वर्णभेद अजून शिल्लक आहेत ?

मी बातमी जशी वाचली, पंजाबी कपलनी केवळ मुल दत्तक हवे आहे असे कळवले -गोरे काळे असे कळवले नाही- तर तुमच्या वर्णाचे मुल उपलब्ध नसल्याचे त्यांना सांगण्यात आले.

शिवाय एकाच्या चुकीने दुसर्‍याच्या चुकीचे समर्थन होत नाही. जगभराची रीत आहे म्हणून चुकीच्या रितींचे समर्थन कसे होऊ शकते. केवळ रुढींच्या नावावर जातीवाद आणि रंगभेदाचे समर्थन शतकोन शतके केले गेले. चुक ही चूक असते रुढी आहे म्हणून समर्थनीय ठरत नसावी.

खरे आहे. स्वतःचा अहंभाव सुखावण्यासाठी दुसर्‍यांना कोणत्या प्रकारे कमी दाखवता येईल हे मानवी स्वभावात आहे की संस्कृतीत कल्पना नाही. एका आफ्रीकन माणसाने भारतातील जातीवादाचा विषय काढला, मी ते चुकच आहे आणि होत असलेल्याया सुधारणणा प्रयत्नांची माहिती दिली. सोबत त्याच्या श्जारच्या देशात एका आफ्रीकन जमातीने दुसर्‍या आफ्रीकन जमातीचा केलेला मानव संहार त्या शिवाय आफ्रीकेत सुद्धा जाती सदृष्य स्ट्रॅटीफिकेशनची आठवण दिली. ईशान्य भारतीय आदीवासी जमातीसुद्धा आपापसात एक्दुसर्‍यांना पाडून पहात असतात.

एकुण स्वभावतः मानवात असेलही पण स्वभाव बदलून सांस्कृतीक बदल होणेही जरुरी आहे. आपण म्हणता तसा कालावधी नक्कीच लागेल.

गापैंना समवर्णी म्हणावयाचे असावे.

...मात्र तरीही कृष्णधवल वर्णभेदाचे कायदे लागू करतांना ही बाब तितकीशी विचारांत घेतलेली दिसंत नाही

यात गापैंना काय म्हणू इच्छितात ते नेमके कळाले नाही.

भारतात कितीतरी प्रकारचे भेद आहेत. तर मग वर्णभेदालाच दंड का बरं? तसंही पाहता घटनेने शासनास भेदभाव करण्यास मनाई केली आहे. मात्र तशी मनाई नागरिकांना करता येणार नाही. त्यासाठी प्रबोधनच करावं लागेल.

केवळ घटनेत तरतुद असून अथवा प्रबोधनही पुरेसे ठरत नाही. कायद्याचा वचक असण्याची टांगती तलवार अल्पशी का होईना असावी लागते तशी भारतात religion, caste, sex डिस्क्रीमिनेशन टाळण्याबाबत दंड करणारे विवीध कायदे राज्य आणि केंद्रात सक्षम आहेत पण '(इकॉनॉमीक) क्लास' आणि 'रेस' या प्रकारांसाठी भेदभावपूर्ण वागणूक टाळण्यासाठी भारतीय कायद्यांत फारसे प्रोटेक्शन नाहीत. घटनेचे कलम १५ (२) अ वाचावे दिल्ली रेसकोर्सवर झालेला भेदभावातील हेटाळणी साठी नेपाळी म्हणणे हा उल्लेख रेसिस्ट ठरतो आणि घटनात्मक दृष्ट्या स्पष्ट पणे अवैध कृती आहे पण त्यासाठी दिल्ली रेसकोर्स अथवा अपमान करणार्‍या कर्मचार्‍यांना कोणत्याही प्रकारच्या दंडाची स्पष्ट तरतुद नाही. संदर्भ (चुभूदेघे)

आता कामगार / घर साहाय्यक / आया मोलकरीण यांना त्यांच्या कामाच्या स्तरावरून '(इकॉनॉमीक) क्लास' भेदभाव न करण्याची घटनेतील कलमांमध्ये माझ्या पहाण्यात आलेली नाही. दिल्ली रेसकोर्सच्या मॅनेजरने नेपाळी दिसण्याचा उल्लेख केला नसता आणि केवळ गव्हर्नेस आहात म्हणून बाहेर जा म्हटले तर तोही भेदभावच पण त्यासाठी घटनेत अथवा कायद्यात काही तरतूद आहे का माहित नाही.

