‍या अ‍ॅप मध्ये नेऊन तुकडे करायचे (ते व्हिडिओ एडिटर नावाच्या अ‍ॅप मध्ये करतोय ) आणि प्रत्येक तुकड्यासाठी VKinny वर पिडिएफ लेयरला आवाज द्यायचा. मग VKinny वर तयार केलेली क्लिप रिस्पॉन्स देण्याच्या तुकड्याला परत व्हिडिओ एडिटर मध्ये जोडायची , असा द्राविडी प्राणायाम करावा लागेल असे दिसते आहे. आपण सुचवलेले AZ screen recorder स्क्रीन रेकॉर्डींगसाठी उपयुक्त दिसते आहे. बुलेट पॉईंट वाचून दाखवण्याचा पार्ट VKinny प्रमाणे कदाचित AZ screen recorder मध्येही करता येईल असे दिसते पण यातही लेयर्सची सुविधा नसणे आणि दुसरी क्लिप इंपोर्ट करुन प्ले करण्याची सुविधा दिसत नाहीए. मोबाईलवर रिस्पाँड करायची क्लिप + पिडीएफ किंवा पिक्चर बुलेट पॉईंट्स हे दोन्ही एकाच वेळी दोन वेगळ्या लेयरमध्ये ठेऊन वापरता येण्यासारखी काईन मास्टर सारखी दुसरी अ‍ॅप ऊपलब्ध होऊ शकल्यास बरे होईल असे वाटते. Adobe Premiere Pro किंवा HitFilm Express मध्ये असे करणे जमू शकेल का ? (फारतर घरी ऑडीओ रेकॉर्ड करणे जिकिरीचे होत असल्याने फारतर लॅपटॉपची दुसरीकडे ने आण करावी लागेल) . बाकी reaction video मध्ये इमोशनल रिस्पॉन्सच्या दृष्टीने बॉडी लँग्वेजचे महत्व असेल हे खरे पण एनी वे एकतर अभ्यासपुर्ण मुद्देसूद मांडणीवर माझा भर असतो, माझ्या रिस्पॉन्समध्ये इमोशनल कंटेंट कमी असेल . दुसरी अडचण एकतर या माध्यमाची अद्याप सवय झालेली नाही, आणि सगळे मुद्दे नुसतेच आठवणीत ठेऊन नेमकेपणाने बोलणे कदाचित कठीण असू शकेल त्यापेक्षा लिहिलेले मुद्दे वाचून दाखवणे तुर्तास या माध्यमाची सवय होई पर्यंत सोईचे जाईल असे वाटते. त्या शिवाय व्यक्तिगत आयुष्यात खासगी व्यवसायात कार्यरत लोकांना लोकांना न रूचणार्‍या भूमिकांची मांडणी गैरसोईची ठरू शकते. असंख्य लोकांना व्यक्ति आणि व्यक्तीच्या भूमिका यात फरक करणे जमत नाही त्यामुळे तो त्रासही ओढवून न घेण्याच्या दृष्टीनेही स्व-दर्शन टाळलेले बरे असे तुर्तासतरी वाटते. असो पुन्हा एकदा माहिती पूर्ण प्रतिसादांसाठी आभार. @ चैतू आप्ण म्हणता तसे Windows movie maker चा पर्याय चांगला होता पण आता त्यास विंडोजचा सपोर्ट नसल्याने अधिकृत डाऊनलोड ऑप्शन बंद झालेत. आणि इतरत्रच्या डाऊनलोडचे प्रयत्न दुर्दैवाने फसले म्हणून तो नाद तुर्तास सोडलाय. पेमेंट करण्यातील तांत्रिक अडचणी सुटल्या तर Adobe Premiere Pro वापरुन पहावे असा विचार करतोय

चांगली सूचना आहे नक्कीच करून पहातो. मार्गदर्शनासाठी अनेक आभार.

लक्षवेधल्या बाबत आभार, परंतु माझ्या माहितीनुसार भारतीय कॉपीराईट कायद्यातील अपवाद समजून घेतल्यास या संदर्भाने कायद्यातील कलम ५२ (१) a ii अनुसार समिक्षण आणि टिकेसाठी पुरेशी मोकळीक आहे. आणि अशा अडचणी अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याच्या मुलभूत आधिकाराच्या आड उभ्या टाकू शकत नाहीत.

