इतरांच्या भावनांची कदर करा... . वयक्तिक आणि सामाजिक पातळिवरहि इतरांच्या भावणांचि कदर व्हायलाच हवि.. दुमत नाहि. किंबहुना कुणाच्या धार्मिक भावणांवर आक्षेप नाहिये... पण मि याअगोदर कुठेच भावणा हा शब्द वापरलेला नाहिये, हे लक्शात घ्या... तो तुम्हिच प्रथम वापरला व संपुर्ण लिखाणाचा भलताच अर्थ काढलात... भावना ह्या प्रवित्र असाव्यात आणि असतात... त्या जर नापाक, कुटिल असतिल तर "हेतु" असा शब्दप्रयोग योग्य वाट्तो. आता तुमचं वरिल वाक्य मि जरासा बदल करुन परत लिहतो...."इतरांच्या हेतुची कदर करा" ... हेतु समजा वाईट, अतिरेकि असेल तर तुमचे विधान योग्य कि अयोग्य ते तुम्हिच सांगा... मर्यादा सोडलि तर? असे मि म्हटले आहे.... तोपर्यंत आंम्हाला त्यांचा आदरच आहे....

नीलकांतशी सहमत. ज्या गोष्टीची आपल्याला चीड येते, तिचेच अनुकरण करणे हा आपला पराभव आहे.

उपमा आणि उदाहरण मधे फरक काय आणि कसा ते कळेल का? अहो मला नाही समजलं नेमकं म्हणून तर पहिल्या प्रतिसादात विचारलं होतं ना? तर त्यावेळी खुलासा करण्या ऐवजी तुम्ही त्याला बगल दिलीत. :) असो यावेळी द्याल कदाचित. भारतात सर्व धर्मांना समान दर्जा आहे. धर्माच्या आधारावर कुणाही नागरिकाला प्रथम किंवा दुय्यम वागणूक दिली जात नाही. असं होत नाही की कुणी नागरीक केवळ एका धर्माचा आहे म्हणून तो कुठल्याही सार्वजनिक निवडणूकीसाठी पात्र अथवा अपात्र ठरतो. भारताच्या नागरिकाची सर्वोच्च पात्रता तो भारताचा नागरीक आहे ही आहे. तो धार्मीक बहुसंख्य आहे की नाही हा निकष नसतो. ( हे असले निकष पाळण्याची परंपरा त्यांची, जे आजही आठव्या शतकात आहेत.) आता तुमचे खालील दोन मुद्दे आणि एक साहेबांच्या खुलाश्या विषयी... धर्मनिरपेक्षता म्हणजे देशाच्या कारभारात म्हणजे प्रशासनात धर्माला स्थान नसने. म्हणजे एखाद्या धर्मात कुठल्याही प्रसंगासाठी काही नियमावली असेल तर ती लागू न करता देशाच्या सार्वभौम संसदेने केलेले कायदे लागू करणे होय. धार्मीक कायदा म्हणजे काय याचे उदाहरण द्यायचे झाल्यास हिंदूची मनुस्मृती आणि मुस्लीमांचा शरीया. हे धार्मीक कायदे कदाचीत देशातील नागरिकांत फुट पाडण्यास मदत करतील आणि धार्मीक कायदे हे कुठल्यातरी एका कालखंडास योग्य असेच असतात त्यांच्यात बदल होत नाही आणि केला तर तो मान्य होत नाही अशी मानसिकता असते म्हणून धार्मीकतेला शासन आणि प्रशासनाच्या बाहेरच ठेवण्याचा निर्णय झाला असावा. मुळात भारताचे संविधान तयार झालं तेव्हा संविधानात धर्मनिरपेक्ष हा शब्द नव्हताच. मात्र प्रशासन चालायचं ते याच तत्वावर. कारण हिंदूंची बनावटच अशी आहे की ते इतर धर्मीयांचा केवळ गैरहिंदू आहेत म्हणून तिरस्कार नाही करू शकत. हा गैरहिंदू शब्द सुध्दा कधी ऐकायला येत नाही. इतर धर्मीय