त्या बाई कमावतात का..? - नाही आणि मुलांची वये काय..? - २२ मुलगा - शिकत आहे आणि २५ - मुलगी - थोडे फार कमवते.

घटस्फोट या उपायाला त्या बाई मानसिकरित्या तयार होतील असे वाटत नाही. कारण त्यामुळे त्यांना काहीच फरक पडणार नाही. त्या बाईला कुठेही आसरा नाही. भरपूर समजावून झालय पण काही फरक पडला नाही.

सिद्ध करणे अवघड. हे अगदी खरे आहे. वडिलोपार्जित अशी काहीच संपत्ती नाही.

सौरा जी, अगदी योग्य उपाय सुचविलात. मुला-मुलींची वये बघता त्यांच्या वडिलांच्या स्वभावात काही बदल घडेल अशी शक्यता कमीच दिसते. कौटुंबिक कलहात, कोण बरोबर कोण चूक हे ठरवणे फार कठीण असते. वरील प्रकरणात चूक-बरोबर कोणीही असोत, जर मानसिक छळ कमी करायचा असेल तर वेगळे राहणे हाच त्यावर उपाय आहे आणि वेगळे राहण्यासाठी आर्थिक स्वावलंबन अगदी महत्त्वाचे आहे.

मराठी_माणूस, प्रकरण अपवादात्मक आहे या निरीक्षणाशी सहमत. अगदी बाईंचा सख्खा भाऊही नवऱ्याला 'जाऊन मिळालेला' आहे. त्यामुळे थेट कौटुंबिक न्यायालय गाठण्याआधी काहीतरी उपाय सापडेलसं वाटतं. आ.न., -गा.पै.

सहमत आहे, नाण्याच्या दोन्ही बाजु बघाव्यात असे वाटले उगीचच. उगीचच म्हणजे एक उदाहरण असेच प्रत्यक्क्ष पाहिलेले. फक्त बाप बर्‍यापैकी सज्जन होता. दुर्दैवाने त्याला त्याच्या धंद्यात खोट आली. पैशाने जरा डाउन झाली कंडीशन. पण बायको कजाग. रोज त्याचा उध्दार होई. त्यातच तिने माहेरहुन काही पैसे दिलेले असावेत. ते परत द्या म्हनून रोज लकडा. मुले पण आईचे बघुन बापाला घालून पाडून बोलायला शिकली. बाप म्हणून तर काही किंमत ठेवलीच नाही वर समाजात त्याचेबाबत काहीही सांगितले जाऊ लागले. डोक्यावर परिणाम झालाय, वेडेत ते अशा पध्दतीने ट्रीट केले जाऊ लागले. मुलांच्या आजोळच्या लोकांनी पण त्यात तेल घातले. आम्ही पोसतो फॅमिलीला असा आव आणला. एक मामा जरा बरा होता तो त्या गृहस्थाला बोलायचा वगैरे पण त्यालाही त्याच्याच घरातून विरोध सुरु झाला. एक दिवस फास लावून घेतला अन सुटला. कुटुंबाला बरेच पैसे मिळाले पॉलिस्या बिलिस्यातून, धंदाही चालू लागला, घरच्यानाही विषेष वाईट वाटले नाही. नवल म्हणजे घरात त्याचा मोठा फोटो दिमाखात आहे. मला मात्र तो गॅलरीच्या कोपर्‍यात बसून चोरासारखी घाबरत घाबरत बिडी ओढतानाचा आठवतो.

+११

वकील मंडळींचे प्रतिसाद आले आहेतच. -तशी धागा ल्खीची इतिशी झालेली आहे - तरीपण वकील महोदयांनी सल्याची केलेली सुरुवात "त्या महोदयांच्या तशा वागण्या मागची कारणे शोधून त्याचे निरसन करण्याचे प्रयत्न करावेत." इथून आहे आणि त्याभागाकडे धागा लेखक दुर्लक्ष करु इच्छितात असे त्यांच्या प्रतिसादावरुन दिसते. त्यांनीहीही द्वेष करतात, त्रास देतात म्हणजे नेमके काय ? हे ह्या धागा लेखातून क्लिअर होत नाही, भावा बहीणीच्या मुलांशी नेमक्या कोणत्या पक्षपाताचा आरोप आहे हेही धागा लेखातून स्पष्ट होत नाही. या संबंधाने धागा लेखात माहितीची पोकळी आहे. पत्नीचे लाड तीच्या वाढत्या वयाचा विचार न करता केले जातात. पण मुलांसाठी केवळ बालपणातच 'लाड' शब्द वापरला जातो. -मोठेपणी प्रेम, जिव्हाळा, इत्यादी- काही बाप मुलांवर लहानपणापासूनच शिस्तीचा बडगा उगारतात तर काही मुले वयात आल्या नंतर शिस्तीचा बडगा उगारतात, काही दुर्लक्ष करणारे आणि काही अती मऊ सुद्धा असतात. सज्ञान झालेल्या मुलांबाबत 'लाड' या शब्दाची धागा लेखकाची अपेक्षा समजलेली नाही. "इतर लोकांच्या मुलांचे लाड करतात." असे धागा लेखक म्हणतो इतर परक्यांच्या मुलांचे लाड करु शकणारा माणूस वाईट असून असून किती वाईट असेल ? त्यात मेव्हणा सुद्धा त्याची बाजू घेतो असे म्हटले आहे. अशा स्वभावाची माणसे असू शकतात आणि अशा स्वभावाचा विनाकारण जळफळाट करुन घेणार्‍या स्त्रिया आणि कुटूंबीयही असू शकतात. त्यामुळे का कोणजाणे अभ्या यांच्या प्रतिसादातील महोदय अती मऊ असावेत आणि धागा लेखात वर्णीत माणूस खंबीर असावा असण्याची शक्यता तपासण्याची गरज असावी पण धागा लेखक हे कितपत करु शकतील ह्याची शंका वाटते.

तुम्हा सर्वांच्या सर्व प्रश्नांची उत्तरे माहित असूनही तिच्या परवानगीशिवाय ती उत्तरे मी देऊ शकत नाही त्याबद्दल क्षमस्व.. फक्त एवढेच सांगू शकेन की परिस्थिती खूप भयानक आहे.

होय असे असेल तर ते न सांगणेच योग्य ठरेल. मात्र मारझोड, हिंसा होत असेल तर बेलाशक कायद्याची मदत घ्यायला हवी असे वाटते. त्यासोबतच बहिणभावांनी लवकरात लवकर स्वतःच्या पायावर उभे रहावे.

यात मुलीच्या विवाह होण्याच्या शक्यतेबद्दलही आपल्या धागा लेख आणि प्रतिसादातून माहितीची पोकळी आहे.