* कलम ५२ (१) a ii : Certain acts not to be infringement of copyright -The following acts shall not constitute an infringement of copyright, namely,-a fair dealing with any work, not being a computer programme, for the purposes of-—criticism or review, whether of that work or of any other work संदर्भ

मिपावर प्रदर्शित करायचे झाल्यास आपली माहिती उपयूक्त ठरू शकेल, अर्थात तुर्तास तरी माझी प्रस्तावित निर्मिती इंग्रजी आणि हिंदीतून आणि विशीष्ट आंतरराष्ट्रीय श्रोता समोर ठेऊन करु इच्छित आहे. आपल्या प्रतिसादातील काही तांत्रिक बाबी अद्याप नीटश्या उमगल्या नाही. अजून एक दोनदा वाचून पहातो.

हां लेयर्सचा पर्याय जमला नाही तर अगदी आपण म्हणता तसेच करावे लागेल ओरीजनल व्हिडिओ स्प्लिट करुन घेऊन प्रत्येक तुकड्या नंतर आपली रिस्पॉन्स क्लिप टाकता येऊ शकेल. एखाद दोन अ‍ॅप वापरुन हे तुलनेने सोपे जाईल असे वाटते. लेयर्सच्या पर्यायात रिअ‍ॅक्शन देण्याचा ओरीजन व्हिडिओ पिक्चर इन पिक्चर असा छोट्यासाईजमध्ये आणि तुकडे तुकडे करुन घेता येईल . पिक्चर इन पिक्चर मध्ये तीन पर्याय शक्य होतील १) दुसर्‍या लेयरवरील व्हिडिओत आपण स्वतः दिसत प्रतिक्रीया नोंदवणे २) किंवा टर्मिनेटर म्हणतात तसे अ‍ॅनिमेशन दाखवणे ३) तिसरा पर्याय मी जो विचार करत होतो तो आपले म्हणणे टेक्स्टमध्ये मांडणे आणि फक्त वाचून दाखवणे . सुरवातीस तिसरा पर्याय सोयीस्कर जायील असे वाटते. लेयर्सचा पर्याय अधिक प्रोफेशनल दिसेल. तरी टर्मिनेटर आणि बागलाणकर अनुभवी आहेत त्यांच्या म्हणण्यानुसार रिस्पॉन्स देताना स्वतः दिसलेले चांगले. त्यावर विचार करतोय. बघुया आता किती जमते ते . मार्गदर्शनासाठी अनेक आभार.

हम्म, आपण टेक्स्ट बद्दल टिका करताना आधी तो टेक्स्ट क्वोट करतो आणि मग त्या खाली टिका लिहितो. नुसतीच टिका लिहिली तर वाचक किंवा श्रोत्यास मूळ टेक्स्ट काय ते शोधत फिरायला लागेल त्या शिवाय लेखक किंवा सादरकर्ता काय म्हणतोय याचा वाचक किंवा श्रोत्यास नीटसा संदर्भ लागणार नाही. तसेच व्हिडिओवर रिस्पॉन्स बाबतीतही आहे, श्रोत्यास इतरत्र शोधत बसण्या एवजी सरळ तिथेच मूळ ऐकुन त्यावरील आपली टिका ऐकण्यास मिळणे बरे पडेल असे वाटते.

...पण खटाटोप फार आहे.

हो तसे आहे खरे, टेक्स्ट हातात नसताना व्हिडिओंचे समिक्षण अवघड जाते. पण व्हिडिओ एक प्रभावी माध्यम आहे आणि पाकिस्तानकडून भारत विरोधी प्रचारासाठी ( इनफर्मेशन वॉर) हे माध्यम बरेच वापरले जाऊ लागले आहे त्या प्रमाणात भारतियांकडून मुद्देसूद प्रतिवाद पुरेशा प्रमाणात होताना दिसत नाही तेव्हा आपणही हे माध्यम शिकुन घेऊन फुल नाही फुलाची पाकळी प्रयत्न करून पहावा असे वाटते .

या टेक्नीक्सवर आपला हात व्यवस्थीत बसलेला आहे असे दिसते. अगदी आपण वापरलेली टेक्नीक्स जमावीत अशी इच्छा आहे. तुमच्या प्रमाणे हात बसण्यास अजून सराव करावा लागेल. अर्थात मी माध्यम वैचारीक मांडणी करण्यासाठी वापरणार आहे त्यामुळे आपल्या प्रमाणे रंजकतेची तेवढी जोड देण्याचे आपल्या प्रमाणे कौशल्य नाही. रंजक प्रतिसादासाठी अनेक आभार