मात्र असा गैर*** असे शब्द अनेकदा वापरतात. असो. धर्मनिरपेक्ष हा शब्द घटनेच्या सरनाम्यात ४२व्या घटनादुरूस्तीने टाकण्यात आला होता. ही घटना दुरूस्ती स्व. इंदीरा गांधींनी केली होती. भारताला स्वातंत्र्य मिळाल्यावर येथील बहूसंख्य हिंदू आपल्यावर राज्य करतील आणि आपण इंग्रजांच्या गुलामगीरीतून हिंदूंच्या गुलामगिरीत जाऊ अशी भीती उराशी बाळगून मुस्लीम लीग ने भारताच्या फाळणीचा घाट रचला. हिंदू पुढार्‍यांनीच मुस्लीमांच्या आपण वेगळे आहोत ह्या भावनेला खतपाणी घातले. येथे संदर्भ घ्यायचा असल्यास १९१६ च्या लखनौ कराराचा घ्यावा किंवा खिलाफत आंदोलनाचा घ्यावा. मात्र स्वातंत्र्यानंतर हिंदूच या देशाच्या अधिकारपदावर होते त्यांनी ह्या धर्मनिरपेक्षतेचा नेहमीच गैरअर्थ लावला. नेहमीच मुस्लीमांना मुख्यप्रवाहापासून वेगळं ठेवण्यासाठी प्रयत्न तरी केला किंवा अश्या प्रयत्नांना मदत तरी केलीये. गेल्या वर्षी जाहिर झालेला सच्चर आयोगाचा अहवाल खुप काही सांगून जातो. कॉग्रेस मुस्लीमांचेच केवळ भले पाहते किंवा हिंदूंवर अत्याचार करते असा माझाही गैरसमज होता त्याला या अहवालाने तर धक्काच दिला. शिवसेना करू शकनार नाही एवढं नुकसान मुस्लीमांचं कॉग्रेसने केलंय. एखाद्या धार्मीक गटाला देशाच्या मुख्यप्रवाहाच्या बाहेर ठेवणं किंवा अश्या प्रयत्नांना मदत करणं म्हणजे धर्मनिरपेक्षतेला दूर लोटने होय. प्रशासनाने असं केलंय. ते शहाबानो खटला प्रकरण व त्यामागोमाग मुस्लीम पर्सनल लॉ बोर्ड असो अथवा मदरस्यांमधे केवळ कुराण,हदिस आणि शरियाचं शिक्षण देणार्‍या संस्थांना सरकारी अनुदान असो. हे सगळं करणारी मंडळी हिंदू होती म्हणून माझं मत असं की हिंदूंनी या धर्मनिरपेक्षतेचा गैरफायदा घेतलेला आहे. उत्सुक असलेल्या लोकांसाठी येथे एक नमुद करतोय की तुर्कस्थान हे मुस्लीम बहूल राष्ट्र धर्मनिरपेक्ष आहे. साधारणतः जागतीक पातळीवर मुस्लीम राष्ट्रांचा इतिहास पाहता हे खरं वाटत नाही मात्र हे खरं आहे आणि याचं श्रेय केमालपाशांना जातं. असो.... माझं सांगायचं झालं आता थोडं माझं असं न बोलता जश्या उपमा किंवा उदाहरण म्हणा हवं तर आलेत त्या बद्दल बोलूया. * हे असलं पायातली चप्पल किंवा ढेकणा-डासांचं उदाहरण जेव्हा देता ना... तेव्हा एक सूड घेतल्यासारखा वास येतो वाक्यांना. तुमची अडचण समजते हो पण काय करणार? आमच्या धर्मात कुनालाच काफर मानलेलं नाहीये. त्यामुळे ते जसा काफर शब्द वापरतात तसा शब्द आमच्या वापरात नाही. म्हणून मग असले शब्द वापरावे लागतात. *ते बघाना कसे वागतात. जरा काही झालं की एकत्र येतात. आणि आपण हिंदू बघा... घरात असतो... -- भारतात जेव्हा असं घडतं तेव्हा ते दु:खदायीच आहे मात्र ही केवळ हिंदू मानसिकता नसून बहुसंख्यकांची मानसिकता