भारतीय घटनेचे कलम 51A ई :
(e) to promote harmony and the spirit of common brotherhood amongst all the people of India transcending religious, linguistic and regional or sectional diversities; to renounce practices derogatory to the dignity of women;

वरील प्रमाणे नागरीकांची कर्तव्ये नमुद करते त्यात sectional diversities हा उल्लेख बराच ब्रॉड आहे त्यात कामगारांचा अथवा आर्थीक स्तराचा समावेश करता येऊ शकेल पण पुन्हा तुम्ही म्हणता तसे प्रबोधन करावे लागणारे कर्तव्य आहे. त्या दृष्टीने कर्तव्यात चुकल्यास दंडाची तरतुद असण्यासाठी वेगळा कायदाच हवा.

इंग्लडाची सध्याची स्थिती इतर वर्णिय शेजारी म्हणून चालतात, मिश्रवर्णिय विवाह चालतात पण घरात कुटूंबांचे घटक म्हणून दत्तक मूले चालत नाहीत अशी आहे का ?

बराक ओबामा दत्तक नव्हते पण मिश्रवर्णीय कुटूंबात वाढले, ऐन तारुण्यात त्यांची घालमेलही झाली म्हणतात पण सरते शेवटी आमेरीकेचे अध्यक्षपद ८ वर्षे सांभाळले. जन्मदत्त असो अथवा दत्तक असो संगोपन आणि आत्मविश्वासावर अवलंबून आहे.

मी सावळी आणि भाउ गोरा .

अगदी वरच्या प्रतिसादात मि म्हटलच आहे काही अपवादात्मक जातसमुह सोडले तर किमान एक्स्टेंडेड फॅमिलीतील भांवंडे मोजली तर सावळे, गोरे, काळे वेगवेगळ्या शेड्स एकत्र नक्कीच सापडतात.

मराठी लोकगीतातील खालील ओवी लग्नांमध्ये रंगांचा विचार होतो पण मर्यादीतच होतो याची साक्षच आहे.

गोरी माझी मैना काळ्या सावळ्याला दिली
मोती पवळ्यात त्यात मिळवण केली
संदर्भ

तेव्हा त्यांची मुले, एकत्र कुटूंब पद्धती होती तेव्हा ते एकत्रच नांदणार हे सहाजिक होते. (आता विभक्त कुटूंबांमुळे लगेच लक्षात येत नाही) . इतर न्यूनगंडाच्या कारणांशी इतरांना जसे झगडावे लागते तसे सावळ्यांनाही न्यूनगंडातून बाहेर पडण्यासाठी भोवतालच्या परिस्थितीशी झगडावे लागते हे खरे आहे. तुम्ही खाली म्हटल तसे गुण महत्वाचे आहेत हे लक्षात आले की न्यूनगंड चालले जातात. कोणत्याही शारीरीक फिचरवरुन दुखावणे चुकच असते, आपण भारतीय संवाद साधताना याबाबत पुरेशी काळजी घेत नाही पण ती घेतली पाहीजे. अर्थात असे संवाद साधताना युरोमेरीकेत शाब्दीक काळजी घेतली तरी प्रत्यक्षात दुरावा ठेवला जातो, उलटपक्षी बोलण्यात काळजी न घेणारा भारतीय बहुतांश वेळी जिव्हाळा जपतानाही दिसतो. अर्थात शब्दही तोलून मापून वापरावेत आणि जिव्हाळाही जपावा हे सर्वात चांगले.

सावळ्या रंगाचे भारतीय साहीत्यातून वेळोवेळी सुरेख वर्णनेही आलेली आहेत वीष्णूदास नाम्याचे एक पद आहे.

विष्णुदास नाम्यांचे पद असे आहे

रात्र काळी,घागर काळी,यमुना जळे ती काळी हो माय !
बुंथ काळी,बिलवर काळे, गळामोती एकावळी काळी हो माय !
मी काळी, कांचोळी काळी, कांसे कांसिली ती काळी हो माय !
एकली पाणीया नच जाय साजणी, सवे पाठवा मूर्ती सावळी हो माय !
विष्णुदास नाम्याची स्वामिनी काळी, कृष्ण्मूर्ति बहु काळी हो माय !

संत तुकारामांचा एका अभंगात खालील प्रमाणे उल्लेख येतात

बहु काळीं बहु काळी । आम्ही देवाचीं गोवळीं ॥१॥
....

हरी तुझी कांति रे सांवळी । मी रे गोरी चांपेकळी ।
तुझ्या दर्शनें होईन काळी । मग हें वाळी जन मज ॥१॥
...

संत एकनाथ गाई बद्दल जरा वेगळ्या संदर्भात उदाहरण देताना म्हणताहेत

...गाय काळी आणि तांबडी । परी दुधीं वांकुडी चवी नाहीं ॥१८॥

गुणवत्ता महत्वाची हे कळल्यावर पुढे कधीच त्रास झाला नाही.

हे लक्षात आलेकी न्यूनगंडावर मात होतेच.

मनमोकळ्या प्रतिसादासाठी आभार

मायबोलीवर सापडलेली एक कविता