आहे. जेथे मुस्लीम बहूसंख्य आहेत तेथे ते एकमेकांसाठी असेच धावून येत नाहित. हिंदूंचं सांस्कृतीक मुल्यांकन करून त्यांच्यातील चुकांवर सावरकरांनी खूप चांगला प्रकाश टाकला आहे. त्यातच बाबाराव सावरकरांनी एक छान शब्द दिला आहे. ते म्हणतात की आम्हा हिंदूत सदगुण विकृती आहे. म्हणजे आम्ही एवढे चांगले आहोत की आमचा चांगूलपणा आमचा घात करते. हा चांगुलपणा किंवा धार्मिकता जर का व्यवहारचतुर असेल तरच ठिक नाही तर ती घातच करेल. हे झालं एक टोक आणि दुसरं म्हणजे विरोध करता करता आपल्या विरोधकांसारखं होणं. जसं की आता होतंय. म्हणजे काय तर जशी भाषा ते वापरतात तशी आपण वापरणं, त्यांच्या सारखं वागणं-भाषणं देणं आदी. या दोंन्हीत आम्ही आमचं परमभाग्य म्हणजे आमच्या धर्माचं वेगळेपण, एकमेवाद्वितीयपण विसरतो आहोत. आम्हाला आमच्या धर्माने चिकित्सेचं स्वातंत्र्य दिलेलं आहे. का? म्हणायचं स्वातंत्र्य आहे. अगदी ब्रम्ह तत्वा बद्दल सुध्दा जिज्ञासा उत्पन्न व्हावी असं पोषक वातावरण आहे. हे सगळं सोडूण आपण मात्र त्यांच्या वाटेने जायचं. आपल्या तरूणांची माथी भडकवायची आणि त्यांच्या हातून भावनावेगात आपला हेतू साध्य करायचा. हे योग्य नाही. त्यांना हज हाऊस आहे म्हणून आम्हाला अमरनाथा हाऊस हवं ही मागणी हास्यास्पदच आहे. त्याही पुढे जाऊन ती बोचतेच. अहो पंचांगाच्या एका ओळीने कोट्यावधी हिंदू कुंभमेळ्यासाठी जमतात. त्यांच्यासाठी कुठलंच हाऊस कधीच नव्हतं. तो मेळा आठव्या शतकात नाही सुरू झाला. गेले हजारो वर्षांपासून तो चालतोच आहे. का उगाच कमीपणा आणताय? धमाल मुलाचं म्हणनं जे आहे ते खरंच बोचरं वास्तव आहे. आणि... पण जेव्हा मुळावरच कोणी घाव घालत असेल तर त्यावर काहीही हालचाल न करता धर्मनिरपेक्षतेच्या आणि सहिष्णुतेच्या गफ्फा ठोकणं म्हणजे बधीरलेल्या समाजमनाचं मानसिक हिजडेपण आहे असं मला वैयक्तिकरित्या वाटतं. ह्या वाक्याशी तर जगात कुणीच असहमत होईल असं वाटत नाही. कुणीही तो गैरधर्मीय असो अथवा आपल्यापेक्षा वेगळ्या विचाराचा असो आपल्यावर चालून आल्यास त्याचा सामना हा केलाच पाहिजे. तेथे त्याला उत्तर हे दिलेच पाहिजे. मात्र धमु येथे चर्चा चाललीये ती भारताच्या धर्मनिरपेक्षतेची त्यामुळे एक देश म्हणून भारतात धर्मनिरपेक्षता नांदली पाहिजे, वाढली पाहिजे असंच माझं मत आहे अर्थात ती यापेक्षा प्रगल्भ व्हावी असंही वाटतं. नीलकांत

"..धर्मनिरपेक्षतेचा गैरफायदा घेण्यात हिंदू धर्मीयांचाच जास्त वाटा आहे असं मला दिसतं. ..." हे स्टेटमेंट करण्याच्या मागे काय पुरावा आहे हे जाणून घ्यायची इच्छा आहे.

अहो साधी गोष्ट आहे हिंदु धर्मियांची संख्या जवळपास ८० टक्के आहे. त्यामुळे गैरफायदा असो वा फायदा त्यांची संख्या जास्त असणार. :H प्रकाश घाटपांडे